Кіріспе

Италиялық философ (1929–2020)

Эмануэле Северино (26 ақпан 1929 – 17 қаңтар 2020) – итальян философы.

Өмірбаян

Северино Брешия университетінде оқыды және Густаво Бонтадинидің жетекшілігімен Павия университетінде Мартин Хайдеггер және метафизика тақырыбындағы алғашқы итальяндық диссертациясын қорғады. Кейіннен Северино 1970 жылы Бонтадиниден ашық түрде бас тартып, екеуі де Милан қаласындағы Әулие Жүрек католик университетінің (Università Cattolica del Sacro Cuore) оқытушылары болып жұмыс істеген кезде бұл оқиға орын алды. Оның жас кезінде Әулие Жүрек католик университетінде студенті болған кардинал Анджело Скола кейіннен Милан архиепископы болды. Северино бірнеше жыл Венеция университетінде де оқытушылық қызмет атқарды. Өзінің неопарменидизм деп аталатын философиялық ұстанымының арқасында Северино "алысқа барушы" және "20 ғасырда Хайдеггермен салыстыруға болатын жалғыз философ" (Массимо Каччари) деп есептелді. 1970 жылы Иман туралы доктрина жөніндегі Конгрегация Севериноның идеялары христиан дінімен үйлесімсіз деп шешті, себебі Севериноның "барлық нәрсенің мәңгілігі" сенімі Жаратушы Құдайдың болуын жоққа шығарды. Северино Италия Республикасының Президентінен "Мәдениетке сіңірген қызметі үшін Республиканың алтын медалін" (Medaglia d’oro della Repubblica per i Benemeriti della Cultura) алды. 2019 жылдың сәуір айында Севериноға Италияның сол кездегі премьер-министрі Джузеппе Конте сұхбат берді және оны халықаралық деңгейде теориялық философияның маңызды орталығы деп атады. Северино 2020 жылдың қаңтар айында өкпе ауруынан қайтыс болды.

Барлық тіршілік иелерінің мәңгілігі

Северино Платон мен Аристотельден бастау алған және қазіргі заманда Хайдеггер де жұмыс істеген ежелгі мәселені, яғни Барлықты қарастырады. Северино үшін бүгінгі күнге дейін қалыптасқан барлық философиялар бір ғана түбіртектік қателікпен сипатталады – гректердің болу (жанға айналу) түсінігіне сенім. Шындығында, ежелгі гректерден бері, барлық нәрсе (немесе кез келген нәрсе) ештен пайда болып, уақытша ғана барлыққа ие болып, содан кейін қайтадан ештеңеге айналады деп есептелді. Северино Барлық пен Барлық емес арасындағы толық қарама-қайшылықты ойша зерделеп, екі ұғымның арасында ортақ ештеңе жоқ екенін ескере отырып, Барлықтың тек қана өзгермейтін, өзінен басқа ешбір нәрсемен өзгертілмейтін күйде қалуы мүмкін екенін анық деп санайды. Осылайша, Барлық – барлықтың толық жиынтығы болғандықтан, одан өзге ешбір нәрсе Барлыққа ие бола алмайды (Северино осылайша Хайдеггер ұсынған онтологиялық айырмашылық тұжырымын жоққа шығарады). Сондықтан Северино үшін философия тарихының барлығы Барлықтың ештеңеге айналуы мүмкін деген бұрыс сенімге негізделген.

Атақты түлектер

Оның көрнекті түлектерінің арасында мына итальяндық философтар болды: масон Умберто Галимберти, Луиджи Руггиу (1939 жылы туған), Кармело Вигна (1940 жылы туған), Марио Руггенини (1940–2021), Сальваторе Натоли (1942 жылы туған), Итало Валент (1944–2003), Луиджи Веро Тарка (1947 жылы туған), Луиджи Лентини, Джорджио Брайанезе (1958–2021), Массимо Дона (1952 жылы туған).

Сындар

Мартин Хайдеггер Римде Корнелио Фабромен сөйлескен кезде Севериноның «Парменидке оралу» («Ritornare a Parmenide») туралы былай деді: «Северино менің Dasein-імді мұздатып тастады!» Одан да ертерек, Хайдеггердің жұмыс жазбаларында жас Севериноны Мартин Хайдеггердің қалай бақылап отырғаны көрсетілген (Франческо Альфери мен Фридрих фон Херманның зерттеуінен). Севериноны математик және логик Пьерджо Одифредди сынға алды, бұл Севериноның өзі Одифреддидің бір еңбегіне жасаған сынынан кейін болды, атап айтқанда, Бертран Расселдің «Салыстырмалылық ABC» итальяндық басылымына жазылған кіріспеде, Севериноның пікірінше, көптеген философтар (Севериноның өзі, Хайдеггер, Крос және Делёз сияқты) дұрыс емес, «көлемді» келтірілген; математик керісінше, Севериноны ғылымның маңыздылығын ескермегендігі үшін айыптады (Крос және Джентиль сияқты неоидеалистер де осы қателікке ұшыраған), ал өткеннің ұлы философтары кейбір теорияларды терең зерттеген (Кант, Ницше және математик болған Декарт мысал келтіріледі). Северино мен Алессандро Ди Кьяра арасындағы «Адамнан тыс және Құдайдан тыс» («Oltre l'uomo e oltre Dio», 2002) диалогында қажеттілік философиясы еркіндік философиясымен салыстырылады. Теориялық философия бойынша көптеген еңбектердің авторы Альдо Стелла оның ой-пікіріне қатысты маңызды сынға тоқталды, олар, әсіресе, «Түпкі құрылым» («La struttura originaria») деп аталатын екі томдық еңбекте көрініс тапқан. Севериноны сынға алған академиялық емес ойшылдардың арасында Марко Пеллегрино бар, ол оны қайшылықтар принципін дұрыс қолданбағаны үшін айыптайды. Әйгілі дін қызметкері Батиста Мондиннің айтуынша, Северино болмысты тұлғамен теңестіріп, соңғысына бұрынғысының ерекше қасиеттерін – мәңгілік пен өзгермейтіндік сияқтыларын таңды. Күнделікті тәжірибе осы тезиске қайшы келеді. Философ Сосио Дьяметтаның пікірінше, Северино трагикалық түрде жалған мистик рөлін сомдады, ол мәңгілік экстаз күйінде өмір сүрді, ондаған кітаптарында өзінің қарсы тұратынынан – болудан және жоқтан қорқа алмайтын қуанышты және салтанатты болмысты сипаттады. Әдеби сыншы Альфонсо Берардинелли Севериноның болмыс және болу туралы дәстүрлі тезисті жаңадан ашпағанын, керісінше, оны тек көрініс ретінде ұсынғанын, және өзін Батыс ойшылдарының барлығынан жоғары қойғанын айтады.