Кіріспе

Христиан дін қызметкерлері тағатын алынып-салынатын жаға, діни жаға немесе, бейресми түрде, "ит жағасы" – христиан дін қызметкерлерінің киімі.

Шолу

Діни қызметкерлердің жағасы көбінесе ақ түсті болып келеді және бастапқыда мақта немесе зығырдан жасалған, бірақ қазір көбінесе пластиктен жасалады. Жағаның түрлі стилі бар. Дәстүрлі толық жаға (көбінесе «ит жағасы» деп аталатын стиль) – мойынның артқы жағында бекітілетін, алдыңғы жағы тігіссіз сақина тәрізді болады. Ол көбінесе ақ жағаны жартылай немесе толық жабатын жаға немесе жағамен бекітіледі, тек тамақ түбінде шағын ақ тіктөртбұрыш қалдырылады, ал кейде жағаның үстіңгі жиегі сотаның жағасын еліктеу үшін көрсетіледі. Басқа нұсқа бойынша, ол діни қызметкерлердің көйнегінің алдына бекітілетін ақ түсті ажыратылатын жаға болуы мүмкін. Дін қызметкерлерінің көйнегі дәстүрлі түрде қара түсті (немесе адамның шеніне сәйкес басқа түс, мысалы, англикан епископтары үшін қызғылт түс) болады, бірақ бүгінде киюшінің талғауына қарай түрлі түстерде кездеседі. Діни қызметкерлер уағыз айтқанда кейде жағаларына уағызға арналған ленталар тағады.

Тарих

Англия шіркеуінің сауал орталығының мәліметінше (1894 жылғы 6 желтоқсандағы «Глазго Геральдына» сілтеме жасай отырып), діни қызметкерлердің жағасы 1865 жылы Дональд МакЛеод деген Шотландия шіркеуінің (пресвитериан) Глазгодағы пасторы ойлап тапқан. 1840 жылға қарай, англикан дін қызметкерлері өздері мен әлемдік өмір арасындағы айырмашылықты сезіне бастады. Бұл айырмашылықтың бір белгісі – ерекше діни киім кию болды. Пресвитериан шіркеуінде пайда болған діни қызметкерлердің жағасы тез арада басқа христиан діндері, соның ішінде Англикан шіркеуі, содан кейін методист шіркеулері, баптист шіркеулері, католик шіркеулері және лютеран шіркеулері тарапынан қабылданып алынды. 1960 жылдары католицизм басым дін болған елдерде көптеген дін қызметкерлері сутан немесе кассук орнына діни қызметкерлердің жағасын кие бастады. Реформация дәстүрінде, уағыз өте маңызды болғандықтан, пасторлар көбінесе жағаларынан шығатын уағыз белгілерін (таббтар) тағады. «Уағыз белгілері» (таббтардың басқа атауы) англикан дін қызметкерлері де киеді, әсіресе хор киімі, суфле, уағыз шарфы және академиялық мантия киген кезде, сондай-ақ Маттинс және Евенсонг сияқты шараларда. Методист және лютеран дін қызметкерлері де кейде уағыз белгілерін жағаларына бекітеді. Ұлыбританияда (және Канада сияқты британдық әсерге тап болған елдерде) толық діни жағалар 19 ғасырдың ортасынан бері бейресми түрде «ит жағасы» деп аталады. «Рим жағасы» термині «діни жағасымен» мағынасы бірдей, және оны киген адамның Рим католигі болуын міндетті түрде білдірмейді. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Англиядағы кейбір еврей раввиндері (мысалы, Библияның Сончино кітаптарының редакторы раввин Авраам Коэн) сияқты христиан емес дін қызметкерлері де діни жағалар киетін. 1950 жылдары пастор Алек Видлер діни жағаны қара көйлек пен ақ галстук пайдасына жоюды жақтады, бірақ кейбір дін қызметкерлері бұл киім үлгісін қабылдағанмен, ол кеңінен таралған жоқ. Діни қызметкер емес адамдар әдетте діни жейдеге басқа түсті дәстүрлі діни жаға тағуға құқығы жоқ, бірақ кейбір діндер тағайындалған дін қызметкерлерінің дизайнымен бірдей жейде мен жағаны қолдана бастады, бірақ сәйкес келетін діни жейде мен жағасымен (яғни, қара жейдеге қара жаға, ақ жейдеге ақ жаға, күлгін жейдеге күлгін жаға). Діни ордендердің мүшелері көбінесе «Ағай жағасы» немесе «Ағай жағасы» тағады, ол әдеттегі діни жағаға өте ұқсас, бірақ ақ жолақтың көбірек бөлігін жабады.

Католицизм

Католик шіркеуінде дін қызметкерлерінің дерлік барлық дәрежесі – епископтар, діни қызметкерлер және дьякондар – дін қызметкерлерінің жағасын киеді, сондай-ақ семинар оқушылары да, әсіресе литургиялық тойларда олардың киімдерімен бірге жиі киеді. Шығыс католик шіркеулері мен Шығыс православие шіркеулерінде семинар оқушылары алдынан "қайырмасы" жоқ таспа жағасын киюі мүмкін, бірақ қалыпты жағдай стандартты дін қызметкерлерінің жағасы болып табылады. Дегенмен, сабақтарға көбінесе киім кию міндетті болғандықтан, қарапайым ақ көйлек немесе таспа жағасы, онда таспа жоқ, жеткілікті болады. Славян соқалары бүйірден түймеленеді, сондықтан жағаның қажеті шамалы, ал грек соқасы алдыңғы жағынан түймеленеді және жоғары жағасы бар, сондықтан жаға соқаның астында терлеуді болдырмайды – осы мақсатта бастапқыда қолданылған. Шығыс дьякондары және кейде субдьякондар, бірақ сирек оқырмандар немесе басқа кіші дін қызметкерлері де дін қызметкерлерінің жағасын киеді, субдьякондар мен оқырмандар көбінесе қайырмасы жоқ немесе табасы жоқ жейде киеді. Көптеген православие дін қызметкерлері дін қызметкерлерінің жағасын кимейді; оны киетіндер көбінесе Батыс Еуропа немесе Солтүстік Америкада кездеседі.

Англикан, методист, пресвитериан, лютеран

Жағалар әдетте Англиялық, Методист, Пресвитериан және Лютеран дәстүріндегі басқа дін қызметкерлері тағады, бірақ көптеген Даниялық және кейбір Норвегиялық Лютеран дін қызметкерлері оның орнына руф киеді.