Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан дін қызметкерлері тағатын алынып-салынатын жаға, діни жаға немесе, бейресми түрде, "ит жағасы" – христиан дін қызметкерлерінің киімі.
Detachable collar worn by Christian clergy
A clerical collar, clergy collar, or, informally, dog collar, is an item of Christian clerical clothing.
Шолу
Діни қызметкерлердің жағасы көбінесе ақ түсті болып келеді және бастапқыда мақта немесе зығырдан жасалған, бірақ қазір көбінесе пластиктен жасалады. Жағаның түрлі стилі бар. Дәстүрлі толық жаға (көбінесе «ит жағасы» деп аталатын стиль) – мойынның артқы жағында бекітілетін, алдыңғы жағы тігіссіз сақина тәрізді болады. Ол көбінесе ақ жағаны жартылай немесе толық жабатын жаға немесе жағамен бекітіледі, тек тамақ түбінде шағын ақ тіктөртбұрыш қалдырылады, ал кейде жағаның үстіңгі жиегі сотаның жағасын еліктеу үшін көрсетіледі. Басқа нұсқа бойынша, ол діни қызметкерлердің көйнегінің алдына бекітілетін ақ түсті ажыратылатын жаға болуы мүмкін. Дін қызметкерлерінің көйнегі дәстүрлі түрде қара түсті (немесе адамның шеніне сәйкес басқа түс, мысалы, англикан епископтары үшін қызғылт түс) болады, бірақ бүгінде киюшінің талғауына қарай түрлі түстерде кездеседі. Діни қызметкерлер уағыз айтқанда кейде жағаларына уағызға арналған ленталар тағады.
The clerical collar is almost always white and was originally made of cotton or linen but is now frequently made of plastic. There are various styles of clerical collar. The traditional full collar (the style informally described as a dog collar) is a ring that closes at the back of the neck, presenting a seamless front. It is often attached with a collaret or collarino that covers the white collar almost completely, except for a small white rectangle at the base of the throat, and sometimes with the top edge of the collar exposed to mimic the collar of a cassock. Alternatively, it may simply be a detachable tab of white in the front of the clerical shirt. The clerical shirt is traditionally black (or another color appropriate to a person's ministry rank, such as purple for Anglican bishops), but today is available in a variety of colors depending on the wearer's preference. When clergy are delivering sermons, they sometimes attach preaching bands to their clerical collar.
Тарих
Англия шіркеуінің сауал орталығының мәліметінше (1894 жылғы 6 желтоқсандағы «Глазго Геральдына» сілтеме жасай отырып), діни қызметкерлердің жағасы 1865 жылы Дональд МакЛеод деген Шотландия шіркеуінің (пресвитериан) Глазгодағы пасторы ойлап тапқан. 1840 жылға қарай, англикан дін қызметкерлері өздері мен әлемдік өмір арасындағы айырмашылықты сезіне бастады. Бұл айырмашылықтың бір белгісі – ерекше діни киім кию болды. Пресвитериан шіркеуінде пайда болған діни қызметкерлердің жағасы тез арада басқа христиан діндері, соның ішінде Англикан шіркеуі, содан кейін методист шіркеулері, баптист шіркеулері, католик шіркеулері және лютеран шіркеулері тарапынан қабылданып алынды. 1960 жылдары католицизм басым дін болған елдерде көптеген дін қызметкерлері сутан немесе кассук орнына діни қызметкерлердің жағасын кие бастады. Реформация дәстүрінде, уағыз өте маңызды болғандықтан, пасторлар көбінесе жағаларынан шығатын уағыз белгілерін (таббтар) тағады. «Уағыз белгілері» (таббтардың басқа атауы) англикан дін қызметкерлері де киеді, әсіресе хор киімі, суфле, уағыз шарфы және академиялық мантия киген кезде, сондай-ақ Маттинс және Евенсонг сияқты шараларда. Методист және лютеран дін қызметкерлері де кейде уағыз белгілерін жағаларына бекітеді. Ұлыбританияда (және Канада сияқты британдық әсерге тап болған елдерде) толық діни жағалар 19 ғасырдың ортасынан бері бейресми түрде «ит жағасы» деп аталады. «Рим жағасы» термині «діни жағасымен» мағынасы бірдей, және оны киген адамның Рим католигі болуын міндетті түрде білдірмейді. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Англиядағы кейбір еврей раввиндері (мысалы, Библияның Сончино кітаптарының редакторы раввин Авраам Коэн) сияқты христиан емес дін қызметкерлері де діни жағалар киетін. 1950 жылдары пастор Алек Видлер діни жағаны қара көйлек пен ақ галстук пайдасына жоюды жақтады, бірақ кейбір дін қызметкерлері бұл киім үлгісін қабылдағанмен, ол кеңінен таралған жоқ. Діни қызметкер емес адамдар әдетте діни жейдеге басқа түсті дәстүрлі діни жаға тағуға құқығы жоқ, бірақ кейбір діндер тағайындалған дін қызметкерлерінің дизайнымен бірдей жейде мен жағаны қолдана бастады, бірақ сәйкес келетін діни жейде мен жағасымен (яғни, қара жейдеге қара жаға, ақ жейдеге ақ жаға, күлгін жейдеге күлгін жаға). Діни ордендердің мүшелері көбінесе «Ағай жағасы» немесе «Ағай жағасы» тағады, ол әдеттегі діни жағаға өте ұқсас, бірақ ақ жолақтың көбірек бөлігін жабады.
According to the Church of England's Enquiry Centre (citing the Glasgow Herald of December 6, 1894), the detachable clerical collar was invented in 1865 by the Rev. Donald McLeod, a Church of Scotland (Presbyterian) minister in Glasgow. By 1840, Anglican clergy developed a sense of separation between themselves and the secular world. One outward symbol of this was the adoption of distinctive clerical dress. Invented in the Presbyterian Church,the clerical collar was quickly adopted by other Christian denominations, including the Anglican Church, and subsequently by Methodist churches, Baptist churches, Catholic churches and the Lutheran churches. In the 1960s, many clergy who lived in countries where Catholicism was the dominant religion also began to wear the clerical collar rather than the soutane or cassock. In the Reformed tradition, which stresses preaching as a central concern, pastors often don preaching tabs, which project from their clerical collar. Preaching bands (an alternative name for tabs) are also worn by Anglican clergy, particularly on occasions such as inductions when choir dress of cassock, surplice, preaching scarf and the academic hood pertaining to degree is worn, as well as at Mattins and Evensong. Methodist and Lutheran clergy also sometimes attach preaching bands to their clerical collars. In the United Kingdom (and other British influenced countries, such as Canada), full clerical collars have been informally referred to as "dog collars" since the mid nineteenth century. The term Roman collar is equivalent to "clerical collar" and does not necessarily mean that the wearer is Roman Catholic. In the late nineteenth century and early twentieth century, non Christian clergy, such as some Jewish rabbis in England (such as Rabbi Abraham Cohen, the editor of the Soncino Books of the Bible) would also wear clerical collars. During the 1950s the Reverend Alec Vidler began to advocate the abolition of the clerical collar in favour of a black shirt and white tie, but whilst some clergy adopted this mode of dress it did not become widespread. Non ordained clerics are usually not entitled to use the traditional clerical collar with a different color to the clerical shirt, but in some denominations are beginning to using the same design shirt and collar as ordained priests, but with matching clerical shirt and collar (i. e. black shirt with black collar, white shirt with white collar, purple shirt with purple collar). Members of religious orders will often wear a "Brother's Collar" or "Brothers Collarette" which is very similar to a typical clerical collar, but revealing a noticeably smaller amount of the white band.
Католицизм
Католик шіркеуінде дін қызметкерлерінің дерлік барлық дәрежесі – епископтар, діни қызметкерлер және дьякондар – дін қызметкерлерінің жағасын киеді, сондай-ақ семинар оқушылары да, әсіресе литургиялық тойларда олардың киімдерімен бірге жиі киеді. Шығыс католик шіркеулері мен Шығыс православие шіркеулерінде семинар оқушылары алдынан "қайырмасы" жоқ таспа жағасын киюі мүмкін, бірақ қалыпты жағдай стандартты дін қызметкерлерінің жағасы болып табылады. Дегенмен, сабақтарға көбінесе киім кию міндетті болғандықтан, қарапайым ақ көйлек немесе таспа жағасы, онда таспа жоқ, жеткілікті болады. Славян соқалары бүйірден түймеленеді, сондықтан жағаның қажеті шамалы, ал грек соқасы алдыңғы жағынан түймеленеді және жоғары жағасы бар, сондықтан жаға соқаның астында терлеуді болдырмайды – осы мақсатта бастапқыда қолданылған. Шығыс дьякондары және кейде субдьякондар, бірақ сирек оқырмандар немесе басқа кіші дін қызметкерлері де дін қызметкерлерінің жағасын киеді, субдьякондар мен оқырмандар көбінесе қайырмасы жоқ немесе табасы жоқ жейде киеді. Көптеген православие дін қызметкерлері дін қызметкерлерінің жағасын кимейді; оны киетіндер көбінесе Батыс Еуропа немесе Солтүстік Америкада кездеседі.
In the Catholic Church, the clerical collar is worn by almost all ranks of clergy, thus: bishops, priests, and deacons, and often by seminarians as well as with their cassock during liturgical celebrations. Among the Eastern Catholic Churches and Eastern Orthodox Church a band collarette with no "notch" in front may be worn by seminarians, although the norm is still a standard clerical collar. However, as the cassock is more commonly, if not mandatorily, worn to classes, often a plain white shirt will suffice, or a band collar with no collarette. Slavic cassocks button to the side, and thus a collar is often pointless, whereas a Greek cassock buttons to the front and has a higher collar, so the collar prevents chafing—as was its original function under a cassock. Eastern deacons and sometimes subdeacons, but rarely readers or other minor clerics, also wear a clerical collar, with subdeacons and readers often having a style with no notch, or a tab shirt with no tab. Most Orthodox clerics do not wear a clerical collar; those who do are usually to be found in Western Europe or North America.
Англикан, методист, пресвитериан, лютеран
Жағалар әдетте Англиялық, Методист, Пресвитериан және Лютеран дәстүріндегі басқа дін қызметкерлері тағады, бірақ көптеген Даниялық және кейбір Норвегиялық Лютеран дін қызметкерлері оның орнына руф киеді.
Collars are typically worn by clergy of other groups such as those of the Anglican, Methodist, Presbyterian and Lutheran traditions, although many Danish and some Norwegian Lutheran clergy wear the ruff instead.