Қос нүктелі шегіршік (Adalia bipunctata) – Еуропа мен Солтүстік Америкада кездесетін, зиянды жәндіктермен қоректенетін кене тұқымдасы. Биологиялық күрестің маңызды құралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Adalia bipunctata, екі нүктелі қоңыз, екі нүктелі қанатты қоңыз немесе екі нүктелі шегіршін, – Coccinellidae тұқымдасына жататын, бүкіл Голарктика аймағында таралған еттен қоректенетін қоңыз. Ол Батыс және Орталық Еуропада өте көп кездеседі. Солтүстік Америкада да табиғи түрде өседі, бірақ көптеген штаттар мен провинцияларда оның саны күрт азайған. Көбінесе биологиялық бақылау агенті ретінде әкелініп, импортталады.
Species of beetle
Adalia bipunctata, the two spot ladybird, two spotted ladybug or two spotted lady beetle, is a carnivorous beetle of the family Coccinellidae that is found throughout the holarctic region. It is very common in western and central Europe. It is also native to North America but it has heavily declined in many states and provinces. It is commonly introduced and imported as a biological control agent.
Таксономия
Екі нүктелі сиырғақ – Карл Линнейдің 1758 жылы шығарған "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында сипатталған көптеген түрлердің бірі. Оның бастапқы атауы Coccinella bipunctata болды. Оның түрлік атауы латын тіліндегі bi – "екі" және punctata – "нүктелі" сөздерінен туындаған.
The two spotted ladybird was one of the many species originally described by Carl Linnaeus in his 1758 10th edition of Systema Naturae; its original name was Coccinella bipunctata. Its specific name is from the Latin bi "two", and punctata "spotted".
Сипаттама
Adalia bipunctata – қызыл және қара түстің көптеген түрлерін кездестіретін шағын кокцинеллид. Кейбір түрлері Mulsantina picta-ға ұқсас, бірақ Adalia-ның басындағы екі ақ дақ (үлкен ақ аймаққа немесе екінен көп даққа қарағанда) оны анық ажыратады. Сонымен қатар, Adalia-ның құрсақ жағы толығымен қара, аяқтары да қара болып келеді, бұл басқа нұсқаларды жоққа шығаруға көмектеседі. Екі дақты шегіршік өзінің табиғи ареалының көптеген бөліктерінде өте өзгергіш. Ең көп танылатын түрі – қызыл түсті негізде екі қара дақты форма типика кеңінен таралған. Төрт немесе алты қызыл дақты қара меланистік формалар сирек кездеседі, бірақ мүлдем сирек емес, ал толық меланистік purpurea формасы өте сирек. Солтүстік Америкада түр ең көп өзгеріске ұшырайды, онда басқа жерде кездеспейтін бірнеше формалар бар, оның ішінде дақсыз форма, төрт жолақты форма, тоғыздан он екіге дейін дақты форма және "торлы" форма бар. Бұған қоса, annulata формасы сияқты аралық формалар да кездеседі, бірақ олар сирек.
Adalia bipunctata is a small Coccinellid that can feature any one of a large selection of red and black forms. Some forms are similar to Mulsantina picta, but the two white spots on the head of Adalia (in contrast with a large white region or more than two spots) readily separate it. Additionally Adalia is entirely black on the ventral surface with black legs, which helps rule out any other options. The two spotted ladybird is highly variable in many parts of its native range. The most familiar form, form typica with two black spots on a red base, is common throughout. A melanistic form that is black with four or six red spots is uncommon, but not rare, while the truly melanistic form purpurea is exceedingly rare. In North America the species shows the most variation, with several forms that do not occur elsewhere including a spotless form, a four banded form, a nine to twelve spotted form, and a "cross hatched" form. In addition, there are intermediate forms such as form annulata, but they occur rarely.
Тарату
Екі дақты қоңыздар көкпарлар және басқа да кішкентай жәндіктермен қоректенеді. Дегенмен, Pemphigus spyrothecae сияқты көкпарлардың колонияларындағы бедеу сарбаздар, осы түрге қарсы күресіп, көкпарлар колониясын қорғауға тырысуы мүмкін.
Two spotted lady beetles feed on aphids and other small insects. However, the sterile soldiers within colonies of aphids such as the gall forming Pemphigus spyrothecae, can attempt to protect the aphid colony by fighting this species.
Өмірлік цикл
Екі нүктелі қоңыржақ құмырсқаның өмірлік циклі әдетте топтамалар түрінде шашылатын жұмыртқалардан басталады. Rickettsia және Spiroplasma бактериялары, олардың таралуы жергілікті жағдайға қарай әйелдердің 0-ден 20%-ына дейін жетеді.
The two spotted lady beetle's life cycle starts with eggs that are usually laid in clutches. Rickettsia, and Spiroplasma) which are present in between 0 and 20% of females, depending on locality.
Паразиттік
Екі нүктелі құсқұйрық Орталық және Шығыс Еуропада жыныстық жолмен берілетін инфекцияны таратады. Бұл инфекция – Coccipolipus hippodamiae эктопаразиттік кенесі, ол жыныстық қатынас барысында еркек және әйел (сондай-ақ әйел мен еркек) арасында таралады. Инфекция екі нүктелі құсқұйрық аналықтарын сүйексіздендіреді, ал жылдың белгілі бір кезеңдерінде ересек құсқұйрықтардың 90%-ға дейін зарапқа шалдығады.
The two spot ladybird also carries a sexually transmitted infection in Central and Eastern Europe. The infection is an ectoparasitic mite Coccipolipus hippodamiae that transfers between male and female (and female and male) during copulation. The infection sterilizes female two spot ladybirds, and at some points of the year, up to 90% of adult two spots become infected.
Биологиялық бақылау агенті ретінде
A. bipunctata, мысалы, жылыжайлардағы қоңыздарға қарсы жергілікті биологиялық күресу агенті ретінде қолданылады. Екі нүктелі қоңыз Австралияға биологиялық күресу агенті ретінде әкелінді.
A. bipunctata is used as a localised biological control agent against aphids in, for example, greenhouses The two spotted lady beetle was introduced into Australia specifically as a biological control agent.