«Горький парк» (1983) – американдық детективтік триллер. Мәскеудегі қанды қылмыс тергеліп, үкіметтік сыбайлас жемқорлық ашылады. Уильям Харт, Ли Марвин рөлде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1983 жылғы американдық құпия триллері
1983 American mystery thriller film
«Горки паркі» – 1983 жылғы американдық құпия триллері, Мартин Круз Смиттің осы аттас кітабы негізінде түсірілген. Фильм режиссері – Майкл Аптед. Фильмде Аркадий Ренко рөлін Уильям Херт, Джек Осборн рөлін Ли Марвин, Ирина Асанова рөлін Жоанна Пакула, майор Приблуда рөлін Рикки Фултон, Уильям Кирвилл рөлін Брайан Деннехи, профессор Андреев рөлін Иан МакДиармид, Паша рөлін Майкл Эльфик және прокурор Ямской рөлін Иан Баннен сомдады. Сюжет Мәскеу полициясының тергеушісі Ренконың үш адамды қырғынмен өлтіруге байланысты жүргізген тергеуін және оның үкіметтік сыбайлас жемқорлық желісіне апаратын жолын баяндайды. «Горки паркі» шыққаннан кейін кассада үлкен табыс әкелмеді, 15 миллион долларлық бюджетін жартылай ғана қайтарды, бірақ сыншылардың жоғарғы бағасын алды. Жоанна Пакула «Алтын глобус» сыйлығының «Екінші жолдағы рөліндегі үздік әйел актер» номинациясына, ал Майкл Эльфик – «БАФТА» сыйлығының «Екінші жолдағы рөліндегі үздік ер адам актер» номинациясына ие болды. Денис Поттер 1984 жылы фильмнің сценарийі үшін Эдгар сыйлығын жеңіп алды.
Gorky Park is a 1983 American mystery thriller film based on the book of the same name by Martin Cruz Smith. The film was directed by Michael Apted. The film stars William Hurt as Arkady Renko, Lee Marvin as Jack Osborne, Joanna Pacuła as Irina Asanova, Rikki Fulton as Major Pribluda, Brian Dennehy as William Kirwill, Ian McDiarmid as Professor Andreev, Michael Elphick as Pasha and Ian Bannen as Prosecutor Iamskoy. The plot follows Renko, a Moscow police investigator, on the trail of a gruesome triple murder that leads him into a web of government corruption. Upon release, Gorky Park was a box office disappointment, barely earning back its $15 million budget, but received positive reviews from critics. Pacuła was nominated for a Golden Globe Award for Best Supporting Actress in a Motion Picture and Elphick for a BAFTA Award for Best Supporting Actor. Dennis Potter won a 1984 Edgar Award for his screenplay for the film.
Сюжет
Мәскеу милициясының офицері Аркадий Ренко Горький саябағындағы мұз айдынының жанындағы алаңда үш адамның – екі ер адам мен бір әйелдің – денесін табады. Барлығы кеудесіне оқ атылып, беттері мен саусақтарының ұштары жойылған; екі ер адамның аузына да оқ тиген. Ренко КГБ-ның, оның жауы майор Приблуда бастаған, тергеуді өз қолына алудан бас тартқанына алаңдайды. Ренко өлген әйелдің конькилерін киностудиядағы қызметкер Ирина Асановаға апарып, олардың ұрланғанын естітеді. Патолог бір жас жігітті шетелдік, мүмкін америкалық екенін анықтайды. Ренко профессор Леви Андреевтен әйел мен америкалықтың беттерін қайта жасауды сұрайды. Бас прокурор Ямскойдың дачасында Ренко америкалық сарышұна импорттаушысы Джек Осборнмен танысады, онымен бірге Асанова да болады. Ренко сондай-ақ ағасы Джеймстің жоғалуын тергейтін Нью-Йорк детективі Уильям Кирвиллмен кездеседі. Ренко америкалықты Джеймс Кирвилл, ал қалғандарын Валерия Давидова мен оның жігіті Костя Бородин деп таниды. Ренко мен оның серігі Паша (Майкл Элфик) КГБ байланыстары бар қара нарық дилері Голодкинді (Алексей Сайл) сұраққа алады, ол Осборн оған діни сандық жасауды тапсырғанын мойындайды, бірақ үш құрбан тағы біреуін жасаған. Ренко Пашаны Голодкинмен бірге оның пәтеріндегі сандықты алуға жібереді, онда екеуі де көрінбейтін шабуылшының қолынан қаза табады. Ренконың Осборнға деген күдігі бірнеше сыпайы, бірақ шиеленіскен әңгімеден кейін күшейеді. КГБ офицері Асанованы шамадан тыс дозамен өлтіруге тырысқанда, Ренко оны құтқарады. Оның пәтерінде жасырынып, олар романтикалық қарым-қатынасқа түседі, бірақ ол оған толық сенімсіздікпен қарайды. Кирвилл Осборнның сандығы алты тірі сарышұнаны контрабандалық жолмен шығару және кеңестік монополияны бұзу үшін жасалғанын, бұл Осборнға миллиондаған доллар табуға мүмкіндік беретінін біледі. Осборн Асанованың достарын КСРО-дан шығаруға уәде берген; Асанова Валерияның Манхэттенге қашып кеткеніне сенімді және Осборн да солай істейді деп ойлайды. Ренко Асановаға профессор Андреевтің Валерияның басын қайта жасауын көрсетеді, оны өлтірілгенін мойындауға мәжбүр етеді. Ол құлыққа мойындап, қашып кетеді. Ренко мен Кирвилл Джеймстің қайта жасалған басын алуға барады, бірақ оны КГБ агенты алып кетеді. Олар оны Ямскойдың дачасына дейін қадағалап, Осборн мен Ямскойдың бас сүйегін жойғанын қорқынышпен бақылайды. Ренко ваннада Ямскоймен бетпе-бет келеді, ол Ренконы Осборннан үлкен пара алу үшін қысым жасау үшін істі жалғастырғанын мойындайды, содан кейін сарышұналарды контрабандалық жолмен шығаруға ниеттенген. Ол Ренкоға үлесін ұсынады, бірақ Ренко олардың әңгімесін жазғанын айтады. Ямской мен Ренко қару үшін күреседі, оқ атып, Ямскойды өлтіреді. Осборн Стокгольмге қашып кетеді, КГБ-ға тек Ренкомен ғана жұмыс істейтінін мәлімдейді. КГБ Ренконы сарышұналар үшін сауда-саттыққа бақылау жасауға мәжбүр етеді, бұл сарышұналар мен Осборнның екеуі де өлтірілуі керек деген түсінікпен. Ренко Осборнмен оның пәтерінде кездеседі және Асанованы табады. Ол Осборнның сенімін алу үшін онымен жақындасқанын мойындайды және өзі үшін де, Ренко үшін де Америкаға қауіпсіз өтуді келісіп алғанын айтады. Ол Осборнның барлығына екі есе қиянат етуді жоспарлап отырғанын, өйткені оның алты емес, он екі сарышұнасы бар екенін мәлімдейді. Ренко Кирвиллмен кездеседі және олар саудадан кейін КГБ Асанованы, Ренко мен Осборнды өлтіретінін болжайды. Келесі күні таңертең Ренко, Приблуда және тағы екі КГБ агенты Осборнның оқшау фермасына барады. Олар Кирвиллдің ағашқа байланғанын және ішін қашағанын көреді; ол Джеймске кек алу үшін келді және атылғанға дейін Осборнның иттерін өлтірді. Осборн алты өлі сарышұнаны көрсетеді, бірақ Ренко екі жақ та бірін-бірін тірі қалдырмайтынын біліп, КГБ агенттерін шабуылға шақырады. Одан кейінгі атыста Приблуда мен КГБ агенттері қаза табады; Ренко қаруды алып, Асановамен бірге орманға жасырынады. Фермаға жақындағанда, ол қалған тірі сарышұналарды клеткада табады. Асанова ормандан шығады, ал Осборн оны өлтірумен қорқытады. Ренко бас тарту үшін шыққанда, Асанова Осборнды атып өлтіреді. Ол Ренкодан өзімен бірге кетуін сұрайды, бірақ Ренко оның бостандығы үшін Осборнды өлтіруге келіскенін және егер ол қайтып келмесе, екеуі де өлтіріледі дейді. Ренко Мәскеудегі жұмысына оралады. Ренко сарышұналарды босатады, олар орманға қашып кетеді, ол Асанованың бір күні қайта кездесетінін уәде еткенін еске түсіреді.
Moscow militsiya officer Arkady Renko is called to a clearing near the Gorky Park ice rink, where three bodies – two men and one woman – have been discovered. All were shot in the chest and their faces and finger tips removed; the two men were also shot in the mouth. Renko becomes anxious when the KGB, led by his nemesis Major Pribluda, refuses to take over the investigation. Renko traces the dead woman's skates to a movie set worker, Irina Asanova, who claims they were stolen. The pathologist identifies one young man as a foreigner, likely an American. Renko asks Professor Levi Andreev to reconstruct the faces of the woman and the American man. At the dacha of Chief Prosecutor Iamskoy, Renko makes the acquaintance of American sable importer Jack Osborne, who is accompanied by Asanova. Renko also crosses paths with William Kirwill, a New York detective investigating the disappearance of his brother James. Renko eventually identifies the American as James Kirwill and the others as Valerya Davidova and her boyfriend Kostia Borodin. Renko and his partner, Pasha (Michael Elphick) interrogate Golodkin (Alexei Sayle), a black market dealer with KGB ties, who confesses that Osborne commissioned him to build a religious chest, but the three victims built another one. Renko sends Pasha with Golodkin to get the chest at his apartment, where they are both shot dead by an unseen assailant. Renko's suspicion of Osborne mounts following several polite but tense conversations. When a KGB officer attempts to kill Asanova with a forced overdose, Renko saves her. Hiding out in his apartment, they become involved romantically although she doesn't entirely trust him. Kirwill learns that Osborne's chest was designed to smuggle out six live sables and break the Soviet monopoly, potentially earning Osborne millions. Osborne had promised to smuggle Asanova's friends out of the Soviet Union; Asanova is convinced that Valerya has escaped to Manhattan and clings to the belief that Osborne will do the same for her. Renko confronts Asanova with Prof. Andreev's reconstruction of Valerya's head, forcing her to accept she has been murdered. She confesses to the plot and flees. Renko and Kirwill go to retrieve James's reconstructed head, but a KGB agent emerges with it. They follow him to Iamskoy's dacha and watch in horror as Osborne and Iamskoy supervise the head's destruction. Renko confronts Iamskoy in a bath house and Iamskoy admits that he kept Renko on the case to pressure Osborne into paying a larger bribe so he could smuggle out the sables. He offers to cut Renko in, but Renko reveals that he has recorded their conversation. Iamskoy and Renko struggle over a gun, which goes off and kills Iamskoy. Osborne flees to Stockholm, telling the KGB he will only deal with Renko. The KGB forces Renko to supervise a trade for the sables, with the understanding that both the sables and Osborne must be killed. Renko meets Osborne at his apartment and finds Asanova. She confesses that she slept with Osborne to gain his trust and has negotiated safe passage to America for both herself and Renko. She then reveals that Osborne is planning to double cross everyone, as he has twelve sables, not just six. Renko meets with Kirwill and they predict that, following the exchange, the KGB will kill Asanova, Renko and Osborne. The next morning Renko, Pribluda and two other KGB agents drive to Osborne's secluded farm. They discover Kirwill tied to a tree and disemboweled; he came to get revenge for James and killed Osborne's dogs before being shot. Osborne produces six dead sables, but Renko, realizing neither side will let the other live, goads the KGB agents into attacking. In the ensuing shootout Pribluda and the KGB agents are killed; Renko manages to grab a gun and hide in the woods with Asanova. Moving closer to the farm, he discovers the remaining live sables caged up. Asanova emerges from the woods and Osborne threatens to kill her. When Renko emerges to give up, Asanova shoots Osborne. She asks Renko to go away with her, but Renko reveals he agreed to kill Osborne in return for her freedom, and that they would both be killed if he did not return. Renko returns to his job in Moscow. Renko releases the sables, which run off into the woods as he recalls Asanova's promise that they will meet again one day.
Түсірілім
Джин Кирквуд және Говард У. ("Хаук") Кох-младший 1981 жылы «Горький саябағы» фильмінің құқықтарын 250 000 долларға сатып алды. Мартин Круз Смит оған сценарий жазу мүмкіндігі ұсынылғанын, бірақ ол бас тартқанын айтты. Режиссер Джон Шлезингердің кестесіне байланысты түсірілім 1983 жылдың ақпанына дейін кейінге шегерілді, ол ақырында Майкл Аптедпен ауыстырылды, сондай-ақ актер құрамында да өзгерістер болды. Аркадий Ренко рөліне түсірілуге Дастин Хоффман мен Аль Пачино да қарастырылған, ал Джек Осборн рөліне Кэри Грант пен Берт Ланкастер, ал профессор Андреев рөліне Роман Полански қарастырылған. Кеңес Коммунистік партиясы фильмді антикоммунистік және антиресейлік деп сынап, түсірілім тобына Мәскеуде түсіруге рұқсат бермеді. «Горький саябағы» Хельсинки мен Стокгольмде түсірілді. Хельсинки орталығындағы Каисаниеми қоғамдық саябағы «Горький» ойын-сауық паркі ретінде бейнеленді.
Gene Kirkwood and Howard W. ("Hawk") Koch Jr. purchased the film rights to Gorky Park in 1981 for $250,000. Martin Cruz Smith claimed he was offered the chance to write the screenplay but turned it down. Filming was delayed until February 1983 because of scheduling conflicts with the director John Schlesinger, who would eventually be replaced with Michael Apted, and various cast changes. Dustin Hoffman and Al Pacino were both considered for the role of Arkady Renko before Hurt's casting, while Cary Grant and Burt Lancaster were considered for the role of Jack Osborne and Roman Polanski was considered for the role of Prof. Andreev. The Soviet Communist Party condemned the film as anti Communist and anti Russian and denied the crew access to shoot in Moscow. Gorky Park was filmed in Helsinki and Stockholm. The Kaisaniemi public park in the Helsinki centre was set as the Gorky amusement park.
Сыни қабылдау
Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау рейтингі 78%, 27 сыншының пікіріне негізделген, орташа бағасы 6.6/10. Metacritic сайтында фильмге 12 сыншының бағалары бойынша 60% балл берілген, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді. Джанет Маслин оны "М. Аптедтің режиссерлігінің арқасында қарқындылығы бірден орнатылып, сақталатын тартымды және ақылды триллер" деп сипаттады. Ральф Г. Бодтың түсірілімі және Джеймс Хорнердің музыкасы еңсеруге болатын қараңғы көңіл-күйді қалыптастыруға үлкен үлес қосады, ал қосалқы актерлер, әсіресе Брайан Деннехи мен Ян Баннен өте жақсы ойнаған. Ол Херттің ағылшын акцентін таңғажайып деп тапса да, оның актерлік шеберлігін "керемет және қызықты" деп бағалады. Роджер Эберт фильмнің ең қызықты тұсы – кеңестік қоғамның бейнеленуі екенін айтты және Аптедтің режиссерлік шеберлігі процедуралық бөліктің көңілді болмауына жол бермегенін атап өтті. Эберт актерлер таңдауын да жоғары бағалады, тіпті Марвин сияқты актерді стереотиптік рөлге бейімдеуге тура келсе де. "Ол толыққанды бейнеленген кейіпкерлерді экранға шығара алатын актерлерді пайдаланады, сондықтан біз таныстыруды күтіп отырудың қажеті жоқ".
On Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 78% based on reviews from 27 critics, with an average rating of 6.6/10. On Metacritic the film has a score of 60% based on reviews from 12 critics, indicating "mixed or average reviews". Janet Maslin called it "a taut, clever thriller throughout, with Mr. Apted's direction establishing its intensity immediately and sustaining it well. Ralf G. Bode's cinematography and James Horner's score go a long way toward setting a hauntingly bleak mood, and the supporting players, particularly Brian Dennehy and Ian Bannen, are excellent". Though she found it odd that Hurt would affect an English accent, she found his performance "rivetingly strange". Roger Ebert found the depiction of Soviet society to be the most interesting aspect of the film, and he credited Apted's direction for never letting the procedural lag. Ebert also praised the casting, even if it relied on typecasting an actor like Marvin. "He uses actors who are able to bring fully realized characters to the screen, so we don't have to stand around waiting for introductions".
Үй медиасы
Горький паркі 2003 жылдың 1 сәуірінде MGM Home Video компаниясымен 1 аймақтық кең экранды DVD форматында, ал 2014 жылдың 21 қазанында Kino Lorber компаниясымен (MGM лицензиясы бойынша) Blu-ray Disc форматында жарық көрді.
Gorky Park was released to DVD by MGM Home Video on April 1, 2003, as a Region 1 widescreen DVD and to Blu ray Disc by Kino Lorber (under license from MGM) on October 21, 2014.