Кіріспе
Шарап стилі немесе шараптың санатталу деңгейі
Тағамдық шарап (сирек жағдайда TW деп қысқартылады) – екі мағынасы бар шарап термині: шарап стилі және шарап санатталуындағы сапа деңгейі. АҚШ-та бұл термин көбінесе шарап стилін көрсетеді: нығайтылмаған немесе қымбат емес, әдетте көпіршіктелмейтін қарапайым шарап. Еуропалық Одақтың шарап ережелерінде бұл термин екі сапа санатының төменгісі болып табылады, ал жоғарысы – белгілі бір аймақтарда өндірілген сапалы шараптар (QWPSR). ЕО-дағы ұлттық шарап санатталу жүйелерінің барлығы TW немесе QWPSR деңгейлеріне сәйкес келеді, бірақ шарап этикеткаларында қолданылатын терминдер ұлттық шарап заңдарымен анықталады, ал ЕО ережелері – база ретінде қолданылады. Көптеген ЕО елдерінде ұлттық классификация бар, ол елдің ресми тілінде «үстел шарабы» деп аталады. Мысалдар: Францияда – vin de table, Италияда – vino da tavola, Испанияда – vino de mesa, Португалияда – vinho de mesa, Германияда – Tafelwein және Грекияда – επιτραπέζιος οίνος (epitrapézios oínos). Бұл классификациялар әдетте өз елдеріндегі классификацияның ең төменгі деңгейін білдіреді.
Америка Құрама Штаттары
Алкоголь және темекі салығы мен сауда бюросы және Федералды ережелер кодексі үстел шарабын 14 процентке дейін алкоголь мөлшері бар жүзім шарабы деп анықтайды. 14%-дан 24%-ға дейінгі алкоголь мөлшері бар шараптар десерт шарабы деп аталады. Үстел шарабын «жеңіл шарап», «жеңіл ақ шарап», «қызыл үстел шарабы», «тәтті үстел шарабы» және т.б. сияқты атаулармен де белгілеуге болады.
Еуропалық Одақ
Еуропалық Одақтың нұсқауларына сәйкес, өндірілген барлық шарап екі санаттың біріне жатады: үстел шарабы немесе белгілі бір аймақтарда өндірілген жоғары сапалы шараптар (көбінесе «PSR» деп аталады). Үстел шараптарының ішінде, тек өндіруші елді көрсетуге рұқсат етілген «қарапайым» үстел шараптары мен географиялық көрсеткісі бар үстел шараптары арасында ерекшелік жасалады. Географиялық көрсеткісі бар шараптар өндіру аймағын көрсетуге мүмкіндік береді және шарапқа қатысты қорғалған географиялық көрсеткінің (ҚГК) бір түрі болып табылады. Франциядағы ең төменгі сападағы «vin de table» шарабы үшін өндірушілер пошталық индекстерді пайдалануға міндетті, бұл атаудың немесе оның өндірілген жылының таңбада тіпті ұсақ әріптермен де көрсетілуіне жол бермейді (бірақ «партия нөмірлеріне» рұқсат етіледі, олар өте ұқсас болуы мүмкін). Жаңа «vin de France» атауы өнімнің өндірілген жылын көрсетуге рұқсат береді.
Үстел шараптарының ұлттық атауларының тізімі
Шараптарды жіктеудің келесі ұлттық деңгейлері үстел шараптары мен географиялық көрсеткісі бар үстел шараптарына сәйкес келеді. Елі Географиялық көрсеткісі бар үстел шараптары Басқа үстел шараптары Австрия Landwein Бельгия Landwijn (голланд тілінде), Vin de pays (француз тілінде) Бразилия Vinho de Mesa, "Үстел шарабы" Болгария Регионално вино (Regionalno vino), "Аймақтық шарап" Кипр Τοπικός Οίνος (Topikós Oínos), "Аймақтық шарап" Чехия Zemské víno, "Аймақтық шарап" Stolní víno, "Үстел шарабы" Дания Регионалды вин, "Аймақтық шарап" Франция Vin de pays, "Аймақтық шарап"; Vin de France (2010 жылдан бері жаңа санат) Германия Landwein, "Аймақтық шарап" Грекия ονομασία κατά παράδοση (onomasía katá parádosi), "Дәстүрлі атау"; τοπικός οίνος (topikós oínos), "Аймақтық шарап" Венгрия Tájbor, "Аймақтық шарап" Италия Indicazione geografica tipica (IGT), кейбір аймақтарда Landwein (неміс тілінде) немесе Vin de pays (француз тілінде) деп те жазылуы мүмкін Люксембург Marque Nationale, "Ұлттық таңба" Appellation Contrôlée, "Бақыланатын атау" Мальта Indikazzjoni Ġeografika Tipika (I. G. T.) Нидерланды Landwijn, "Аймақтық шарап" Солтүстік Македония Регионално вино, Verë rajonale, "Аймақтық шарап" Трпезно вино, Verë tryeze, "Үстел шарабы" Португалия Vinho regional, "Аймақтық шарап" Румыния Vin cu indicaţie geografică, "Географиялық көрсеткісі бар шарап" Ресей Столовое вино (Stolovoye vino), "Үстел шарабы" Сербия Регионално вино (Regionalno vino), "Аймақтық шарап" Стоно вино (Stono vino), "Үстел шарабы" Словения Deželno vino s priznano geografsko oznako (Deželno vino PGO), "Аймақтық шарап – танылған географиялық көрсеткі" Испания Vino de la tierra, "Аймақтық шарап" Ұлыбритания Регионалды шарап.
Тарату
Ұлттық өндірістің үстел шарабы ретінде жіктелетін үлесі елден елге күрт өзгереді. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, Францияда шараптың көп бөлігі (көлем бойынша) vin de table болса, Германияда бар болғаны 5% -ы deutscher Tafelwein. Еуропалық үстел шарабын жасау үшін ЕО-ның кез келген жерінен алынған үстел шараптарын араластыруға болады. Еуропалық үстел шараптары көбінесе ең жоғары өнім беретін жерлерден жасалады және өнеркәсіптік жолмен өңделеді. 1950 жылдары, жан басына шаққандағы шарап тұтынуы әлдеқайда жоғары болған кезде, көп мөлшерде арзан шарапқа зәрулік болды, бірақ қазір оның көп бөлігі Еуропалық Одақтың мәселелі "шарап көліне" ағылып жатыр. Күні бүгін де Францияда немесе Испанияда бір литр жұқа, ақшаңқы шарапты бөтелкеге емес, қорапқа салып, бірнеше АҚШ долларына сатып алуға болады.
Қайшылықтарды атау
Алдын ала болжамдалған тәртіпке қайшы, Еуропада ерекше үстел шараптары сирек кездеседі, бірақ олар бар. Егер шарап дәстүрлі емес жүзім сорттарынан немесе дәстүрлі емес шарап жасау әдістерімен жасалса, амбициялық шарап жасау нәтижелері жай ғана "асханалық шарап" деп жіктелуі мүмкін. Тіпті барлық күтім шаралары сақталған (мысалы, жүзімнің аз өнімділігі және қолмен жинау) және басқаша атақты атауға құқығы бар жерлерде өсірілген шараптарға да мәртебе берілмейді. Ең танымал мысалдар – "Супер Тоскан" деп аталатын шараптар, олар Италияға тән емес халықаралық сорттардан (Мерло немесе Каберне Совиньон сияқты) рұқсат етілген мөлшерден артық мөлшерде жасалған, немесе тиісті Тоскан атауына сәйкес Canaiolo, Malvasia және Trebbiano жүзімінің шағын үлесін қосу міндетті емес (мысалы, Монтевертиннің Pergole Torte шарабы). 1992 жылы Италия "Indicazione geografica tipica" (IGT) жүйесін арнайы "Супер Тоскан" шараптарының үстел шараптары жіктелімінен шығып, сапалы шарапқа айналуына мүмкіндік беру үшін құрды. Дегенмен, белгілі бір атаудың заңдылығы географиялық шекарадан артық нәрсемен анықталған жағдайда, өндірушілердің экстремалды сапаға жету үшін шектеулерді елемеуге дайын болуы мүмкін. Көбінесе қолданыста "vin de table" француз шараптарының жіктелімінде төртінші және ең төменгі сатыда тұрады. Бұл шараптарды сатып алу және жасау ең арзан (оларды 0,80 евродан бастап алуға болады) және көбінесе түскі асқа ішеді немесе шарапқа негізделген коктейльдер жасау үшін қолданылады.