Кіріспе

Жапон жазушысы және ғалымы

Нарусима Рюхоку (成島柳北, 1837–1884) – Асакусада туған жапон жазушысы және ғалымы. Оның нағыз аты Корехиро (惟弘). Нарусима әулеті окудзюша (奥儒者) – яғни Токугава сёгундарының конфуциандық тәрбиешілері болған, сонымен қатар «Токугава жики» (德川實紀) және «Ночикагами» (後鑑) сияқты басқа да тарихи жылнамаларды редакциялауға қатысқан. Рюхоку жас кезінде осы редакциялық жобаларға қатысты.

Шогунға сабақ беруден сатираға дейін

Ол Токугава Иэсада мен Иэмочи сёгундарының мұғалімі болды, бірақ кейбір теорияларға сәйкес, ол өзінің ұсыныстары қабылданбағаны туралы сыни өлең жазғаны үшін қызметтен босатылды. Сол кезде ол батыс зерттеулерімен айналыса бастады. Кейо дәуірінде (1866-68) шогунның атты әскерінде қызмет етті, сондай-ақ қысқа мерзімге Сыртқы істер министрі болды. Мейдзи қайта жаралуынан кейін ол Хигаси Хонгандзи ғибадатханасында қызмет етті, ол оған және тағы төрт адамға 1872-73 жылдары Еуропа мен АҚШ-қа сапар жасауға демеушілік жасады. Жапонияға оралғаннан кейін көп ұзамай Рюхоку «Чоя Шинбун» (朝野新聞) газетінің редакторы болды, сондай-ақ «Кагетсу Шинши» (花月新誌) әдеби журналын іске қосты. 1876 жылы Мейдзи үкіметінің баспасөз заңдарын бұзғаны үшін төрт айға түрмеге қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол «Гокунайбанаши» (ごく内ばなし) атты эссе жариялады. Ол Сацума мен Чошуның жоғары лауазымды шенеуніктеріне өте сын көзқарас танытты, олар бұрынғы сёгунаттың вассалдары болғанымен, Мейдзи үкіметінің басшылары ретінде жаңа қызметтерінде мақтанғанышпен әрекет етті. Оған наразылық білдіріп, «Мен табиғаттың арасында еш пайдасы жоқ адамға айналам» деп мәлімдеді және сатира жаза бастады. Рюхокутың ең танымал туындысы – «Рюкё Шинши» (柳橋新誌), яки «Янагибашидің жаңа тарихы», оның бірінші томын 1859 жылы, ал екінші томын 1871 жылы жаза бастады. Бұл туынды Янагибашидің ойын-сауық орындарының әлеміне арналған, Эдо дәуірінен Мейдзи дәуіріне дейінгі мәдени өзгерістерді әзіл-қалжыңмен бейнелейді. «Косей Ничидзо» (航西日乗), яки «Батысқа саяхат күнделігі» – ол 1872-73 жылдары Еуропа мен АҚШ-қа жасаған сапары барысында жазған саяхатнама.