Джузеппе Верди: «Луиза Миллер» операсы

Кіріспе

Джузеппе Вердидің операсы «Луиза Миллер» – Джузеппе Вердидің Сальвадор Каммараноның итальяндық либреттосына арналған, үш актілі операсы. Ол неміс драматургы Фридрих фон Шиллердің «Кабале унд Либе» («Интрига және махаббат») атты пьесасы негізінде жазылған. Вердидің жаңа опера туралы алғашқы идеясы – ол бірнеше жыл бұрын жасалған келісімшарт бойынша – Неапольдегі Сан-Карло театрынан қабылданбады. Ол осы міндеттен босату үшін келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ сәтсіз болған соң, Каммарано Вердиге таныс болған Шиллердің пьесасын бейімдеу туралы ұсыныс жасады. Осы процеске бастама берілді, Верди әлі де Парижде тұрып, алғашқы идеяларымен жұмыс істеді, ол 1849 жылдың жазында туған қаласы Буссетоға оралғанға дейін шамамен екі жылдай онда өмір сүрді. Ол сол жерден музыка жазып, репетициялар үшін Неапольге сапарлады. Алғашқы қойылым 1849 жылдың 8 желтоқсанында болды. Бұл Вердидің 15-ші операсы (егер «Иерусалим» және «Бірінші крест жорығындағы Ломбардиялықтар» операларының француз тіліне аударылған және қайта жазылған нұсқаларын есептесек), және ол композитордың «орталық кезеңінің» басталуы деп есептеледі.

Құрастыру тарихы

1848 жылдың тамызында Верди Неаполь опера театрына үш жыл бұрын жасалған келісімшартын бұзу туралы хат жазды, онда ол олар үшін опера жазуға келіскен болатын. Дегенмен, театр басшылығы либретто авторын қорқытып, оның міндеттемесін орындауға мәжбүр етті, ал Верди Каммараноны «көп қызығушылық тудыратын, әрекетке толы және, ең бастысы, сезімтал қысқа драма жазуға» шақырды, бұл музыкаға қоюды жеңілдететін еді. Вердидің ойынша, ол 16 ғасырдағы флоренциялық сарбаз Франческо Ферруччоның өмірін жырлайтын Франческо Доменико Гераццидің «Флоренция қоршауы» ромасы негізінде тамаша тақырып тапқан еді. Бұл жаңа тақырып сонымен қатар патриоттық маңызы бар еді: Верди ақын Джузеппе Джустидің насихаттарын жақыннан қабылдады, ол «Макбет» операсынан кейін және 1848 жылғы наурыздағы Миланның саяси көтерілісінен соң, оған «Италия халқының қайғысын күшейтуге, оны нығайтуға және оны мақсатына бағыттауға» бар күшіңді салуға шақырған еді. Жаңа либретто жасауға тырысқан Верди Франческо Мария Пиавеге жүгінді, бірақ ол жаңадан құрылған Венеция республикасының сарбазы болып қызмет ететін болғандықтан, Верди Неапольдегі Каммараномен «Қоршау» идеясын талқылады. Бірақ, Каммарано Вердиге Неаполь цензурасының Вердиді бұрынғы операсы – «Ла батальия ди Легнано» операсын дайындаған кезден бері қызықтырған тақырыптың жобасын қабылдамағанын хабарлауға мәжбүр болды. Бұл жағдай Вердиге ауыр соққы болды. Вердидің өмірбаяын жазған Джулиан Бадден «Ре Лирден (Король Лирден) кейін бұл Вердидің орындалмаған тақырыптарының ең қызықтысы болуы керек» деп атап өтті; тағы бір өмірбаяын жазған Мэри Джейн Филлипс Матц «Флоренция қоршауы» Вердидің «құрастырылмаған ең маңызды шығармаларының бірі» екенін айтты. Каммарано композиторға революциялық көзқарасы бар сюжеттен қашуға кеңес берді және ол 1846 жылы аурудан айыққан кезде Андреа Маффеимен бірге ұсынған идеямен оралды (ол «I masnadieri» либреттосын жазып отырды): Шиллердің «Кабале унд Любе» ромасын бейімдеу. (Төмендегі «Музыка» бөлімін қараңыз). Каммарано оқиғаны князьдік сарайдан (18 ғасырда) Тироль ауылына (17 ғасырда) көшірді және кейіпкерлерді Шиллерді алаңдатқан князьдік интригалардан алыстатты. Осылайша, ол пьесаның «Любе» (Сүйіспеншілік) аспектісіне көбірек, ал «Кабале» (Интрига) аспектісінен алыс назар аударды. Луиза Миллер туралы идея келісілгеннен кейін, Верди Парижден Неаполь басшылығына кешіктіруді сұрады немесе кем дегенде жаңа операны өзінің қатысусыз ұсынуға рұқсат беруді өтінді. Бұл өтініш қабылданбағандықтан, композитор өзінің серігі Джузеппина Стреппонимен бірге Парижден кетуді жоспарлады; Верди 10 тамыз шамасында туған жері Буссетоға келді және 1845 жылы сатып алған Орланди сарайында (сәулетшісінің құрметіне Кавалли сарайы деп те аталады) тұрып қалды; Стреппони бір айдан кейін оған қосылды, бұл екеуі үшін де қиын кезең болды. Верди осы операның партитурасын Буссетодан бастады, 13 тамызда Каммаранодан либретто алғаннан кейін. Қазан айында ол Антонио Бареццимен бірге Неапольге кетті, оны ол әлі де «қайын атасы» деп атады.

In August 1848, Verdi had written to the Naples opera house cancelling his contract of three years previous, in which he had agreed to write an opera for them. However, the management held him to it by threatening his librettist for failing to provide a libretto, and Verdi relented, encouraging Cammarano to develop "a brief drama with plenty of interest, action and above all feeling – which would make it easier to set to music". In Verdi's mind, he had the perfect subject, to be based on the novel L'assedio di Firenze ("The Siege of Florence") by Francesco Domenico Guerrazzi, which glorified the life of the 16th century Florentine soldier Francesco Ferruccio. This new subject was also a patriotic piece: Verdi had taken to heart the admonitions of the poet Giuseppe Giusti, who had pleaded with him after Macbeth and after Milan's political turmoil of March 1848 and its aftermath to "do what you can to nourish the [sorrow of the Italian people], to strengthen it, and direct it to its goal". Attempting to get a new libretto underway, Verdi approached Francesco Maria Piave, found him engaged as a soldier for the new Venetian republic, and so contacted Cammarano in Naples with the idea of L'assedio. But, as it turned out, Cammarano had to tell Verdi that the Naples censors rejected the outline of a subject which had interested Verdi very much since the time he prepared his previous opera, La battaglia di Legnano. His inability to continue to develop the project came as a blow. Verdi's biographer Julian Budden notes that "next to Re Lear (King Lear), this was to be the most fascinating of Verdi unrealized subjects"; another biographer Mary Jane Phillips Matz adds that she regards L'assedio di Firenze as "one of Verdi's most important uncomposed works." Cammarano advised the composer to avoid a story which had any sort of revolutionary tinge, and he came back with an idea which Verdi himself had once proposed in 1846 when he was recovering from his illness and in the company of Andrea Maffei (who was writing the libretto for I masnadieri): to adapt Schiller's Kabale und Liebe. (See "Music" below). Cammarano moved the action from a princely court (in the 18th century) to a Tyrolean village (in the 17th century), and shifted the characters away from the princely intrigues which preoccupied Schiller. He therefore moved the focus much more toward the "Liebe" (Love) and away from the "Kabale" (Intrigue) aspects of the play. With the idea of Luisa Miller agreed upon, from Paris Verdi approached the Naples management, trying to obtain a delay or, at least, to allow the new opera to be presented in his absence. When this approach was rejected, the composer made plans for both himself and his companion Giuseppina Strepponi to leave Paris; Verdi went to his native Busseto, arriving about 10 August, and took up residence in the Palazzo Orlandi (also referred to as the Palazzo Cavalli, after its architect) which he had bought in 1845; Strepponi joined him there a month later, for what was to be a difficult period in both their lives. It was from Busseto that Verdi then began work on the score of this opera, having received the libretto from Cammarano on 13 August. In October he left for Naples, accompanied by Antonio Barezzi, whom he continued to refer to as his "father in law".

ХХ ғасыр және одан кейінгі

Вердидің «Риголетто», «Ла Травиата» немесе «Аида» сияқты көбінесе орындалатын туындыларындай кең танымал болмаса да, «Луиза Миллер» әлемнің опера театрлары сахнасында жиі қойылады. 1929/30 маусымында Нью-Йорктегі «Метрополитен Опера» театрында алғашқы алты қойылымынан кейін, бұл опера 1968 жылға дейін Томас Шипперстің жетекшілігімен қайта қойылған жоқ. Луиза рөлін Монсеррат Кабалье, Родольфо рөлін Ричард Такер, Миллер рөлін Шеррилл Милнес, Уолтер рөлін Джорджио Тоцци, ал Вурм рөлін Эцио Флагельо орындады. «Мет» сол уақыттан бері осы туындыны көптеген рет қайта жаңғыртты. Ерекше қайта жаңғыртулардың ішінде 1972 жылғы қаңтарда «Гран-Театр-дель-Лисеу» және 1976 жылғы мамырда «Театро алла Скала» театрларында Кабалье қатысқан қойылымдар бар. Катия Ричиарелли сол жылдары Лучано Павароттимен бірнеше рет бірге ән шырқады, әсіресе Сан-Францискода, сондай-ақ Хосе Каррераспен бірге Туринде. 1978 жылы опера «Ковент-Гарден» корольдік опера театрында Ричиареллидің қатысуымен қойылды. Лучано Паваротти Родольфо рөлін алғашқы қойылымда орындады; ал кейінгі маусымдарда Ричиарелли тенор Хосе Каррераспен бірге басты рөлді қайта орындады, одан кейін Пласидо Доминго, содан соң Карло Бергонци орындады.

Вердидің барлық операларын қоюды жоспарлаған үш опера компаниясы осы операны қойды: 1999 жылы «Сарасота Операсы» өзінің «Верди циклының» бөлігі ретінде; 2007 жылғы қазан айында «Teatro Regio di Parma» өздерінің «Фестиваль Верди» аясында; және 2012 жылы Испанияның Бильбао қаласындағы «ABAO» өзінің «Viva Verdi» сериясының бөлігі ретінде. Париж операсы «Бастиль Операсында» 2008 жылдың 8 наурызында Луиза және Родольфо рөлдерін Ана Мария Мартинес және Рамон Варгас орындады. 2010 жылғы сәуір-мамыр айларында «Цюрих Опера» үйінің жаңа қойылымында Барбара Фритоли Луиза, Фабио Армилиато Родольфо және Лео Нуччи Миллер рөлінде болды. 2012 жылы қойылымдар Германияның үш қаласында – Берлин, Штутгарт және Мюнхенде, сондай-ақ Швецияның Мальмо қаласында көрсетілді. 2013 жылы операны Тель-Авивтегі «Израиль Операсы», Дуйсбург пен Дюссельдорфтағы «Deutsche Oper am Rhein» және Будапештте қойды. Сан-Франциско операсы 93-ші маусымын 2015 жылғы қыркүйекте осы операны қою арқылы ашты.

Оркестрлеу

Луиза Миллер пикколо, екі флейта, екі гобой, 2 кларнет, екі фагот, төрт валторна, төрт сахнадан тыс валторна, екі труба, үш тромбон, бір цимбассо, бір арфа, тимпани, шіркеу қоңырауы, сарай сағаты, бас барабан және тарелкалар, орган және скрипкалар тобы үшін жазылған.