Кіріспе

Рупите () – Болгарияның Благоевград облысының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, шағын таулы қорғалатын аймақты қамтитын ауыл. Петрич қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 11 шақырым қашықтықта, Петрич муниципалитетінде, Струма өзенінің батыс жағасында жатыр. Бұл ауыл болгарлық болжамшы Баба Ванганың тұрған жері ретінде кеңінен танымал. Аймақ сонымен қатар жойылған жанартаудың кратерімен, Кожух және Пчелина төбелерімен, сондай-ақ жылы термалды бұлақтармен байланысты. Ауылда 1124 адам тұрады.

Табиғат

Рупиттің ландшафтына батысқа қарай орналасқан Кожух (кожух, "жүн пальто", пішінімен аталған) үстемдік етеді. Биіктігі 281 метр болса да, ол тегіс Петрич жазығынан анық көрінеді. Бұл билік, сөнген жанартаудың шеткі бөлігінің бір бөлігі болып табылады, үш кішкентай шаңырақтан тұрады, олардың ортаңғысы ең биігі. Кожухтың етегінде вулкандық тау жыныстары мен тас пирамидаларын көруге болады. Аймақтың климаты континенттік және Жерорта теңізі климаты арасындағы ауысу кезеңінде, ыстық, құрғақ жаз және салыстырмалы түрде жұмсақ қысқа ие. Табиғи өсімдіктер негізінен ақ талдан (Populus alba) тұрады, Болгарияда жоғалу қаупі төнген 13 өсімдік түрі бар. Рупитте елде кездесетін жылан түрлерінің барлығын, оның ішінде еуропалық мысық жыланы (Telescopus fallax) және төрт түрлі тасбақаны табуға болады. Аймақта барлығы 201 құс түрі мекендейді. Жақын жерде өтетін Аристотель жолы Болгария арқылы құстардың екі негізгі көші-қон жолының бірі болып табылады. Кейбір құс түрлеріне зәйтүн ағашындағы сүрегі (Hippolais olivetorum), маскалы торғай (Lanius nubicus) және кіші сұр торғай (Lanius minor) жатады. Шағын шағала (Phalacrocorax pygmaeus) осы аймақта қыстайды. Жанартаулық тегі мен өсімдік және жануарлар дүниесінің сирек түрлерінің көптігіне байланысты Кожух 1962 жылдан бері табиғи ескерткіш деп жарияланды. 0,4 гектарлық қорғалатын аймақ Рупите ауылынан 2 км қашықтықта, Кожухтың шығыс етегінде орналасқан. Рупит сонымен қатар 71-78 °C температурасы және орташа секундына 35 литр ағыны бар емдік минералды суларымен де танымал.

Тарих

Кожухтың оңтүстік-батыс етегінде ежелгі қаланың қалдықтары табылды. 2002 жылы 308 жылға дейінгі латын жазуы, жергілікті қала тұрғындарына жолданған императорлық үндеуден тұрады және бұл елді мекеннің Гераклея Синтика екенін көрсетеді. Қала б.з.д. 4-ші ғасырдан б.з. 6-шы ғасырына дейін болған болуы мүмкін, және ол фракиялық Синт тайпасының негізгі қаласы болған. Бүгінде Рупите көбінесе белгілі болжамды көреген Баба Ванганың (Вангелия Гуштерова, 1911 – 1996) тұрақты жері ретінде танымал, ол әлі де мыңдаған ізбасарлар мен туристерді қызықтырады. Аңыз бойынша, Ванга бала кезіндегі дауыл кезінде көзінен айырылған, бірақ сол оқиға кезінде оған болашақты көру қабілеті берген. Өмірінің соңғы жылдары Ванга Рупитедегі шағын үйінде тұрды, себебі туыстарының сөзіне сенсек, ол бұл аймақты өзінің күштерін жинаған "энергия көзі" деп есептеген. Васил Канчовтың 1900 жылғы мәліметтері бойынша, Ширбаново (бұрынғы атауы) 252 болгар христиан тұрғызып келген.

Халық саны

2019 жылдың соңында Рупит ауылында 926 адам тұрды, бұл 1934 жылы 626 адамнан көп, бірақ 1985 жылы 1248 адамнан азырақ. Коммунизм құлағаннан бері халық саны азайып келеді. Тұрғындардың көбі – этникалық болгарлар (99,6%).

Шіркеу

"Болгарияның қасиетті Петкасы" ескерткіш ғибадатханасы Баба Ванганың демеуімен 1994 жылы, ол 1992 жылы таңдаған жерде салынды. Одан бері ол көптеген адамдар үшін қасиетті орынға айналып, сондай-ақ танымал туристік тартымдылыққа ие болды. Иконалар суретші Светлин Русевтің еңбегі, бірақ олар тым шынайы болғандықтан және канонға сай келмегендіктен Болгар Православ Шіркеуінің Киелі Синодынан бекіту алмады. Жақын маңда Ванганың үйін көруге болады, қазіргі таңда жаңа монастырь салынып жатыр.

Құрмет

Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Смит аралындағы Рупит мұздығы Рупиттен аталған.