Матфей ішіндегі Жақын Шолу: Жаханна Баптист және уақыттың өзгеруі

Кіріспе

Матай 3:1 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының үшінші тарауының бірінші аяты. Бұл аят Матай 2:23 аятынан шамамен отыз жыл өткен соң оқиғаны жалғастырып, Исаның місін баяндауды бастайды. Бұл аят Жақияның (Жванның) бейнесін таныстырады.

Талдау

Бұл тармақ Марқа 1 және Лұқа 3 кітаптарындағы оқиғалармен тікелей байланысты бөлімді бастайды. Маркалық басымдық теориясына сәйкес, Матай мен Лұқа екеуі де Марк жазған нұсқаның қайта жазылған түрі. Кинер болжамды Q дерегі де Жоханнан басталуы мүмкін екенін айтады, бұл Матай мен Лұқаның Марктан басқа материалдағы ұқсастығын, ал туылған оқиғадағы аз ұқсастықты түсіндіреді. «Сол күндері» деген тіркес алдыңғы тармақтан уақыт бойынша үлкен өзгерісті білдіреді. Матай бұл үзілістің қанша уақытқа созғанын көрсетпейді, бірақ Лұқа оны шамамен отыз жыл деп көрсетеді. Киелі кітапты түсіндіруші Давид Хилл «сол күндері» сөзінің маңызды оқиғалардың орын алуын білдіретінін атап өтеді. Оның пікірінше, бұл тіркес «сол шешуші күндері» деген мағынаны береді. Р.Т. Франс және Джон Нолланд сияқты басқа ғалымдар басқаша көзқарас білдіреді. Олар бұл сөзді Матай 2:23 тармағына тікелей сілтеме ретінде қарастырып, «ол Назаретте тұрған күндері» деп түсіндіреді. Бұл тармақ Жақияның кейіпкерін енгізеді. Гатри Матайдың көптеген еврей оқырмандарына Жақияның жақсы таныс болғанын, оны қосымша таныстырудың қажеті жоқ екенін айтады. Бұл шөлейтті, тұруға қолайсыз аймақ болған. Кейде бұл термин «шөл» деп аударылады, бірақ мал өсіруге жеткілікті ылғал болғандықтан, кейбір ғалымдар бұл аударманы дұрыс емес деп санайды. Плинийдің мәліметінше, бұл аймақта ессендер тұрған, сонымен қатар Өлі теңіздің шиыршықтары табылған Құмран да осы жерде орналасқан. Көптеген адамдар Жақияға осы топтардың әсер еткенін ойлайды. «Иудеяда» деген сөз Марк кітабындағы ұқсас тармақта жоқ, бұл Матайдың қосымша жазғаны. Матай бұрын Бетлехем туралы айтқанда да осы сөзді қолданған (Матай 2:5, 2:6). Жақия осы кезеңде Иудеяда болған болуы мүмкін, бірақ кейінірек, оны Галилея мен Переяны билеген Ирод Антипа тұтқындап, өлім жазасын орындағанда Иордан өзенінің арғы жағында болған. Сонымен қатар, Матай Иорданның шығыс жағын да Иудея деп атап көрсетуі мүмкін. Шөл даланың ерте оқырмандар үшін басқа да мағыналары болған. Гатри бұл кезде шөл даланың қалалардың бұзылуына қарағанда Құдайға жақын деп есептелгенін айтады. Шөл далаға жер аударылу да Мысырдан шығу оқиғасымен байланысты, ал кейінірек Осия сияқты пайғамбарлар израильдіктердің бір күні шөл далаға қайта оралуға мәжбүр болатынын болжаған. Сондықтан, жаңа пайғамбарлар мен діни көшбасшылар шөл даладан шығады деген сенім кеңінен тараған. Басқа ғалымдар бұған келіспей, шөл даланы шұғыласыз және қауіпті деп санайды. Матай 4:1-де шөл дала Исаның шайтанмен кездескен жері ретінде таныстырылады.

Unlike the infancy narrative, this verse begins a section that is closely paralleled in Mark 1 and Luke 3. According to the theory of Markan Priority, both Matthew and Luke are rewritten versions of Mark. Keener notes that the hypothetical Q source also likely begins with John, explaining the overlap between Matthew and Luke in the non Markan material, and why there is so little overlap in the nativity story. The phrase "in those days" marks a substantial shift of time frame from the previous verse. Matthew nowhere indicates how long this break is, but Luke places it as some thirty years. Biblical commentator David Hill notes that "in those days" is frequently used as an indication that important events are taking place. To him the phrase thus more accurately means "in those crucial days". Other scholars, such as R. T. France and John Nolland, take a different view. They see the word those as a direct reference to Matthew 2:23 and thus treat the phrase as meaning "in those days that he lived in Nazareth". This verse introduces the character of John the Baptist. Guthrie notes that John likely does not need much of an introduction to Matthew's largely Jewish readers, as he was a well known figure at the time. This was an arid area not well suited to habitation. The term is occasionally translated as desert, but there was enough moisture to allow for pastoralism, so some consider this translation incorrect. According to Pliny this region was home to the Essenes; it was also home to Qumran, where the Dead Sea Scrolls were found. Many feel that John the Baptist was influenced by these groups. The phrase "in Judea" does not exist in the comparable verse in Mark, and is an addition by the author of Matthew. Matthew previously used the same qualifier for Bethlehem in Matthew 2:5 and 2:6. While John may have been in Judea in this period, it is clear he was on the other side of Jordan River at a later date when he was captured and executed by Herod Antipas who ruled Galilee and Perea. It could also be that Matthew is vague, and referring to the immediate east side of the Jordan as also being Judea. The wilderness had other connotations to the early readers of Matthew. Guthrie notes that at this time the wilderness was considered much closer to God in contrast with the corruption of the cities. An exile to the wilderness also links to Exodus, and later prophets such as Hosea predicted that the Israelites would one day be forced back to the wilderness. It was thus widely accepted that new prophets and religious leaders would come out of the wilderness. Other scholars disagree and see the wilderness as desolate and forbidding. In Matthew 4:1 the wilderness will be introduced as the location where Jesus encounters the devil.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Псевдо-Хризостом: Күн көкжиекке жақындағанда, көрінбей тұрып, сәулелерін жіберіп, шығыс аспанын жарықпен нұрландырады, сол сияқты таң ауасы (Aurora) алдағы күнді жариялайды. Сол сияқты, Иеміз жерге туған кезде және Өзін көрсетуден бұрын, Жақияны Өзінің Киелі Рухының нұрымен нұрландырып, Оның алдымен келетінін жариялауға мүмкіндік берді. Сондықтан, Мәсіхтің дүниеге келуін айтқаннан кейін, Оның үйретуі мен крещениесіне (онда Ол осындай куәлік алды) көшпес бұрын, алдымен Жақияның және Иеміздің алдын бағып жүрушінің туралы бірнеше нәрсе айтады. Сол кезде, және т.б.