Жақыптың киімі мен тағамы: Матай ішіндегі Жақсыбайдың бейнесі

Кіріспе

Матай 3:4 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының үшінші тарауының төртінші аяты. Бұл аят Жақияның киім-кешегі мен тағамын сипаттайтын, оны таныстыратын бөлімде келген.

Талдау

Киелі кітап зерттеушісі Джон Нолланд мынаны атап көрсетеді: Матайдың Ізгі хабарын жазған авторы Жақияның киімі мен тамақтануы туралы сипаттама беруі, екеуінің де ерекше екенін және оған назар аударуға тұрғылықты екенін көрсетеді. Ізгі хабарда Исаның немесе оның шәкірттерінің киімі туралы ешқандай сипаттама берілмегені, олар ерекше киім үлгісін қабылдамағанын көрсетеді. Бұл аят христиандық монахтық дамуында маңызды рөл атқарды, Жақия шомылдырушы аскеттік өмір салтының үлгісі ретінде қарастырылды. Азын-анау тамақ, ыңғайсыз киім, тіпті шаштан тоқылған киімдер христиандық аскетизмнің идеалы саналды. Джон Кальвин бұл түсінікті толығымен қабылдамады. Ол бұл аятта Жақия шомылдырушының үлгісі емес, шөлде өмір сүруге мәжбүр болған адамның нақты бейнесі көрсетілгенін түсіндірді. Кальвин үшін Жақияның қасиеттілігі мен танымалдылығы оның аскетизмінен емес, керісінше, оған қарамастан туды. Көптеген ғалымдар Жақия шомылдырушының киімі туралы айтылған сипаттаманы Ілияс пайғамбардың киімімен сәйкес деп санайды, ол «шаштан тоқылған киім және былғары белдік тағып жүрген» делінеді. Иероним де осы пікірді қолдайды: «Илияс киген оның былғары белдігі – құрбандық белгісі». Нолланд Ізгі хабардан басқа еш жерде түйе жүнінің аскеттердің киімі ретінде еске алынбағанын атап көрсетеді. Ол түйе жүнінен жасалған киім туралы тек Аполлоний парадоксографындағы мәліметтерді біледі, онда тегіс түйе жүнінен жасалған сәнді киім туралы айтылады. Кедейлер үшін ешкі жүнінен жасалған киім көбірек таралған. Алайда, Ескі өсиетте, Зәкәрия 13:4-те былай делінген: «Сол күні әрбір пайғамбар өз пайғамбарлық көрігінен ұялады. Олар алдау үшін шаштан тоқылған пайғамбар киімін кимейді», сондықтан шаштан тоқылған киімнің яһуди дәстүрінде пайғамбарлардың киімі болғанын айтуға болады. Қазіргі заманда Кашмир және түйе жүні өндірушілер институты «шөлдегі жергілікті халық түйе жүнінен жасалған киімдерді ыстықтан қорғану үшін киеді» деп мәлімдейді. Жақия шомылдырушының тамақтануы көп пікірталас тудырды. Көп жылдар бойы «акриды» сөзі жәндік – құрт-құртқа емес, қарақұмық ағашының тұқымдық қабықтарын білдіреді деп түсіндірілді. Бірақ грек тілінде бұл сөз осылай қолданылмайды және бұл пікір қазіргі таңда кеңінен қабылданбайды. Киелі кітапта шегірткелер тағы 22 рет еске алынады және басқа барлық жағдайларда бұл жәндіктер туралы айтылады. Арабияда әлі күнге дейін шегірткелерді жейді. Шикі немесе қуырылған күйінде жегенде олар өте қоректі және көптеген витаминдердің көзі болып табылады. Мұса заңы бойынша көптеген жәндіктер тамақ ретінде жарамсыз деп есептелгенмен, шегірткелерге рұқсат берілген. Жақия шомылдырушының тұқым қабықтарын жегені туралы бейнелеу, мүмкін, осындай құрметке ие тұлғаның жәндіктер жегеніне деген наразылықтан және нағыз аскет толығымен вегетариандық өмір салтын ұстануы керек деген сенімнен туындаған.

Biblical scholar John Nolland notes that the decision by the author of Matthew to provide a description of John's clothing and diet shows that both are unusual and worth commenting on. That nowhere in the Gospel does the author give a description of Jesus' or his disciples' clothing thus indicates that they did not adopt any form of atypical dress. This verse played an important role in the development of Christian monasticism, with John the Baptist viewed as a model ascetic. The sparse food and uncomfortable clothing, including the wearing of hairshirts became seen as the ideal of Christian asceticism. John Calvin wholly rejected this interpretation. He did not see this verse presenting John the Baptist as an ideal, but rather presenting an accurate portrait of one forced to live in the wilderness. To Calvin, John's holiness and popularity arose not because of his asceticism but in spite of it. The description of John the Baptist's clothing is believed by most scholars to be a deliberate echo that of the prophet Elijah, who in is said to wear "a garment of hair and with a leather belt around his waist." Jerome also appears to hold this position saying, "His girdle of skin, which Elijah also wore, is the mark of mortification." Nolland notes that nowhere outside the Gospels is camel hair mentioned as being the clothing of an ascetic. The only reference to camel hair clothing he knows of is in the Apollonius paradoxographus, which speaks of a luxurious garment made of smooth camel hair. More common for the very poor would have been clothing made of goat hair. However, in the Old Testament, in Zachariah 13:4 it is written: “On that day every prophet will be ashamed of their prophetic vision. They will not put on a prophet’s garment of hair in order to deceive", so one can safely assume a garment of hair was the clothing of a prophet in Judaic tradition. In modern times, the Cashmere and Camel Hair Manufacturers' Institute states that "camel hair garments are worn by native desert travelers to protect them from the heat". John the Baptist's diet has been the centre of much discussion. For many years, the (akrides) was interpreted as referring not to locusts, the insect, but rather to the seed pods of the carob tree. But the Greek word is not used this way, and this notion is generally rejected today. Locusts are mentioned 22 other times in the Bible and all other mentions quite clearly refer to the insect. Locusts are still commonly eaten in Arabia. Eaten either raw or roasted they are quite nutritious and a source of many vitamins. While most insects were considered unclean under Mosaic law, specifically states that locusts are permitted. Portraying John the Baptist as eating seed pods rather than insects is possibly due to squeamishness about having such a revered figure eating insects and also a belief that a true ascetic should be completely vegetarian.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Псевдо-Хризост: "Ол – шөлде дауыстап жүргеннің дауысы" дегеннен кейін, Евангелист осыған қоса: "Жоханның киімі түйе жүнінен тоқылған еді" дейді, осылайша оның өмірі қандай болғанын көрсетеді. Өйткені ол шын мәнінде Мәсіх туралы куәлік берді, бірақ оның өмірі өзі туралы куәлік берді. Адам өзінің куәсі болмайынша, ешкім басқаның куәсі бола алмайды.