Сиуард Дигри: Англия және Шотландия саяхаты

Кіріспе

Оркней графы Сигурдр дигри деп те аталатын Сивард ( /ˈs//uː//w//ər//d/ немесе жақында /ˈs//iː//w//ər//d/) немесе Сигурд () XI ғасырдағы Солтүстік Англияның маңызды графы болды. Ежелгі скандинавиялық «Дигри» лақап аты және оның латынша аудармасы «Гросс» («еріншекті») оған дербес замандас мәтіндерде берілген. Сивард скандинавиялық немесе англо-скандинавиялық текті болуы мүмкін, мүмкін граф Ульфтің туысы, бірақ бұл болжам ғана. Ол Англияда Кнут («Ұлы Кнут», 1016–1035) билік еткен кезде аймақтық күшті тұлға ретінде көзге түсті. Кнут 1010 жылдары Англияның көп бөлігін бағындырған скандинавиялық билеуші болды, ал Сивард одан кейін Англияға келген көптеген скандинавиялықтардың бірі болды, соңынан Солтүстік Англияның көп бөлігінің тәуелді билеушісіне айналды. 1033 жылдан бастап ол оңтүстік Нортумбрияны, қазіргі Йоркширді Кнуттың атынан граф ретінде басқарды. Сивард Бамбург графы Элдредтің қызы Эльфлейдке үйленіп, Солтүстік Англиядағы өзінің беделін нығайтты. 1041 жылы Элдредтің мұрагері Эдульфты өлтіргеннен кейін Сивард бүкіл Нортумбрияны бақылауға алды. Ол Кнуттың мұрагерлері Хартакнут пен Эдуардқа маңызды әскери көмек пен кеңес берді және 1050 жылдары Нортгемптон мен Хантингдонның орталық округтерін бақылауға алды. Оның Нортумбрия билігін Камберлендке таратып, ықпалын кеңейткеніне дәлелдер бар. 1050 жылдардың басында Сивард шотланд королі Мак Бетад мак Финдлайхқа («Макбет») қарсы шықты. Ұлы Осбьорнның қазасына қарамастан, Сивард 1054 жылы Макбетті шайқаста жеңді. Одан бес ғасырдан астам уақыт өткен соң Шотландиядағы оқиғасы оған Уильям Шекспирдің «Макбет» пьесасында орын берді. Сивард 1055 жылы қайтыс болды, оның бір ұлы Валтхоф болды, ол кейін Нортумбрияны мұраға алды. Йорктегі Сент-Олав шіркеуі және жақын орналасқан Хеслингтон төбесі Сивард есімімен байланысты.

Өмірбаян

Сивардтың солтүстік Англиядағы мансабы төрт монархтың билігін қамтыды: Кнуттан, Гарольд Харфуттан және Хартакнуттан бастап, Эдуард Исповедниктің алғашқы жылдарына дейін. Кнуттың билігі ең маңыздысы болды, онда көптеген жаңа саяси тұлғалар билікке келді, сондықтан кейбір тарихшылар оны бес онжылдықтан кейінгі нормандық жаулаумен салыстырады. Бұл «жаңа адамдар» әдетте Кнут құлатып жіберген Батыс Саксон әулетімен әлсіз туыстық байланысы бар әскери тұлғалар еді. Англияда билік жаңадан тағайындалған «элдормендер» немесе «арлдар» қолына көшті, олардың әрқайсысы корольдің атынан графтықтарды немесе графтықтар тобын басқарды. Тарихшы Робин Флемингтің сөзімен айтқанда, Сивард «Кнуттың жаңа триумвиратындағы үшінші адам» болды, ал қалған екеуі – Уэссекс графы Годвин және Мерсия графы Леофвин. Нортумбрия 950 жылдары король Эдред арқылы Батыс Саксон ағылшын мемлекетімен біріктірілді, ал одан кейінгі басқару кем дегенде екі элдормен арқылы жүзеге асырылды, біреуі Тиз өзенінің солтүстігінде, екіншісі оңтүстігінде. Біріншісі Бамбург бекінісімен, ал екіншісі – ұлы Римдік Йорк қаласымен байланысты болды. Бұл саяси жағынан фрагменттелген аймақ еді. Батыс бөлігі, Ланкаширден Камберлендке дейін, көне британдық бекініс құрады және гэлдермен байланыс пен қоныстануды бастан өткерді, ал Нортумбрияның қалған бөлігінде британдықтар (көбінесе Йоркширде және одан солтүстау), ағылшындар және англо-скандинавиялықтар (көбінесе шығыс жағалауларымен шектелген) өмір сүрді. Мұндай мысалдың бірі – Йоркширдегі магнат Турбранд, болжам бойынша Холдернесте орналасқан, оның отбасы Бамбургтағы билеуші графтармен жиі келіспеушіліктерге түсті.

Кнут, Гарольд және Хартакнутпен бірге қызмет еткен

Қысқа әңгімеден кейін король оны [Сивардты] өзінің қызметіне алды және өзінің патшалығында бос орын қалғанда ең жоғары лауазымды орынды уәде етті. Осыдан кейін Сивард қоштасып, өзінің адамдарымен Лондонға қайтып келді. Вестминстер монастырынан алыс емес көпірде ол Хантингдон графы, туғаннан даниялық Тостимен кездесті; король оны жек көреді, өйткені ол королеваның қарындасы граф Годвиннің қызына үйленген еді. Тости Сивардқа жақын жердегі аяқ көпір арқылы өтті, лас аяқтарымен оның мантиясын кикірді; сол кезде мантияны ұстап тұруға арналған баусыз кию сәнге енген еді. Сонда оның жүрегіне қан құйылып, сол жерде кек алудан өзін тоқтатты, өйткені оған ұяттылық патшаның сарайына бара жатқан адам жасады. Бірақ ол Тости патшадан келгенше өзінің адамдарымен бірге сол көпірдің жанында тұрды, содан кейін ол қылышын суырып алып, Тостидің басын шауып, оны мантиясының астына жасырып патшаның залына қайтып келді. Онда ол уәдесі бойынша Хантингдон графтығын беруді сұрады. Бірақ граф кеткен соң король оның әзілдегенін ойлады. Содан кейін Сивард болған жайтты баяндады және, сенімді дәлел ретінде, патшаның аяқ алдына басын лақтырды. Сонда король уәдесін орындап, оны бірден Хантингдон графы деп жариялады. Бірнеше күннен кейін солтүстік адамдары патшалыққа шабуыл жасады. Патша сол кезде күмәнді күйде болды және патшалығының ұлы адамдарымен қандай шаралар қолдану керектігін талқылады; және олар Нортумберленд, Камберленд және Вестморлендті граф Сивардқа бірауыздан берді, ал король оған солардың үстінен графтық билік берді. — Сивардтың Англияда билікке келуінің саға тәрізді сипаттамасы, Vita Waldevi-ден алынған.

Сивардтың Англияға келгенінің нақты күні мен жағдайы белгісіз, бірақ Vita Waldevi аңыздық есеп береді. 1019, 1024, 1032, 1033 және 1035 жылдардағы жарғыларда Си[ге]вард министрі, "thegn Siward" деп еске алынады, бірақ бұл есімдердің бірін Нортумбрия графы болған адаммен сенімді түрде сәйкестендіру мүмкін емес. Сивард туралы ең алғашқы белгілі заманауи жазба 1033 жылы король Кнуттың Йорк архиепискобы Эльфрик Путтокқа берген жарғысында кездеседі. Бұл жарғылық куәлік граф Сивард деп танылуы мүмкін, өйткені ол дукс ("граф") деп аталады. Мальмесберилік Вильгельм Эрик Скандинавияға қайтарылды деп мәлімдегенмен, скандинавиялық дәстүр оның Англияда қайтыс болғанын қатаң ұстанып келді. Тарихшы Уильям Капель 1023 жылы немесе одан кейін Эрик граф болудан бас тартты деп есептейді, ал Тюрбрандтың ұлы Карл Йоркширдегі патшаның холді немесе жоғары реви (heahgerefa) болып тағайындалды. Карл бұл лауазымын бірнеше жылдан кейін Сивард граф болғаннан кейін де сақтады, бірақ содан кейін ол патшаға емес, графтың орынбасары ретінде әрекет етті. Ричард Флетчер бұл мәселеде бейтарап қалды, бірақ ол Эрик 1028 жылы қайтыс болған болуы керек деп дәлелдеді. Тимоти Болтон Капельдің Карл Тюрбрандтың ұлы туралы дәлелін қабылдамағанымен, Эрик 1023 жылы қайтыс болды және графтық біраз уақыт бос қалған болуы мүмкін деп сенді. Болтон Кнут Нортумбрия графлығын бос қалдырды және өзінің билігінің соңғы жылдарына дейін оған аз көңіл бөлген көрінеді деп мәлімдеді, ал Утредтің басқа бір солтүстік Элдред ұлы саяси вакуумда билікке келді. 1035 жылы Кнут қайтыс болғанда, оның тағына бірнеше қарсыластар талапкер болды. Бұлардың ішінде оның ұлы Хартакнут, дворян Харольд Харфут, сондай-ақ Этельредтің жер аударылған ұлдары Альфред Этельинг пен Эдвард (кейіннен король Эдвард Исповедник) болды. Скандинавияда оқшауланған Хартакнут корольдік билікті Харольд Харефуттың өз қолына алуына кедергі жасай алмады. 1035 жылдан бастап Англияны басқарып келген Гарольд 1040 жылы Хартакнут шабуылға дайындалып жатқанда қайтыс болды. 1042 жылы өзінің өліміне дейін екі жыл ғана Англияда билік жүргізген Хартакнут, Харольдтың өлімінен кейін көп ұзамай келген. Фрэнк Барлоу Сивардтың саяси ұстанымы туралы болжау жасап, осы толқулар кезінде Сивард "жақсы ниетті немесе парасатты бейтараптық ұстанымын" қабылдады деп болжады. Сивард 1038 жылы Сивардс Келісі ("Эрл Сивард") ретінде табылды, ол король Хартакнуттың Бьюри Сент-Эдмундс аббатшылығына берген жарғысына куә болды. Ол 1040 және 1042 жылдар аралығында Хартакнуттың Фэкамп абатшылығына берген бұрынғы грантының расталуына куә болды. 1042 жылы ол Хартакнуттың Абингдон абатшылығына және Винчестер епискобы Эльфвинге берген гранттарына куә болды. Сивард белгілі бір кезеңде Бамбургтің Эальдред II қызы, Утред Батылның немересі Эльфлейдке үйленген. Англо-саксондық хроникада 1041 жылы Бамбург графы Эадвульф король Хартакнуттың "сатуға" ұшырады деп айтылады. Бұл "сату" Сивард жасағанға ұқсайды; өйткені Либеллус де Эксордио және басқа да көздер осы оқиға туралы айтқанда, Сивард Эадвульфқа шабуыл жасап, өлтіргенін айтады. Осылайша Сивардтың бүкіл Нортумбрияның графы болғаны белгілі, бұл соңғы рет Утред Батылдан бері болған. Сивард Эльфлейдтің тегін Бамбург графтығын өзіне талап ету үшін пайдаланғаны мүмкін, бірақ неке Эадвульфты өлтіргенге дейін немесе кейін болғаны белгісіз. Капель Утредтен кейін Бамбургтің ешбір басшысы ағылшын патшалық сарайында еске алынбағанын көрсетті, ол олар монархияға қарсы болған болуы керек деп мәлімдеді, және Сивардтың шабуылы патшаның бүлікшіл немесе адал вассалды жоюға тырысқандығынан туындаған болуы мүмкін. Алайда Сивардтың өзінің мүдделері де болған болуы мүмкін. Эадвульфты өлтіру солтүстіктегі басты қарсыласын жойды, ал неке оны Утред Батылдың отбасымен және оның аман қалған ұлы Госпатрикпен байланыстырды. Дегенмен Эадвульфтың өлімі мен оңтүстіктегі оқиғалардың арасында байланыс болуы мүмкін. Себебі сол жылы Уорчестердің шежіресінде Хартакнуттың екі салық жинаушысына жасалған шабуылға байланысты Сивард Уорчестер қаласы мен монастырына қарсы шараларға қатысқандығы айтылады. Хартакнут 8 маусымда 1042 жылы қайтыс болды. Эдвард 3 сәуірде 1043 жылы, Раушана күні король болып тағайындалды.

The exact date and context of Siward's arrival in England are unknown, though the Vita Waldevi offers a legendary account. Charters dating to 1019, 1024, 1032, 1033 and 1035 mention a Si[ge]ward Minister, "the thegn Siward", but it is impossible to securely identify any of these names with the man who became Earl of Northumbria. The earliest certain contemporary record of Siward occurs in a charter of King Cnut to Ælfric Puttoc, Archbishop of York, in 1033. This charter attestation can be identified as Siward the earl because he is styled dux ("earl"). Although William of Malmesbury asserted that Erik was driven back to Scandinavia, Scandinavian tradition firmly maintained he died in England. Historian William Kapelle believed that Erik ceased to be earl in or soon after 1023, and that Carl son of Thurbrand was appointed hold or high reeve (heahgerefa) for the king in Yorkshire. Carl retained this position, it was argued, even after Siward was installed as earl a few years later, but from then on he acted as a deputy to the earl rather than to the king. Richard Fletcher remained agnostic on the point, although he did argue that Erik must have been dead by 1028. Timothy Bolton, although rejecting Kapelle's argument concerning Carl son of Thurbrand, believed Erik died c. 1023 and that the earldom may have remained vacant for a period. Bolton argued that Cnut left the earldom of Northumbria empty and appears to have paid it little attention until the last years of his reign, and another northerner Ealdred son of Uhtred rose to power in the political vacuum. When Cnut died in 1035, there were a number of rival claimants for his throne. These included his son Harthacnut, and the nobleman Harold Harefoot, as well as Alfred Ætheling and Edward (later, King Edward the Confessor), the exiled sons of Æthelred the Unready. Isolated in Scandinavia, Harthacnut was unable to prevent Harold Harefoot seizing the crown for himself. Ruling England from 1035, Harold died in 1040 just as Harthacnut was preparing an invasion. Arriving soon after Harold's death, Harthacnut reigned in England only two years before his own death in 1042, a death that led to the peaceful succession of Edward. Frank Barlow speculated on Siward's political stance, guessing that during these upheavals Siward assumed "a position of benevolent or prudent neutrality". Siward is found in 1038, as Sywardus Comes ("Earl Siward"), witnessing a charter of King Harthacnut to the Abbey of Bury St Edmunds. He witnessed a confirmation granted by Harthacnut to Fécamp Abbey, between 1040 and 1042, of an earlier grant made by Cnut. In 1042, he witnessed grants by Harthacnut to Abingdon Abbey and to Ælfwine, Bishop of Winchester. Siward was, at some stage, married to Ælfflæd, daughter of Ealdred II of Bamburgh, and granddaughter of Uhtred the Bold. The Anglo Saxon Chronicle asserts that, in 1041 Eadwulf, Earl of Bamburgh, was "betrayed" by King Harthacnut. The "betrayal" seems to have been carried out by Siward; since when the Libellus de Exordio and other sources write about the same event, they say that Siward attacked and killed Eadwulf. It was thus that Siward became earl of all Northumbria, perhaps the first person to do so since Uhtred the Bold. It is possible that Siward used Ælfflæd's lineage to claim the earldom of Bamburgh for himself, although it is unclear whether the marriage took place before or after Siward killed Eadwulf. Kapelle has pointed out that no ruler of Bamburgh after Uhtred is attested at the English royal court, which he argued "must mean they were in revolt" against the monarchy, and that Siward's attack may therefore have been encouraged by a monarch wishing to crush a rebellious or disloyal vassal. Siward however probably had his own interests too. Killing Eadwulf eliminated his main rival in the north, and the marriage associated him with the family of Uhtred the Bold, and with Uhtred's surviving son Gospatric. There may nonetheless be a connection between the murder of Eadwulf and events further south. For the same year the Chronicle of John of Worcester related that, because of an attack on two of Harthacnut's tax collectors there, Siward took part in a reprisal on the city and monastery of Worcester. Harthacnut reigned only another year, dying on 8 June 1042. Edward was crowned king on Easter Day, 3 April 1043.

Эдуард Исповедник тұсындағы ағылшын істері

Сивард пен король Эдуардтың қарым-қатынасы жақсы болған сияқты. Кейінгі жылдары Эдуард Сивардты да, оның жақтастарын да жазаламады. Шын мәнінде, Сивард Эдуардтың ең күшті қолдаушыларының бірі болған сияқты. 1043 жылдың 16 қарашасында Сивард, Уэссекс графы Годвин және Мерсия графы Леофрикпен бірге король Эдуардпен бірге анасы, королева Эммаға қарсы жорық жасады, корольге королеваның зор байлығынан айырылуына көмектесті. Эдуард содан кейін Эмманы опасыздықпен айыптады және Эльмхем епискобы Стигандты "анасының кеңесіне жақын болғандықтан" лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды. Норман үгітшісі және тарихшысы Пуатьелік Вильгельм Сивардтың Эдуард Мойындаушының Нормандия герцогы Вильгельмнің (кейіннен король Вильгельм I) оның мұрагері болуы керек деген мәлімдемесін растауға ант бергендердің қатарында болғанын мәлімдеді. Бұл антқа қол қойғандардың қатарында Уэссекс графы Годвин және Мерсия графы Леофрик, сондай-ақ 1044 жылы кешіріліп, 1047 жылы Винчестер епископы болып тағайындалған Стиганд болды. Егер бұл оқиға болған болса, онда бұл 1051 жылдың көктемінде немесе одан сәл бұрын, Кентербери архиепискобы Роберт паллиум алу үшін Римге сапар шеккен кезде болған болуы керек. 1051 жылы Сивард, граф Леофрик және Ральф Ұялшақ корольді граф Годвин мен оның ұлдарының бүліктеріне қарсы қорғану үшін күш жинады. Англо-саксон жылнамасында Сивард күш шақыруға мәжбүр болғанына қарамастан, король Эдуард жеңіске жетіп, граф Годвин уақытша жер аударылды деп жазылған. Граф Годвин жер аударылу кезінде де қауіпті болып қала берді, сондықтан Сивард пен Леофриктің "беделді қолдауы" король Эдуардтың қауіпсіздігі үшін маңызды болды. Алайда, осы екі графтың граф Годвинге қарсы күресуге құлықсыздығы 1052 жылы Англияда Годвиннің қайта орналасуына себеп болды. Сивард өзінің билігін оңтүстікке қарай кеңейтіп, 1040 жылдары Нортгемптон графтығын және 1050 жылдары Хантингдон графтығын бақылауына алды деген дәлелдер бар. Бұл дәлелдер Сивардқа осы графтықтардың графы ретінде жолданған патшалық хаттардан алынған. Осы аймақтарда Сивардтың алдыңғылары басқа скандинавтар, Тюри және граф Ульфтің ұлы Бьорн болды; біріншісі "Мидлендтер графы" (comes mediterraneorum) деп аталды, бұл графтық Мерсияның орталық бұрыштарының бұрынғы саясатын білдіретінін көрсетеді. Осы аймақ, Нортумбрия емес, Сивардтың ұрпақтарымен ең тығыз байланысты болды. Сондай-ақ, Сивард Камберлендті, кейбір тарихшылар Стратклидке жоғалды деп санайтын, Нортумбрияның билігіне қайтаруға тырысқан деген пікір бар. Бұл туралы дәлел тарихшыларға "Госпатриктің хаты" ретінде белгілі бір құжаттан алынған. Бұл болашақ Нортумбрия графы Госпатрик немесе граф Утредтің ұлы Госпатрик шығарған жазбаша нұсқау, ол Госпатриктің барлық туыстарына және "Кумбрияның барлық жерлерінде" (on eallun þam landann þeo Cōmbres) тұратын беделді адамдарға жолданған. Онда Аллердейлдегі Торфин мак Тореге (þ Thorfynn mac Thore beo swa freo in eallan ðynges) барлық жағынан еркін болуға және Госпатрик пен граф Сивард берген бейбітшілікті ешкім бұзуға болмайтыны бұйырылды. Чарльз Фитиан Адамс сияқты тарихшылар мұндай тіркестер Сивардтың аймақты бұрынғы билеушілерінен басып алғанын көрсетеді деп санайды, бірақ Вильгельм Капел сияқты басқалары бұл аймақ Сивардтың заманына дейін ағылшын билігіне қайта оралды деп санайды. Сивардтың Нортумбрия шіркеуімен, әсіресе Дурхаммен қарым-қатынасы туралы айта келе, Сивардтың Эльфлейдке үйленуінің нәтижесінде Сивард Дурхам епископтары талап еткен Тизсайдтегі жерлерге ие болды. Бұл жерлерді иелену Дурхам епископының қарсылығын тудыруы мүмкін еді, бірақ Этельрик дін қызметкерлерінің 1045 немесе 1046 жылы қууына ұшырады және Либелли де Экзордиоға сәйкес, Сивардты пара беру арқылы ғана қайта оралды. Либеллде дін қызметкерлері "графтың қорқынышты билігінен қорқып, үрейленді" және "қалай болса да епископпен татуласуға және оны епископтық орындығына қабылдауға мәжбүр болды" делінген. Осыған қарамастан, Сивард кейінгі Дурхам монахтарының жазбаларында айыптаудан құтылды, бұл Сивард пен Дурхам арасындағы қарым-қатынас жалпы алғанда жақсы болғанын көрсетеді. Сивард Эдуардтың тұсында көптеген жарғыларға куә болды, бірақ Годвин ұлдары сияқты көп емес; Сивард әдетте графтар тізімінде Годвин мен Леофриктан кейін, бірақ Годвиннің ұлдары мен басқа графтардың алдында үшінші орында тұрады. Ол 1044 жылы кем дегенде жеті, мүмкін тоғыз, 1045 жылы алты немесе жеті, 1046 жылы екі, 1048 жылы бір және 1049 жылы бір жарғыға куә болды. 1050 жылы Сивард және Сирод есімді дукс (граф) екі жарғыға куә болды, сондай-ақ 1050 жылы тағы бір куәлік бар және оның аты 1052 және 1054 жылдарға жатқан жарғыларға қосылған күмәнді куәліктер тізімінде кездеседі. Сивардтың ағылшын құқығы саласындағы соңғы тарихи пайда болуы 1053 және 1055 жылдары арасында Линкольнде жасалған, Дорчестер епископы Вульфвиг пен граф Леофрик арасындағы келісімде болуы мүмкін.

Relations between Siward and King Edward appear to have been good. Neither Siward nor any associates of Siward were punished by Edward in later years. In fact, Siward appears to have been one of Edward's most powerful supporters. On 16 November 1043, Siward, along with Earls Godwine of Wessex and Leofric of Mercia, marched with King Edward against his mother, Queen Emma, helping the king to deprive the queen of her huge treasury. Edward then accused Emma of treason and deposed Stigand, Bishop of Elmham, from his position "because he was closest to his mother's counsel". The Norman propagandist and historian, William of Poitiers, claimed that Siward was among those who had sworn an oath to uphold Edward the Confessor's alleged declaration that William, Duke of Normandy (later King William I), was to be his heir. Others said to have made that oath were Earls Godwine of Wessex and Leofric of Mercia, along with Stigand, who had been pardoned in 1044, and raised to Bishop of Winchester in 1047. If this did happen, it was probably during or a little before spring 1051, when Robert, Archbishop of Canterbury, was journeying to Rome for his pallium. In 1051 Siward, along with Earls Leofric and Ralph the Timid, mobilised forces in defence of the king against a rebellion by Earl Godwine and his sons. The Anglo Saxon Chronicle relates that although Siward had to call up reinforcements, King Edward was successful and Earl Godwine was temporarily exiled. Earl Godwine remained a threat in exile, and the continued "belligerent support" of Siward and Leofric was thus vital to King Edward's safety. It was apparently, however, the reluctance of these two earls to fight Earl Godwine that contributed to Godwine's re establishment in England in 1052. There is evidence to suggest that Siward extended his power southward, bringing the shire of Northampton into his control in the 1040s and the shire of Huntingdon in the 1050s. The evidence comes from royal writs addressed to Siward as earl in these shires. Siward's predecessors as earl in these areas were other Scandinavians, Thuri and Bjorn son of Earl Ulf; the former was styled "earl of the Midlanders" (comes mediterraneorum), showing that this earldom represented the earlier polity of the Middle Angles of Mercia. It was this area, rather than Northumbria, to which Siward's descendants were most attached. Likewise, it has been argued that Siward brought Cumberland, thought by some historians to have been lost to Strathclyde, back under Northumbrian lordship. The evidence comes from a document known to historians as "Gospatric's Writ". This is a written instruction, issued either by the future Gospatric, Earl of Northumbria, or Gospatric, son of Earl Uhtred, that was addressed to all Gospatric's kindred and to the notables dwelling in the "all the lands that were Cumbrian" (on eallun þam landann þeo Cōmbres); it ordered that one Thorfinn mac Thore be free in all things (þ Thorfynn mac Thore beo swa freo in eallan ðynges) in Allerdale, and that no man is to break the peace which was given by Gospatric and Earl Siward. Historians such as Charles Phythian Adams believed that such phraseology indicated that Siward conquered the region from its previous rulers, although others, like William Kapelle, believed that the region had come, were it ever lost, back into English power before Siward's time. A little can be said about Siward's relations with the Northumbrian church, in particular with regard to his relations with Durham. As a result of Siward's marriage to Ælfflæd, Siward gained possession of a group of estates in Teesside claimed by the bishops of Durham. Acquisition of these estates might have brought opposition from the Bishop of Durham, but Æthelric the incumbent had been expelled by the clergy of Durham in either 1045 or 1046 and, according to the Libellus de Exordio, only returned by bribing Siward. According to the Libellus, the clergy were "terrified and overwhelmed by the fearful power of the earl" and "were compelled willy nilly to be reconciled to the bishop, and to admit him into his episcopal see". Despite this, Siward escaped censure in the writings of later Durham monks, something which suggests relations between Siward and Durham were probably good in general. Siward can be found witnessing numerous charters during Edward's reign, though not as many as the Godwinsons; Siward usually comes third in lists of earls, behind Godwine and Leofric but ahead of Godwine's sons and the other earls. He witnessed at least seven, possibly nine, extant charters in 1044, six or seven in 1045, two in 1046, one in 1048 and one in 1049. A Dux ("earl") named Sihroþ and Sihroð witnessed two charters in 1050, and this may be Siward. There is another attestation in 1050, and his name appears in two dubious witness lists attached to charters dating to 1052 and 1054. Possibly Siward's last historical appearance in English legal documents is in the agreement made—probably at Lincoln—between Wulfwig, Bishop of Dorchester, and Earl Leofric, dating to between 1053 and 1055.

Өлім және мұра

Сивард, батыр граф, дизентериямен ауырғанда, өлім жақын екенін сезіп, былай деді: «Мен, осыша көп шайқаста өлмегенім, енді сиырдың арсыз өлімі үшін сақталғаным қаншалықты ұят! Мәселен, мені өтпес кеудемшемен киіндіріп, қылышымды белге байлап, қақпағымды кигізіп, сол қолымда қалқаным, оң қолымда алтын балта болсын, сонда мен, ең батыл сарбаз, сарбаз болып өлейін». Ол сөйлеп болған соң, қалағандай қаруланған күйде, абыроймен рухын тапсырды. Бұл Сивардтың өлімі туралы сипаттама, Генрих Хантингдонның «Historia Anglorum» еңбегінен алынған. 12 ғасырдың тарихшысы Генрих Хантингдон «Historia Anglorum» кітабында Сивард дизентерияға шалдыққанда, «қойдай» өлмеу үшін қорқып, сарбаз болып өлуді тілеп, қару-жарақ киіп, қолына балта мен қалқан алғанын айтады. Осылайша құрметке ие болған Сивард қайтыс болды. «Vita Ædwardi Regis» еңбегінде Сивард Йорк қаласында қайтыс болып, Галманходағы «Святой Олаф монастырында» жерленгені айтылады, бұл мәлімдеме Англо-саксон жылнамасы, Вустерлік Иоанн және «Historia Regum» кітабында расталған. Кейбір зерттеушілер екі сақталған дереккөздің құрамындағы материал Сивардтың өміріне қатысты жоғалған саганың немесе басқа әдеби дәстүрдің бар екенін көрсетеді деп санайды. Бірінші дереккөз – Сивардтың культіне шабыттандырған ұлы Вальтеофтың өмірбаяны «Vita et Passio Waldevi». Бұл мәтінде Уолтхофтың әкесі туралы айтылады, сонымен қатар оның әкесі Сивардтың бастан кешкендері де баяндалады. Дәстүрдің екінші маңызды куәсі – Генрих Хантингдонның «Historia Anglorum» еңбегі, онда Сивардтың Шотландияға шабуылы (1054 жыл) және өлімі (1055 жыл) туралы сагалық материалдар бар. Англо-саксон тарихшысы Франк Стентон Сивардты «мемлекет қайраткері емес, ескі типтегі даниялық жауынгер» деп атады. Ол қайтыс болғаннан кейін жарты ғасыр өткен соң, жазушылар Сивардты бейбітшілік орнатып, қарақшылықты тоқтатқан күшті билеуші ретінде еске алды. Сивард Эдуард Исповедниктің өлімінен он жылдан астам бұрын қайтыс болды, бірақ соған қарамастан, 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында 1066 жылы Сивардқа тікелей қарасты 4 иелік болғаны тіркелді, 3-і Йоркширде, 1-і Дербиширде, олардың барлығы кейіннен Честер графы Хью д’Аваншқа тиесілі болды. Бұл жерлердің құны 212 фунт стерлинг болды, ал оның ұлы Уолтхоф 9 округте 136 фунт стерлингтік жер иеленген. «Domesday» жазбалары Сивардтың иеліктері туралы толық мәлімет бермейді. Жалпы алғанда, Сивард пен оның ұлына тиесілі мүлік 348 фунт стерлингке бағаланды, бұл Мерсия графтарының отбасына тиесілі 2493 фунт стерлингпен салыстырғанда өте төмен көрсеткіш. Алайда, солардың ішінде король Эдуард қайтыс болған күні Нортумбрия графы Мерсия Моркар 968 фунт стерлингке тең жер иеленді, ал сол кездегі қуылған граф Тостиг 491 фунт стерлингке тең жерге ие болды; екеуі де Нортумбрия графтары болған кезде Сивардтың жерлерінің бір бөлігіне ие болған болуы мүмкін. Сонымен қатар, болашақта Дарем, Нортумберленд, Камберленд және Уэстморленд округтеріне айналатын аймақтар сараптамадан мүлдем алынып тасталды, ал Йоркширдегі жерлер нашар құжатталғаннан басқа, Солтүстіктің қиратылуы кезінде қатты зардап шекті және құнсызданды. Сивард Галманхо, Йорк қаласында Святой Олафқа арналған шіркеу салғанын айтады. Сивардтың Хоу, яғни Йорк қаласының жанындағы Хеслингтон төбесі, граф Сивардтың құрметіне аталған, бірақ, бұл жерде ол сот отырыстарын өткізгендіктен болған, жерленген жері болғандықтан емес. Сивардтың ұлдарының бірі, анасы Эльфлед болған Уолтхоф, одан кейін өмір сүргені белгілі. Уолтхоф кейіннен Нортумбрия графы болғанға дейін Шығыс Мидлендс графына дейін көтерілді. Алайда, Уолтхоф Жеңімпаз Уильямға қарсы көтерілгенде, бұл әрекет оның өлім жазасына кесілуіне және кейіннен Кроуленд аббаттығында қасиетті ретінде құрметтелуіне әкелді. Уолтхофтың қызы шотланд королі Дэвид I-ге тұрмысқа шықты, осылайша Сивард кейінгі шотланд және британ монархтарының көптеген ата-бабаларының бірі болды.

"Siward, the stalwart earl, being stricken by dysentery, felt that death was near, and said, "How shameful it is that I, who could not die in so many battles, should have been saved for the ignominious death of a cow! At least clothe me in my impenetrable breastplate, gird me with my sword, place my helmet on my head, my shield in my left hand, my gilded battle axe in my right, that I, the bravest of soldiers, may die like a soldier." He spoke, and armed as he had requested, he gave up his spirit with honour". — A description of Siward's death, taken from the Historia Anglorum of Henry of Huntingdon. The 12th century historian, Henry of Huntingdon, in his Historia Anglorum, relates that when Siward was attacked by dysentery, fearing to die "like a cow" and wishing rather to die like a soldier, he clothed himself in armour and took to hand an axe and shield. Ennobled in such a manner, Siward died. The Vita Ædwardi Regis states that Siward died at York and was buried in "the monastery of St Olaf" at Galmanho, a claim confirmed by the Anglo Saxon Chronicle, John of Worcester, and the Historia Regum. Material incorporated in two surviving sources is thought by some to attest to the existence of a lost saga or some other kind of literary tradition concerning Siward's life. The first source is the Vita et Passio Waldevi, a hagiographic history of Siward's cult inspiring son Waltheof. This text contains an account of Waltheof's paternal origin, and in the process recounts certain adventures of his father Siward. The second major witness of the tradition is Henry of Huntingdon's Historia Anglorum, which contains extracts of saga like material relating to Siward's invasion of Scotland (1054) and his death (1055). The Anglo Saxonist Frank Stenton declared that Siward was "not a statesman, but a Danish warrior of the primitive type". Writers in the half century after his death remembered Siward as a strong ruler who brought peace and suppressed brigandage. Siward died more than a decade before the death of Edward the Confessor, but despite this the Domesday Book of 1086 recorded 4 manors, 3 in Yorkshire and 1 in Derbyshire, owned directly by Earl Siward in 1066, all of them subsequently held by Hugh d'Avranches, Earl of Chester. This land was stated to have been worth £212, while his son Waltheof was said to have held £136 worth of land across 9 counties. Domesday records give an incomplete picture of Siward's holdings. In total it recorded property worth £348 for Siward and his son, which on its own would compare poorly with the £2493 in value recorded to have been held by the family of the earls of Mercia. Of the latter, however, Morcar of Mercia, Earl of Northumbria on the day of King Edward's death, possessed land worth £968, while Tostig, exiled earl at the time, had land worth £491; both may have come into possession of some of Siward's land in the course of becoming Earls of Northumbria. Moreover, the counties that would become Durham, Northumberland, Cumberland and Westmorland were largely omitted from the survey, while, besides being only very poorly documented, the lands in Yorkshire had been severely devastated and devalued during the Harrying of the North. Siward is said to have built a church dedicated to St Olaf at Galmanho, York. Siward's Howe, i. e., Heslington Hill near York, was most likely named after Earl Siward, although probably because Siward held popular courts there rather than because it was his burial place. One of Siward's sons is known to have survived him, Waltheof, whose mother was Ælfflæd. Waltheof later rose to be an earl in the East Midlands before becoming Earl of Northumbria. When Waltheof rebelled against William the Conqueror, however, the act led to his execution and to his subsequent veneration as a saint at Crowland Abbey. Waltheof's daughter married David I, King of the Scots, and through this connection Siward became one of the many ancestors of the later Scottish and British monarchs.