Кіріспе

Ричард Докинстің мем теориясына негізделген термин. Меме инженериясы, сондай-ақ меметикалық инженерия.

Қолданбалы меметика инженериясы

Меметикалық инженерия әлеуметтік ғылым ретінде көптеген салалар мен пәндерде өзінің мысалдарымен көрінеді. Қазіргі уақытта АҚШ әскері оны қарсы көтеріліс пен терроризмге қарсы күрес құралы ретінде зерттеп, талдап жатыр. Бұл туралы американдық әскери геостратег Томас П.М. Барнетттің "Тұралыстың қақтығысынан өркениеттердің бірігуіне дейін" және Ричард Дж. Печтің "Меметикалық инженерия арқылы имитациялық терроризмді тежеу" еңбектерінде айтылған. Қолданбалы меметикалық инженерияның басқа да мысалдары бар, бірақ олар маркетинг пен жарнама салаларымен ғана шектелмейді. Сұрақ мынада: осы адамдарды шын мәнінде меметика инженерлері деп санауға бола ма? Маркетинг пен жарнама мамандары үздіксіз мемдерді жасайды; алайда, мұның өзі оларды меметика инженерлері деп квалификациялауға жеткіліксіз. Бұл санатқа кіретін адамдар өте аз, тіпті жоққа жақын. Бұл, мүмкін, олардың мақсатты аудиториясының санасына сіңген түрлі мемдерді толық түсінбеуінен туындауы мүмкін. Анықтамаға сәйкес, өнеркәсіптік дизайнерлер, музыканттар, суретшілер, спортшылар және басқа да ойын-сауық шеберлері осы анықтамаға көбірек сай келеді. Себебі олар халық арасында таралатын өнімдер, фразалар мен идеяларды жасау арқылы мида реакция тудырып, мәдени құбылыстарға себеп бола алады. Ойын теориясы меметика ғылымын дамытудың эмпирикалық тәсілін ұсынады. Меметикалық ойын теориясы стратегиялық жағдайлардағы мінез-құлықты математикалық тұрғыдан түсіруге тырысады; онда адамның таңдау жасаудағы сәттілігі басқалардың таңдауына, өткен тәжірибеге, эмоционалдық және үйренген мінез-құлыққа байланысты. Сонымен қатар, ол әлеуметтік өзара әрекеттесуді талдаудың ғылыми тәсілін ұсынады.

Мысалдар

Инженерлік мемнің мысалы – Годвин заңы, электрондық пошта тізімдерінде таралатын мем, авторы оны сол тізімдердегі спамды азайту мақсатымен бастағанын айтады; бір нұсқасы: «Егер біреу нацистер туралы метафора келтірсе, талқылау мәнін жояды». Ричард Печ терроризммен байланысты әсерлі жұқпаларға қарсы күресу контекстінде меметикалық инженерия тұжырымдамасын талқылайды. Мысалы, мектептегі оқ жарып шабуылдар, қылмыскерлердің жүйеге қарсы наразылықтың ең жоғарғы деңгейін көрсету әрекеті ретінде түсіндірілуі мүмкін, олар өзін шеттетілген немесе оқшауланған сезінеді. Зорлық-зомбылық олардың эгосына қызығушылық тудыруы мүмкін, ал осы мақсатқа жету құралдары оқ жарып шабуыл мемі арқылы көбейтіледі. Мұндай мемді және оның осал саналарды жұқтыру қабілетін өзгерту үшін, осы зорлық-зомбылыққа қатысты барлық ақпараттар ұнамсыз бейнеленуі керек. Мысалы, ешкім өзін қорқақ етіп көрсеткісі келмейді. Осы зорлық-зомбылықтың қорқақтық екенін және психикалық денсаулығы бұзылған адамдардың ісі екенін баса айту арқылы, оны көбейтуге деген қызығушылық азаяды. Осылайша, оқ жарып шабуыл мемі оның тартымдылығын жойып, көбейту қабілетін жойып, қайта инженерленді.

Тайвань

Тайвань үкіметі әрбір мемлекеттік мекемеде дезинформацияға қарсы күресу үшін "әзілмен қарулану" тәсілін қолданатын, 60 минут ішінде жауап бере алатын меметикалық инженериялық топтарды құрды. Бұл топтар Қытайдың саяси әрекеттеріне де, сондай-ақ ішкі дезинформацияға да қарсы қолданылады.