Кіріспе

Реактивті қозғалтқышты ұшқыш-тұтқыр ұшақ концепті

Focke Wulf Ta 183 Huckebein – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффедегі Messerschmitt Me 262 және басқа да күндізгі ұшақтардың ізбасары ретінде жоспарланған реактивті ұшақ жобасы. Соғыс аяқталғанда жоба жел тоннеліндегі модельдер деңгейінде ғана дамытылды, бірақ негізгі конструкция соғыстан кейін Аргентинада FMA IAe 33 Pulqui II ретінде одан әрі жетілдірілді. Huckebein деген ат 1867 жылы Вильгельм Буш жазған суретті әңгімедегі тәтті емес, қиындық туғызатын қарғаға (Hans Huckebein der Unglücksrabe) сілтеме жасайды.

Даму

1944 жылдың басында Рейхс-авиация министрлігі (RLM, Reichsluftfahrtministerium) одақтастардың реактивтік ұшақтарды дамытуы туралы хабардар болды және континент үстінде «Глостер Метеорға» кездесуі мүмкін деген алаңдаушылықты білдірді. Оған жауап ретінде 1944 жылдың 3 шілдесінде күшіне енген Төтенше жауынгерлік бағдарламаны (Emergency Fighter Program) іске қосты, ол көптеген бомбалаушы және көп мақсатты ұшақтардың өндірісін тоқтатты, басымдықты жауынгерлік ұшақтарға, әсіресе реактивтік ұшақтарға берді. Сонымен қатар, олар «Мессершмитт Me 262 Schwalbe» және «Heinkel He 162 Spatz» сияқты Германияның алғашқы реактивтік ұшақтарын алмастыратын, одақтастардың ұшақтарынан жоғары өнімділікке кепілдік беретін экспериментальдік жобаларды дамытуды үдетті. Нәтижесінде бірқатар жетілдірілген жобалар пайда болды, олардың кейбіреулері жақсырақ транссондық өнімділік үшін қанаттарында иілген конструкцияны қолданды, ал басқалары соғуды азайту үшін құйрықсыз конструкцияны пайдаланды. Немец ұшақ құрылысшылары құйрықсыз конструкциялар транссондық жылдамдықтарда тұрақсыздық мәселелеріне тап болуы мүмкін екенін білгендіктен, 1944 жылдың 6 шілдесінде «Me 163B V18» прототипі 1,130 км/сағ (702 миль/сағ) ең жоғары жылдамдыққа жеткенде және оның дерлік барлық руль бетін жойғанда, осындай ұшақтар үшін қанаттардағы тежегіштер (airbrakes) сияқты әртүрлі тұрақтандыру әдістері қарастырылды немесе әдеттегі құйрық беттерін қосу қарастырылды. Курт Танктің Ханс Мултопп басқарған жобалау тобы 1945 жылы «Хуккебейн» (Вильгельм Буштың «Ханс Хуккебейн, бақытсыз қарға» шығармасынан, басқаларға әдетте қиындық туғызатын мультфильмді қарға) деп аталған жауынгерді жобалады, сондай-ақ ол V жобасы (кейбір сілтемелерде VI жобасы) немесе «Focke Wulf» компаниясының II жобасы ретінде де белгілі болды. Қарға кейіпкері қазіргі Bundeswehr-дің «Lufttransportgeschwader 62» эскадрильясының таңбасы үшін шабыт көзі болды.

Дизайн

Та 183 жобасының дамуы 1942 жылы VI жоба ретінде басталды, инженер Ханс Мултопп жаңа истребительді жобалау үшін команда жинады, өйткені оның түсінуіне негізделген реактивті истребительдер үшін Focke Wulf жобалау зерттеулерінің жемісіне жету мүмкіндігі жоқ еді, өйткені олардың ешқайсысы трансоникалық жылдамдыққа мүмкіндік бермеді. Бұл ұшақ RLM 8 183 ұшақ нөмірін алып, басқа да озық неміс ұшақтары сияқты, озық Heinkel HeS 011 турбореактивті ұшағын пайдалануды көздеді. Алғашқы зерттеулерде ұшып көтерілу және ұрыс күшейткіші үшін 1000 кг (10 кН) алға тартуды талап ететін зымыран қозғалтқышы да қарастырылды, бұл BMW 003 реактивті қозғалтқышының арнайы "003R" нұсқасы сияқты, қанаттар астындағы құлату резервуарларында сақталатын 200 секундқа дейін жанар-жағармай және тотықтырғышпен бірге болды. Қанаттары 40°-қа артқа бұрылып, фюзеляждың ортасына орнатылды. Қанаттар көптеген конструкцияларға қарағанда өте алға орналасқан сияқты, бұл қанаттың қысым орталығын (CoP) мүмкіндігінше фюзеляждың ортасына жақын ұстауға тырысудың жанама әсері. Стратегиялық материалдардың жетіспеушілігіне байланысты, басты шпардың құрылысында алюминийді пайдалану туралы алғашқы ұсыныстан бас тартылды, ол жоғары және төменгі жағында бір-біріне жұқа болат табақтан жасалған қиып алу желілерімен бекітілген екі конустық I арқалықтан тұратын еді. Мултопп қанаттың құрылымы бойынша металлдың орнына ағаштан пайдалануды таңдады, I арқалықтардың алдыңғы және артқы жағына ағаштан жасалған қабырғалар бекітіліп, қанаттың жалпы пішінін берді, содан кейін фанерамен қапталды. Қондырғы құрамында 6 отын багі бар, бұл ұшақтың жалпы отын жүктемесі 1565 литрді құрайды. Бастапқы дизайнында Т-құйрығы қолданылған, оның ішінде аса ұзын тік тұрақтандырғыш және көлденең тұрақтандырғыш болды. Тік тұрақтандырғыш 60°-қа артқа тартылды, ал көлденең тұрақтандырғыш артқа тартылды және сәл диэдрленді. Сонымен қатар, көлденең тұрақтандырушы екі үлкен трим-табты пайдаланды, негізгі соғу күші сол кезеңдегі басқа турбореактивті ұшақтардың "айлерондары" сияқты көрінді. Та 183 қанатының қанатты панельдеріндегі ең сыртқы артқа қарайтын шеттік басқару беттері ауырлық орталығының артында болды, олардың артқа қарайтын шеттерінің ұштарын іс жүзінде тіпті, көлденең, жоспарланған HeS 011 реактивті қозғалтқышының түтін бұрышымен орналастырды, сондықтан олар Мессершмитттің Me 163 рельсті ұшағының қанатты панельдеріндегідей, elevon басқару беттері ретінде жұмыс істеу арқылы сопақша және айналуды басқаруды қамтамасыз ете алады. Жобаның көптеген проблемалары, соның ішінде голландша орамалдың мүмкіндігі бар. Сондықтан жұмыс әлдеқайда аз проблемалы Фокке Вулф VII жобасына шоғырландырылды. Алайда, RLM бұл жобаны қабылдамағанда, Huckebein қайтадан назарға алынды. Та-183 ұшағының фюзеляжы қысқа, ауа сору жүйесі пилот кабинасының астынан өтіп, бір қозғалтқыш орналасқан артқы жағына қарай жүреді. Ұшқыш қысыммен жабдықталған, көзді жақсы көретін шатырлы кабинада отырды. Ұшақтың негізгі қару-жарағы 30 мм-лік төрт МК 108 пулеметінен тұратын. Сондай-ақ, 500 кг (1,100 фунт) бомба жүктемесі болуы мүмкін, ол бір SD немесе одан да көп SC 500 жарты тонналық бомбалардан, бір Bombentorpedo BT 200 бомбасынан, бес SD сериялы бөлшектенуші бомбалардан, SC сериялы жалпы мақсаттағы бомбалардан немесе Rb 20/30 барлау камерасынан тұрады. Қару-жарақ жүгі фюзеляждың төменгі жағындағы жабдық кеңістігінде тасымалданатын болады және осылайша фюзеляждың жартысынан жартысына дейін бөлінеді, мүмкін басқа қару-жарақ пакеттеріне, мысалы, Ruhrstahl X 4 сыммен басқарылатын зымыранға мүмкіндік береді. Мултопптың командасы негізгі жобаның екінші нұсқасын, III жоба деп аталатын, өзгертілген II жобаны (I жобаның не екенін білмейміз) зерттеді. Біріншісі кішігірім өзгерістерге ие болды, қанаттың ұштары мен астыңғы шанақтың орналасуы біршама өзгеше болды. Екінші нұсқада 32°-ға дейін артқа қарай бұрылу мүмкіндігі болды, бұл қанат пен кабинаны артқа қарай жылжытуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, құйрық та қайтадан жасалды, басқару беттерін артқы фюзеляждың сызығынан жоғары орнату үшін қысқа көлденең бум қолданылды. Бұл нұсқа қазіргі заманғы көзге әлдеқайда "әдеттегідей" көрінеді, бірақ HeS 011 қысқа жалпы ұзындығына байланысты біршама түйрелі. Бұл екі жобаның екіншісі 1944 жылдың соңында Oberkommando der Luftwaffe тапсырған ресми конкурсқа енгізілді. 1945 жылы 28 ақпанда Люфтваффе Жоғарғы Бас басқармасы әртүрлі Ашығыс Жорықшы ұсыныстарын қарап, әзірленетін жә...

Ықпал

Соғыс аяқталғаннан кейін Аргентинада эмиграцияда болған Курт Танк Ta 183 жобасын жаңғыртып, нәтижесінде IAe Pulqui II пайда болды. Бұл нұсқада қанаттар иыққа орналастырылды, қозғалтқышты айналып өтетін ауыр фюзеляж конструкциясының қажеттілігін болдырмау үшін, бірақ бұл жоғары шабуыл бұрыштарында терең тоқталу проблемасына әкелді. Бұл мәселені шешуге болады және осы кемшіліктерді түзетуге арналған нұсқа жоспарланды. Алайда, 1953 жылғы қаржылық дағдарыс және Хуан Перонның құлауы жоба бойынша жұмысты уақытша тоқтатты. 1955 жылға қарай, жоба Корея соғысынан қалған F-86 Sabre истребительдерінің қолжетімділігіне байланысты, олардың құны әлдеқайда төмен болғандықтан тоқтатылды. Тарихшылар, соның ішінде Дэвид Мирха, кеңестік Микоян-Гуревич МиГ-15 ұшағының дизайнына Ta 183 үлкен әсер еткенін айтады, себебі кеңес әскері Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында немістерден жоспарларды тәркілеген. МиГ-15 пішіні жағынан ұқсас, жоғары орналасқан құйрығы және алдыңғы бөлігіндегі ауа түйіспесі бар, бірақ ұшақтардың конструкциясы, егжей-тегжейі және пропорциялары әртүрлі. МиГ-15 дизайны МиГ конструкторлық бюросының 1945-1946 жылдарғы Мессершмитт Me 263 зымырандық истребительіне ұқсас советтік ракеталық перехватчик жасау әрекетімен ортақ ерекшеліктерді бөліседі, сондай-ақ көптеген заманауи реактивтік истребительдерге тән еді. Бұл ерекшеліктер аэродинамикалық және конструкциялық есептерге негізделген (мысалы, американдық Republic F-84F, шведтік SAAB 29 және француздық Dassault Ouragan мен Mystère). Ресейлік авиация тарихшысы Ефим Гордон МиГ-15 ұшағының толыққанды дизайн тарихын жариялады, ол Ta 183 пен МиГ-15 арасындағы байланысты жоққа шығарды. Дизайнерлердің сөзіне сүйенсек, МиГ-15 – жергілікті дизайн, олардың қанаттарын таңдауы (советтік ұшақтарда кез келген иілген қанаттар алғаш рет 1945 жылғы МиГ-8 "Утка" канардағы жеңіл ұшақта қолданылған) – 960 км/сағ (600 миль/сағ) жылдамдықтан асып түсетін батыс конструкцияларын озу ниетінен туындаған. МиГ-9 және МиГ-15 сияқты, SAAB 29 да Ta 183 әсеріне түскен деген пікірлер бар. SAAB инженерлері соғыстан кейінгі кезеңде Швейцариядағы байланыстар арқылы Германияның иілген қанаттарға қатысты зерттеулерін алды және оны сол кездегі қағаз зерттеулерімен шектелген Tunnan дизайнына енгізді.