Жаңа Зеландияның ірі білім беру орталығы – Te Wānanga o Aotearoa. Маори мәдениетін жаңарту, кедейлікті азайту, білім беруге қолжетімділікті арттыру мақсатында жұмыс істейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның жоғары білім беру мекемесі
New Zealand tertiary institute
Te Wānanga o Aotearoa – Жаңа Зеландияның бүкіл аумағында 80-нен астам кампусы бар, халықтың иеленуіндегі жоғары білім беру ұйымы. Маори құндылықтарына негізделген және маорилар басқаратын ұйым ретінде Te Wānanga o Aotearoa маори мәдени білімін жаңғыртуға міндеттенді. Сонымен қатар, ол кедейлікті азайту және оның салдарынан туындайтын әлеуметтік мәселелерді жою мақсатында жоғары білім беруге қатыспаудың ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан циклін тоқтатуға бағытталған. Ұйым "білім беру арқылы отбасылық өркендеуге" жұмыс істейді. Te Wānanga o Aotearoa – Жаңа Зеландиядағы осындай үш wānanga ұйымының бірі және қазіргі таңда елдегі ең ірі мемлекеттік жоғары білім беру мекемелерінің бірі.
Te Wānanga o Aotearoa is an indigenous tertiary education provider with over 80 campuses throughout New Zealand. As a Māori led organisation grounded in Māori values, Te Wānanga o Aotearoa is committed to the revitalisation of Māori cultural knowledge. It is also focused on breaking inter generational cycles of non participation in tertiary education to reduce poverty and eliminate associated social issues. The organisation works towards "whānau transformation through education". Te Wānanga o Aotearoa is one of three such wānanga organisations in New Zealand, and is currently one of the largest public tertiary education institutions in the nation.
Тарих
Te Wānanga o Aotearoa 1984 жылы негізгі білім беру жүйесі қажеттіліктерін қанағаттандырмаған адамдарға оқыту мен білім беру үшін құрылды. Те Уанга о Аотеароаның қалыптасуы Те Авамуту колледжінің басқарушы кеңесінің мүшесі Ронго Ветере мен маори тілі сабақтарының мұғалімі Иви Кохуру (Бой) Мангудың ойынан туды. Екі адам Те Авамуту колледжінен шығарылған, көбінесе маори студенттеріне білім берудің балама түрі ретінде "білімнің маресін" ұсынуды қалаған. Олардың шешімі – осы студенттердің тобын колледж аумағында wharenui салуға жетекшілік ету болды. Екі адамға осы жобада tohunga whakairo (шебер кескіш) Пакарики Харрисон мен Мак Белл, сондай-ақ tohunga raranga (шебер тоқымашы) Хинэмоа Харрисон қосылды. Нәтижесінде салынған "O Tāwhao Marae" 1985 жылғы 26 сәуірде ашылды және бүгінге дейін студенттерді te ao Māori (маори әлемі) -мен таныстыру үшін пайдаланылуда. Жобаға қарсылық болғанына қарамастан, O Tāwhao қазір колледж және Te Awamutu қауымдастығы үшін құнды ресурс ретінде танылған. 1984 жылы Уетере мырза Вайпа Кокири өнер орталығын құру жобасын бастады. Орталық "O Tāwhao Marae" жобасына қатысқан студенттерге білім алу мүмкіндіктерін кеңейтіп, біліктілігі жоқ басқа да адамдарды жұмысқа тартуды көздеді. Мақсаты – осы адамдарға жұмыссыздықтан тыс болашақ беру еді. Мемлекеттік қаржыландыру болғанымен, орталықты аяқтау үшін қосымша қаржы жинау және кейбір жағдайларда негізін қалаушылардан жеке қарыз алу қажет болды. Орталық аяқталғаннан кейін, жаңа мемлекеттік қаржыландыру пайда болды, бұл Вайпа Кокири өнер орталығына бағдарламалық портфелін кеңейтуге мүмкіндік берді. Офис-администрация, компьютерлік технологиялар және құрылыс және сантехника салаларындағы кәсіптік оқу бағдарламалары whakairo (кескілеу), raranga (тоқу) және Te reo Māori бағдарламаларына қосылды. Орталық сонымен қатар қоғамдық жобаларға қатысып, бүкіл елдегі марайларды жөндеумен және осы ғимараттарды безендіру үшін кескіш және тоқыма бұйымдарын жасаумен айналысты. 1980 жылдары Жаңа Зеландияда жұмыссыздық деңгейі жоғары болған кезде, Вайпа Кокири өнер орталығының kaupapa (философиясы) маорилердің жоғары білімге қатысуын арттыру, білімді адамдарға, әсіресе біліктілігі жоқтарға жеткізу болды. Саяхат көптеген адамдар үшін үлкен кедергі болғандықтан, негізін қалаушылар Те Куити, Гамильтон және Манукау сияқты басқа аймақтарда кампустар ашуды бастады. 1987 жылы Жаңа Зеландияның жетекші педагогы және суретшісі Бак Нин мен Уетере мырза жоғары білім беру институтын, яки вананга құру идеясын ұсынды. Доктор Ниннің пікірінше, жоғары оқу орны мәртебесін алғанда, Аотеароа институты өзінің біліктілігін Жаңа Зеландияда және әлемде мойындауға мүмкіндік алады. 1988 жылы екеуі Білім министрлігіне өтініш берді, ал келесі жылы үкімет Білім беру туралы заңды өзгертіп, ванангаларды жоғары оқу орындары ретінде тануға жол ашты. Сол жылы (1989) Вайпа Кокири өнер орталығы атын Аотеароа институты деп өзгертті және көп ұзамай елдегі алғашқы тіркелген жеке оқу орны (NZQA аясында) болды. Аотеароа институты 1993 жылы жоғары оқу орны мәртебесіне ие болғанға дейін тағы бес жыл үкіметке үгіт-насихат жүргізді. Бұл ұйымға вананга ретінде заңды түрде танылуды және оны университеттер, политехникалық және мұғалімдерді даярлау колледждерімен қатар қойды. 1994 жылы Аотеароа институты өз атауын Те Уанга о Аотеароа деп өзгертті, бұл мәртебедегі өзгерісті көрсетеді. Те Ванга о Аотеароа 2000 жылдардың басында үлкен өсімді бастан өткерді (2000 жылы 3127 студенттен 2004 жылы 66756 студентке дейін өсті) және тез арада елдегі ең ірі жоғары білім беру мекемесіне айналды; алайда, бұл жылдам кеңеюдің құны болды. Ұйым өзінің танымалдығының салмағы астында қалды, бұрыннан ерекше білім беру жүйесімен шеттетілгендердің білім алуға деген құштарлығын қанағаттандыру үшін күресті, ал ішкі процестер оған төтеп беруге тырысты. 2005 жылы үкімет ұйымды консолидациялауға және осы көлемдегі ұлттық институтқа сәйкес келетін жүйелер мен процестерді орнатуға көмектесу үшін корольдік менеджерлер тобын тағайындады. Бұл жұмысқа бүкіл елде қайта құрылымдау, оқу орнының басқару деңгейін қайта ұйымдастыру және оқу бағдарламасының портфелін қарау кірді. Осы уақыттан бері Те Ванга о Аотеароа Жаңа Зеландияда маори білім беруінің жетекші провайдері ретінде қайта орнықты және оның беделі оның табысына еліктеуге үміттенетін шетел ұйымдары үшін танымал орын ретінде өсті.
Te Wānanga o Aotearoa was founded in 1984 to provide training and education for those whose needs were not being met by the mainstream education system. The genesis of what would become Te Wānanga o Aotearoa emerged as the brainchild of Te Awamutu College board of governors' member Rongo Wetere and Māori Studies teacher Iwi Kohuru (Boy) Mangu. The two men wanted to provide a "marae of learning" as an educational alternative for the large number of predominantly Māori students being expelled from Te Awamutu College. Their solution was to lead a group of these students to create a wharenui on the college's grounds. The two men were joined in their endeavours by tohunga whakairo (master carvers) Pakariki Harrison and Mac Bell and tohunga raranga (master weaver) Hinemoa Harrison. The resulting structure, O Tāwhao Marae, was opened on 26 April 1985 and is still used to introduce students to te ao Māori (the world of Māori). Although the project encountered resistance at the time, O Tāwhao is now recognised as an invaluable resource for the college and Te Awamutu community. In 1984, Mr Wetere led a project to create the Waipā Kōkiri Arts Centre. The centre would provide further educational opportunities for the students who were involved in the O Tāwhao Marae project and engage others in the community who had no qualifications. The aim was to provide these people with a future beyond the unemployment queues. Although some government funding was available, further fundraising and, in some cases, personal loans from founders were needed to complete the centre. On completion of the centre, new government funding became available that enabled the Waipā Kōkiri Arts Centre to expand its programme portfolio. Office administration, computer technology studies and trades training programmes in building and plumbing were added to the whakairo (carving), raranga (weaving) and Te reo Māori programmes already running. The centre also became involved in community projects, including renovating marae throughout the country and producing carving and weaving to adorn these buildings. During the 1980s, a time of high unemployment in New Zealand, the kaupapa (philosophy) of the Waipā Kōkiri Arts Centre was to increase Māori participation in tertiary training by taking education to the people, particularly those without qualifications. With travel a major barrier for many, the founders began opening campuses in other areas, including Te Kūiti, Hamilton and Manukau. In 1987, Buck Nin, a leading New Zealand educationalist and artist, and Mr Wetere advanced the concept of creating a tertiary education institute, or wānanga. Dr Nin believed that, by gaining tertiary status, Aotearoa Institute would earn recognition for its qualifications throughout New Zealand and the world. In 1988, the pair submitted an application to the Ministry of Education and the following year the government changed the Education Act to open the way for recognition of wānanga as tertiary education institutions. The same year (1989), Waipā Kōkiri Arts Centre changed its name to Aotearoa Institute and shortly afterwards became the first registered private training establishment (under NZQA) in the country. The Aotearoa Institute lobbied government for a further five years before being granted tertiary status in 1993. This gave the organisation statutory recognition as a wānanga and placed it alongside universities, polytechnics and teachers' training colleges. In 1994, Aotearoa Institute changed its name to Te Wānanga o Aotearoa to reflect this change in status. Te Wānanga o Aotearoa experienced phenomenal growth during the early 2000s (growing from 3,127 students in 2000 to 66,756 students in 2004) and quickly become the largest tertiary education institution in the country; however, there was a price to pay for this rapid expansion. The organisation became mired under the weight of its own popularity; it was struggling to keep pace with the insatiable desire for learning amongst those who had previously been sidelined by an exclusive education system and its internal processes were struggling to cope. In 2005, the government appointed a group of Crown managers to help consolidate the organisation and put in place systems and processes more befitting a nationwide institution of this magnitude. This work included a nationwide restructure, reorganisation of the executive level of the institution, and a review of the curriculum portfolio. Since this time, Te Wānanga o Aotearoa has re established itself as a leading provider of Māori education in New Zealand and its reputation has grown as a popular destination for overseas organisations hoping to emulate its success.
Жоғары білім берудегі ванга
Дәстүрлі дәуірде whare wānanga – білімді сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге арналған жоғары білім ошақтары болды. Whare wānanga-ға қатысу үлкен құрмет санатында болды, сондықтан қатаң іріктеуден тек ең қабілетті студенттер ғана өтіп, олармен бөлісілетін білімді алуға лайық деп танылды. Қазіргі заманда wānanga жоғары білім беру орны ретінде мәртебесін сақтап, Жаңа Зеландияда университеттер мен политехникалармен бірге мойындалған жоғары оқу орны болып табылады. Te Wānanga o Aotearoa – Жаңа Зеландияда заңмен танылған үш wānanga-ның бірі. Үш wānanga-ны Te Tauihu o Ngā Wānanga ұлттық бірлестігі білдіреді. Te Wānanga o Aotearoa өзінің басшылық қағидаларын қолдану және ұйымның күнделікті қызметінде tikanga-ны сақтау арқылы маори мәдениетін (āhuatanga Māori) көрсетеді. Маори мәдениеті оның қызметкерлерінің іс-әрекеттері мен ұсынатын бағдарламалары арқылы да білінеді. Te Wānanga o Aotearoa маори ортасында (te ao Māori) жұмыс істесе де, барлық жаңа зеландиялықтарды құшақ жайып қабылдайтын ұйым.
In traditional times, whare wānanga were houses of higher learning dedicated to perpetuating knowledge. Attendance at whare wānanga was a great privilege, with stringent selection processes ensuring that only the most capable students were chosen to receive the knowledge that was to be shared. In the modern context, wānanga retain their status as places of higher learning, alongside universities and polytechnics as recognised tertiary institutions in New Zealand. Te Wānanga o Aotearoa is one of three wānanga that have been given statutory recognition in New Zealand. The three wānanga are represented by the collective national association Te Tauihu o Ngā Wānanga. Te Wānanga o Aotearoa expresses āhuatanga Māori through the application of its guiding principles and through tikanga operating throughout the organisation in day to day activities. Āhuatanga Māori is also expressed through the actions of its staff members and through the programmes it delivers. Although operating within te ao Māori (the Māori sphere), Te Wānanga o Aotearoa is an inclusive organisation that welcomes all New Zealanders.
Оқу бағдарламасы
Те Уанга о Аотеароа сертификаттан бастап магистр деңгейіне дейінгі білім беру бағдарламаларын ұсынады. Бағдарламалар жиынтығы бірнеше жыл бойы ірі тайпалар (iwi), салалық өнеркәсіп, қоғамдық ұйымдар және студенттермен кеңесе отырып әзірленді. Те Уанга о Аотеароа осы топтардың пікірін Үкіметтің жоғары білім беру стратегиясының мақсаттарымен, ұйымдық мақсаттармен және ұйымға әсер ететін шектеулермен бірге ескереді. Басты мақсат – адамдардың жоғары білім алуына бұрын кедергі келтірген факторларды, оның ішінде экономикалық қиындықтарды, географиялық шалқауларды, отбасылық және жұмыстық міндеттемелерді, сондай-ақ орта және жоғары білім беру жүйесіндегі бұрынғы жағымсыз тәжірибелерді барынша жою. Осы кедергілерді жою үшін Те Уанга о Аотеароа оқу ақысын мүмкіндігінше ең төмен деңгейде ұстауға, бағдарламалардың таңдауын және оқу орындарының санын арттыруға, оқудың икемді кестесін ұсынуға және студенттерге қолдан келгенше көбірек көмек көрсетуге тырысады. Нәтижесінде, әрбір оқу орнындағы бағдарламалар жиынтығы осы жиі қарама-қайшы келетін мақсаттардың тепе-теңдігін көрсетеді.
Te Wānanga o Aotearoa delivers programmes from certificate through to masters level. Its programme portfolio has been developed over a number of years in consultation with iwi, industry, community and students. Te Wānanga o Aotearoa considers feedback from these groups in combination with the objectives of the Government's Tertiary Education Strategy, organisational objectives and constraints that impact on the organisation. A key objective is to eliminate, as much as possible, barriers that have previously prevented people from participating in tertiary education, including economic barriers, geographical barriers, barriers created by family and work commitments, and barriers created by previous negative experiences in the secondary and tertiary education systems. To eliminate these barriers, Te Wānanga o Aotearoa strives to keep fees to an absolute minimum, to maximise programme options and locations, to offer a range of flexible learning hours and to provide as much student support as possible. The resulting mix of programmes at each site represents a balance of these often competing objectives.
Оқушылардың демографиялық жағдайы және жетістіктері
2010 жылы Те Уанга о Аотеароада 35 000-нан астам студент оқыды. Осы студенттердің 18 020-ы (50,1%) өзінің маори whakapapa (туған тегі) бар екенін, ал 3 702-і (10,3%) Пасификалық аймақтан екенін көрсетті. Студенттердің 68%-ы әйелдер, ал 52%-ы 40 жастан асқан адамдарды құрады. 2010 жылы Те Уанга о Аотеароаға түскен студенттердің 38%-ында ешқандай білімі болмаған, ал 30%-ы оқуға түсуге дейін жұмыссыз болған. 2010 жылы студенттердің қанағаттану деңгейі жоғары болды. Ең бастысы, ел бойынша студенттердің 91%-ы өздерінің оқытушыларына «өте қанағаттанған» немесе «қанағаттанған» болды, ал 90%-ы оқу ортасына «өте қанағаттанған» немесе «қанағаттанған» болды. Студенттер оқу ресурстарының сапасына, оқу бағдарламаларына және кампустағы жағдайларға да жоғары баға берді. 2010 жылы Te Wānanga o Aotearoa жалпы бағдарламаны аяқтау көрсеткіші 70%-ды, ал курс аяқтау және сақтап қалу көрсеткіштері сәйкесінше 78% және 81%-ды құрады.
In 2010, more than 35,000 students studied at Te Wānanga o Aotearoa. Of these students, 18,020 (50.1%) indicated they had Māori whakapapa (ancestry) and 3,702 (10.3%) indicated Pasifika origins. Sixty eight per cent of students were women and 52% were older than 40 years of age. Thirty eight per cent of students enrolling at Te Wānanga o Aotearoa in 2010 did not have any qualification and 30% were unemployed just prior to enrolling. Students continued to record high levels of student satisfaction during 2010. Most notably, 91% of students across the country were 'very satisfied' or 'satisfied' with their tutor and 90% of students were 'very satisfied' or 'satisfied' with their learning environment. Students also recorded high levels of satisfaction with the quality of learning resources, their programmes and the quality of facilities on their campus. In 2010, Te Wānanga o Aotearoa achieved an overall programme graduation rate of 70%, and course completion and retention rates of 78% and 81% respectively.
Мататай Матора
Құрылғанына 25 жыл толғаннан бері Te Wānanga o Aotearoa ұйымы, ересектерге арналған білім берудегі мүмкіндіктерін кеңейтіп, оларға қамқорлық жасап келеді, соның арқасында ұйымның білім берудегі жақсы беделі артты. Ұйым ересек студенттеріне білім беру мүмкіндіктерін ұсыну міндеттемесін сақтай отырып, қазір бастапқы мақсатына қайта оралуда. Жаңа Зеландиядағы жастардың жоғары жұмыссыздық деңгейіне байланысты Te Wānanga o Aotearoa жастарды орта білімнен жоғары білімге көшуге көмектесетін бірқатар жаңа бастамаларды ұсынды. Бұл бастамалардың ішінде толық күндік жастар оқу орталықтары және жалпы білім беретін мектептерде оқитын жастарға арналған күндізгі курстар бар.
During the 25 years since its foundation, Te Wānanga o Aotearoa has been catering for an increasingly more mature student group as the organisation's reputation for delivering inclusive and engaging adult education has spread. While remaining committed to providing educational opportunities for its mature students, the organisation is now returning to its roots. In reaction to high youth unemployment in New Zealand, Te Wānanga o Aotearoa introduced a range of new youth initiatives to help young people transition from the secondary education system into tertiary education. Initiatives include the provision of full time youth learning facilities and day courses for those enrolled in mainstream secondary schools.
Ашық Вангана
Open Wānanga, Te Wānanga o Aotearoa компаниясының толыққанды еншілес мекемесі, Жаңа Зеландияның барлық аймандарынан сабаққа қатыса алмайтын жағдайға түскен студенттерге үйден білім беруді ұсынады. Open Wānanga арқылы оқитын студенттердің ең танымал пәндері – маори тарихы мен білімі және ағылшын тілі. 2015 жылы Open Wānanga қайтадан Te Wānanga o Aotearoa құрамына енді.
Open Wānanga, a wholly owned subsidiary of Te Wānanga o Aotearoa, provides home based learning to students throughout New Zealand whose circumstances prevent them from attending on site classes. The most popular subject areas for students studying through Open Wānanga were Māori history and knowledge and English language. Open Wānanga was folded back into Te Wānanga o Aotearoa in 2015.