Әсер етудің үлгілік құбылысы немесе басқалардың тәжірибесінен туындаған әсер
Demonstration effect
Әлеуметтік және саяси өзгерістердегі «көрсету әсері» – басқалардың тәжірибесін үлгі етіп алу. Саясатта, экономикада қолданылады, табысты үлгілерді таратуға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Демонстрациялық әсерлер – басқалардың іс-әрекеттерін және олардың нәтижелерін бақылау арқылы жеке тұлғалардың мінез-құлқына тигізетін әсерлер. Бұл термин ең көп саясаттану және социология салаларында қолданылады, бір жердегі жағдайлардың басқа жерде өзгерістерге ықпал ететін катализатор ретінде әрекет ететінін көрсетеді.
Demonstration effects are effects on the behavior of individuals caused by observation of the actions of others and their consequences. The term is particularly used in political science and sociology to describe the fact that developments in one place will often act as a catalyst in another place.
Мысалдар
Ата-аналар кейінірек балалары өздеріне қамқорлық жасасын деген ниетпен ата-аналарына күтім көрсетуі мүмкін, бұл оларға үлгі болады. Елдер мен жергілікті биліктер басқа елдерде сәттілікке жеткендей көрінетін заңдар мен экономикалық саясатты қабылдауы мүмкін. Саясаттың нәтижесінде көрсетілген сәттілік, басқа үкіметтерді де сол сәттілікке ұмтылуға жетелейтін үлгілік әсерді тудырады.
Parents may take care of their parents to create a demonstration effect by which their children later care for them. Countries and local governments may adopt laws and economic policies similar to those that appear to demonstrate success elsewhere. The proven success of the policies provides a demonstration effect that leads other governments to attempt to emulate that success.
Экономика
Экономикада демонстрациялық әсерлер Азия қаржы дағдарысы сияқты қаржылық немесе экономикалық дағдарыстардың таралуын түсіндіруге көмектесуі мүмкін. Инвесторлар өздері инвестиция салатын елдердің экономикалық жағдайы туралы толық білмейді. Бірақ, инвесторлар бір елдің экономикасы құлдырағанын көргенде, ұқсас экономикалық саясатты ұстанған басқа елдерге инвестиция салудың қауіпсіздігіне күдік тудыруы мүмкін. Басқалардың тұтыну әдеттерін білу осы тәжірибені үлгі алуға ұмтылуға әкеледі деген пікір бар. Дюсенберри (1949) осы құбылысқа «демонстрациялық әсер» деген ат қойып, қазіргі тұтыну деңгейіне қанағаттанбаушылықты күшейтетінін, бұл жинақтарға және нәтижесінде макроэкономикалық өсу мүмкіндіктеріне әсер ететінін айтқан. Сол сияқты, Рагнар Нурксе (1953) қоғамның жаңа тауарлармен немесе өмір салтымен танысуы бұрын қабылданған тұтыну практикасына қанағаттанбаушылықты тудырады деп мәлімдеді және оны «халықаралық демонстрациялық әсер» деп атады. Ол дамушы елдерде материалдық игіліктерге қол жеткізуге деген қысымның жылдам өсетінін, себебі адамдар «жоғары сапалы тауарлармен немесе тұтыну үлгілерімен, жаңа заттармен немесе ескі қажеттіліктерді қанағаттандырудың жаңа тәсілдерімен» танысады. Оның айтуынша, нәтижесінде, бұл адамдар «біраз уақыттан кейін белгілі бір мазасыздық пен қанағатсыздық сезінеді. Олардың білімі кеңейеді, қиялы оянады, жаңа тілектер пайда болады».
In economics, demonstration effects may help explain the spread of financial or economic crises like the Asian financial crisis. Investors do not know everything about the economic situation of countries where they invest. When investors see a country's economy collapse, however, they may question the safety of investments in other countries with similar economic policies. have argued that awareness of the consumption habits of others tends to inspire emulation of these practices. Duesenberry (1949) gave the name "demonstration effect" to this phenomenon, arguing that it promoted unhappiness with current levels of consumption, which impacted savings rates and consequently opportunities for macroeconomic growth. Similarly, Ragnar Nurkse (1953) argued that the exposure of a society to new goods or ways of living creates unhappiness with what had previously been acceptable consumption practices; he dubbed it the "international demonstration effect." He claimed that in developing nations, pressure to increase access to material goods rapidly increases, primarily because people "come into contact with superior goods or superior patterns of consumption, with new articles or new ways of meeting old wants." As a result, he argued, these people are "apt to feel after a while a certain restlessness and dissatisfaction. Their knowledge is extended, their imagination stimulated; new desires are aroused".
Саяси
XVIII ғасырдың соңында Америка революциясының сәтті аяқталуы, кейіннен Франция революциясын тудырған үлгі ретінде әсер еткен болуы мүмкін. Саяси қозғалыстар басқа елдердегі ұқсас қозғалыстардың табысынан демеу алуы мүмкін. Домино әсері теориясы осы оймен байланысты; ол кейбір елдердегі коммунистік революциялар басқа елдерге таралатынын айтады.
In the late 18th century, the successful American Revolution may have provided a demonstration effect that sparked the subsequent French Revolution. Political movements may be given a boost from the observed success of similar movements in other countries. The domino effect thesis relates to this idea; it argued that communist revolutions in some countries would spread to other countries.