Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы экологиялық қозғалыс 1950 жылдары, қарқынды әлеуметтік өзгерістер кезеңінде басталды. Одан бері көптеген танымал ұлттық науқандар түрлі экологиялық мәселелер бойынша күресті. Экологиялық қозғалыс нәтижесінде "Бағалар партиясы" құрылды, ол ұлттық сайлауға қатысқан және экологиялық мәселелерге ерекше назар аударған алғашқы саяси партия болды. "Бағалар партиясы" кейіннен Аотеароа Жаңа Зеландияның Жасыл партиясына трансформацияланды.
The environmental movement in New Zealand started in the 1950s, a period of rapid social change. Since then numerous high profile national campaigns have contested various environmental issues. The environmental movement eventually spawned the Values Party, which was the first political party with a strong focus on environmental issues to contest national elections. The Values Party eventually morphed into the Green Party of Aotearoa New Zealand.
Басталуы
Бірқатар сарапшылар Жаңа Зеландиядағы ең алғашқы маңызды экологиялық мәселені Манапури және Те Анау көлдерінің деңгейін көтеруге қарсы ұлттық науқан деп санайды. 1959 жылдан 1962 жылға дейін "Манапуриді сақтау" науқаны жүргізілді, онда Орман және құс қорғау қоғамы, Табиғатты сақтау қоғамы сияқты ұйымдар қатысты. Оның нәтижесінде парламентке екі петиция жіберілді және Табиғатты сақтау кеңесі құрылды – үкіметтік консультативтік орган. 1969 жылғы қазан айында Инверкаргилде басталган "Манапуриді сақтау" науқаны 1970 жылы парламентке үшінші петиция, Министрлер кабинеті комитетінің баяндамасы және тергеу комиссиясы арқылы ұлттық науқанға айналды. Манапуриді сақтау жөніндегі пікірталас 1972 жылғы жалпы сайлауға дейін жалғасты, онда жаңадан келген Кирк үкіметі Манапури және Те Анау көлдерінің деңгейін көтермейтініне уәде берді, оның орнына Манапури және Те Анау көлдерін сақтаушыларын құрды, олар екі көлдің де табиғи деңгейде жұмыс істеуін қамтамасыз етуге тиіс болды. Әрине, "Манапуриді сақтау" науқаны "қоршаған орта" тұжырымына халықаралық деңгейде қызығушылықтың арту кезеңінде өтті, бірақ ол Жаңа Зеландияның табиғи мұрасын сақтауға бағытталған науқандардың біріншісі де, соңғысы да емес, олар алғашқы табиғи қорықтар мен ұлттық парктерінің құрылысынан бастау алды. Бұрынғы "пейзажды сақтау" науқандары, мысалы, Вайпуа орманды сақтау жөніндегі пікірталас, онда Вайпуа орманды сақтау қоғамы 1946 жылы үкіметтің Вайпуа орманын кесу жоспарларына қарсы күресті, кейінірек "экологиялық" науқандардың көптеген таныс элементтерін қамтыды – табиғи ландшафттардың жоғалуына қарсы қоғамдық наразылық, петициялар және ағаш кесудің ықтимал салдарының орын басында қарастырылуы. 1969 жылға қарай айырмашылық қорғау және экологиялық мәселелер жөніндегі пікірталастың күрделілігінде болды, ол Манапури ландшафтының нақты және абстрактілі ерекшеліктерін сипаттау үшін жаңа халықаралық "экология" терминологиясын пайдалануға мүмкіндік берді, олар энергия жобасымен қауіпке ұшырады.
A number of commentators consider that the earliest major environmental issue in New Zealand was the national campaign to prevent the raising of the levels of Lakes Manapouri and Te Anau as part of stage two of the development of the Manapouri Power Project. A "Save Manapouri Campaign" ran from 1959 through to 1962, involving organisations such as the Forest and Bird Protection Society and the Scenery Preservation Society, resulting in two petitions to parliament and the formation of the Nature Conservation Council, a government advisory body. The "Save Manapouri Campaign", which commenced in Invercargill in October 1969, became a national campaign in 1970 with a third petition to parliament, a Cabinet Committee report and a Commission of Inquiry. The Save Manapouri debate lasted until the 1972 general election, when the incoming Kirk administration promised not to raise the levels of either Lakes Manapouri and Te Anau, establishing instead the Guardians of Lakes Manapouri and Te Anau to ensure that both lakes would be operated within their natural levels. Certainly the Save Manapouri Campaign occurred during a time of heightened international concern for the popular concept of the 'environment', but it was neither the first nor the last of a succession of campaigns to preserve aspects of New Zealand's natural heritage dating back to the creation of the first scenic reserves and national parks. Earlier 'scenery preservation' campaigns, such as the Waipoua Forest debate, when the Waipoua Preservation Society, campaigned against the government's plans in 1946 to log the Waipoua Forest, included many recognisable elements of later 'environmental' campaigns appeals to public opposition to the loss of natural landscapes, petitions and on site consideration of the potential impacts of logging. What was different by 1969, therefore, was the sophistication of the conservation/environmental debate, which was able to use the new international lexicon of 'environmentalism' to describe those tangible and intangible features of the Manapouri landscape, which were threatened by the power project.
Үгіт-насихат
Басқа маңызды мәселелердің қатарында ядролық энергия, жергілікті орманды кесуге тыйым салу және гендік модификацияланған азық-түлік дақылдарын өсіруді тоқтату болды. Ағаш кесуге қарсы наразылықтар Виринами, Пуэрора және Оңтүстік аралдың батыс жағалауында өтті. 2010 жылға қарай экологиялық қозғалыс көптеген салаларда белсенді болып табылады, оның ішінде жаңа, ірі гидроэлектростансалар салуға қарсы тұру, табиғат қорғау жерлерін кен өндіруден қорғау және су ресурстарын артық пайдаланудың алдын алу.
Other major issues have included nuclear energy, preventing native forest logging and halting the growing of GE food crops. Logging protests occurred in Whirinaki, Pureora, and on the West Coast of the South Island. As of 2010 the environmental movement is active in many areas, including opposition to new large scale hydro dams, protecting conservation land from mining and preventing overuse of water resources.
Ұйымдар
Ең ірі табиғатты қорғау ұйымы, 1923 жылы құрылған, Forest and Bird. Greenpeace New Zealand Жаңа Зеландияда және оның төңірегінде үгіл-насихат жұмыстарын және тікелей әрекеттер жүргізеді. Жаңа Зеландияның Экологиялық және табиғатты қорғау ұйымдары (ЭКО) – шамамен 50 экологиялық ұйымды біріктіретін ұйым.
The largest conservation organisation, formed in 1923, is Forest and Bird. Greenpeace New Zealand carries out advocacy and direct action in and around New Zealand. Environment and Conservation Organisations of Aotearoa New Zealand (ECO) is an umbrella organisation of about 50 environmental organisations.