Марғаб өзені: Орталық Азиядағы маңызды су көзі. Әуғанстаннан Түрікменстанға ағып, Қарақұм шөлiнде суараруға қолданылады. География, тарих, су ресурстары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ауғанстаннан Түрікменстанға дейінгі өзен, Ауғанстанның батыс-орталық бөлігінде басталатын өзен. Марғаб өзені (парсы/пашту: مرغاب, Morqâb, балучи: مرگاپ), ежелгі Маргиана (көне грек: Μαργιανή, Margianḗ) – Орталық Азиядағы ұзын өзен. Ол Гор провинциясындағы Паропамисус тауларында (Селселех е Сафид Кух) басталып, Ауғанстанның орталық бөлігіндегі Маргхаб ауданы арқылы ағып, содан кейін солтүстік-батысқа қарай Бала Мургхабқа қарай жалғасады. Түрікменстанның Қарақұм шөліндегі Мары оазисіне жеткен Марғаб, Аму Дарьядан бұрылған су арнасы – Қарақұм каналына құяды. Марғабтың су жиналатын алабының аумағы шамамен .
River from Afghanistan to Turkmenistan
the river rising in central western Afghanistan
The Marghab River (Persian/Pashto: مرغاب, Morqâb, Balochi: مرگاپ), anciently the Margiana (Ancient Greek: Μαργιανή, Margianḗ), is an long river in Central Asia. It rises in the Paropamisus Mountains (Selseleh ye Safīd Kūh) in Ghor Province, flows through the Marghab District in central Afghanistan, then runs northwest towards the Bala Murghab. Reaching the oasis of Mary in the Karakum Desert of Turkmenistan, the Marghab debouches into the Karakum Canal, a diversion of water from the Amu Darya. The catchment area of the Marghab is estimated at .
География
Марғаб өзені Ауғанстанның орталық бөлігіндегі Гор провинциясынан бастау алады, Паропамис, Гаржистан және Банд-и Түркістан тау тізбегі арасындағы үстіртте. Жоғарғы ағысында өзен шамамен бір километрден кем ені бар, кейбір жерлерінде тар шатқалдары бар тік аңғармен шығыстан батысқа қарай Мұхамедханға қарай ағады. Дарбанд-и Килрект пен Мұхаммедхан аралығында Марғаб Банд-и Түркістанның батыс бөлігін кесіп өтеді, содан кейін терең каньон арқылы солтүстік-батысқа қарай ағады. Мұхаммедханда ол Жаокар шатқалынан өтеді. Осыдан кейін аңғар біртіндеп кеңейеді, Түрікменстанда шамамен енге жетеді. Мұхаммедханнан кейін Марғаб суының бір бөлігі суаруға пайдаланылады; Ауғанстанда Марғабтан шамамен суармалы жерлер суарылады. Марғаб оң жағынан Қайсар өзенін қабылдайды, содан кейін Түрікменстан мен Ауғанстан арасында шамамен ұзындығында шекараны құрайды. Түрікменстанда, Тагтабазарға жақын жерде, Марғаб сол жағынан Қашан өзенін қабылдайды, ал одан кейін Құшқ өзені құяды. Құшқпен біріккеннен кейін 1959 жылы салынған және 1978 жылы кеңейтілген Сарыазы су қоймасы орналасқан. Су қоймасы және оның айналасындағы аумақ құстар үшін экологиялық тұрғыдан маңызды. Марғаб Мария оазисіне жетіп, суын Амударьядан бұрылған Қарақұм каналының суымен араластырады.
The Marghab River originates in the Ghor Province of central Afghanistan, on a plateau among the chain of mountains of Paropamisus, Gharjistan and Band i Turkestan. In its higher course, the river runs from east to west, towards Mukhamedkhan, for about in a narrow, steep valley measuring less than one kilometer in width, with narrow gorges in some places. Between Darband i Kilrekht and Mukhammedkhan, the Marghab crosses the western part of Band i Turkestan, and then runs toward the northwest in a deep canyon. At Mukhammedkhan, it crosses the gorges of Jaokar. After this, the valley widens somewhat, gradually reaching a width of in Turkmenistan. Beyond Mukhamedkhan, a small portion of the water of the Marghab is used for irrigation; approximately are irrigated from the Marghab in Afghanistan. The Marghab receives the waters of the Kaysar river on the right, then forms the border between Turkmenistan and Afghanistan over length. In Turkmenistan, close to Tagtabazar, the Marghab receives the Kashan River from the left bank, and further, there is the confluence of the Kushk. Downstream of the confluence with the Kushk lies the Saryyazy reservoir, built in 1959, and expanded in 1978. The reservoir and its surrounding area is ecologically important for birds. Reaching the oasis of Mary, the Marghab mingles its waters with those of the Karakum Canal, a diversion of water from the Amu Darya.