Кіріспе
Жақия кітабының 15-тарауы – Жақияның Ізгі хабарындағы он бесінші тарау. Бұл Жаңа өсиеттегі Исаның "қоштасу сөздері" деп аталатын бөлігінің бір бөлігі болып табылады. Тарихи тұрғыдан христиандық ілімнің, Христологиялық пікірталастар мен терең ойлардың бастауы болды, ал оның бейнелері (әсіресе Исаның жүзім қызылшасы ретінде бейнеленгені) христиан өнері мен иконографиясына зор әсер етті. Бұл тарауда Жаңа өсиетте кездесетін ең жоғары және ең дамыған Христологиялық көзқарастардың бірі қамтылған. Алғашқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарауды кім жазғаны белгісіз, бірақ ерте христиандық дәстүр бойынша Жақия осы Ізгі хабарды жазғандығын бір ауыздан айтқан.
John 15 is the fifteenth chapter in the Gospel of John in the New Testament section of the Christian Bible. It is part of what New Testament scholars have called the 'farewell discourse' of Jesus. It has historically been a source of Christian teaching and Christological debate and reflection, and its images (particularly of Jesus as the vine) have been influential in Christian art and iconography. The chapter implies one of the highest and most developed Christologies to be found in the New Testament. The original text was written in Koine Greek. The book containing this chapter is anonymous, but early Christian tradition uniformly affirmed that John composed this Gospel.
Мәтін
Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 27 аятқа бөлінген.
Орны
Осы тарауда және 13-17 тарауларда жазылған оқиғалар мен сөздер Иерусалимде болды. Нақты орны көрсетілмеген, бірақ Жохан 18:1 (ЖД) бойынша, соңынан «Иса шәкірттерімен бірге шығып, Қидрон аңғарынан өтті» делінеді. Алдыңғы тарау «Енді, жүрейік» деген сөздермен аяқталады, сондықтан Пламмер «Кембридж Библиясы» мектептер мен колледждер үшін былай дейді: Иса мен оның шәкірттері «дастарханнан тұрып, кете бастаған, бірақ келесі үш тараудың (15-17) мазмұны бөлмеден шығар алдында айтылған».
Талдау
Бұл тарауда Исаның бірінші тұлғада сөйлегені баяндалады. Бұл тарау оның шәкірттеріне арналғандай көрінсе де, көптеген ғалымдар бұл тарау кейінгі шіркеуде болған оқиғаларды ескере отырып жазылған деген тұжырымға келеді. Иса өзінің ізбасарларымен қарым-қатынасын түсіндіріп, осы қарым-қатынасты Әкесімен болған қарым-қатынасына ұқсатуға тырысады. Швециялық комментатор sv, Исаның қоштасу сөздерінің осы "екінші" бөлігін (13-тараудың 31-тарауынан бастап және 14-тарау) бірінші бөлігінен ажыратып, бұл бөлімнің "уақытқа тәуелсіз", мүмкін кейінірек қосылған, ал Исаның шәкірттерінен келе жатқан кетуімен байланысты емес екенін айтады. Бұл тарауда Мәсіхтің нағыз жүзім ағашы ретіндегі кең метафорасы енгізіледі. Әкесі – жүзімші, жүзім өсіруші немесе шаруа. Оның шәкірттері жүзім бұтақтары (, ta klémata, нақты мағынасы – жүзім бұтақтары) деп айтылады, олар жеміс беру үшін оның ішінде "қалуы" керек. Шәкірттерге жеміссіз бұтақтар жүзімшімен кесілетіні ескертіледі: Жохан 15:2-ге қараңыз: Жеміс беретін әр бұтақ көбірек жеміс беру үшін кесіледі, ал жеміссіз бұтақтар емес. Тарауда Иса мен оның шәкірттерінің тығыз қарым-қатынасы ("қалу", ) Иса мен оның Әкесінің қарым-қатынасына теңестіріледі. Шәкірттерге Әке мен Ұлдың, сондай-ақ Ұлдың шәкірттерге деген махаббаты еске салынды, содан кейін оларды да 'бір-бірін жақсы көруге' шақырылады. Ең үлкен махаббат – достары үшін өмірін беруге дайындық. Бұл мәтін, негізінен Исаның жақын арада болатын өлімі туралы айтады, содан бері шейіттер мен соғыста қаза болған жауынгерлердің құрбандығын бекіту үшін кеңінен қолданылып келеді, сондықтан оны соғыс ескерткіштерінде және қабірлерде жиі кездестіруге болады. Иса әлемнің өзін жек көретінін айтады, бірақ ол бұл жек көруді 69-забурдағы "Олар мені бекер жек көрді" немесе 35-забурдағы "Мені бекер жек көретіндер көздерін жұмып қарамасын" деген сөздердің орындалуы ретінде қарастырады. Тарау шәкірттерді қуғын-сүргінге дайындалуға ескертіп, Параклеттің (Жақтаушы немесе Киелі Рух) сыйына уәде береді.
4-аят
Менде қалыңдар, Мен де сендерде қаламын. Құрақ өзінен жеміс бере алмайды, егер ол жүзімді бұтақта қалып тұрмаса, сендер де Менде қалып тұрмасаңдар, солай бола алмайсыңдар. Бұл тарауда μένῃ (menē) немесе μείνατε (meinate) сөздері жиі кездеседі. Кейбір ерте мәтіндерде μένητε (menēte) түрі де бар: қолжазбалардың "бөлінген жай-күйін" ескере отырып, μείνατε немесе μένητε түпнұсқасы екеніне ешқандай нақтылық жоқ. Көптеген аудармаларда "қалу", "қалған" немесе "жалғасу" деп аударылады. Генрих Мейер бұл "адалдықпен тұрақтылық" деп сипаттайды. Папа Франциск бұл жерде "Иса махаббат туралы жаңа нәрсе айтады: сіздер тек махаббаттануыңдар керек емес, сонымен қатар Менің махаббатымда қалуыңдар керек. Шындығында, христиандық шақыру – Құдайдың махаббатында қалу".
13-аят
Адамның достары үшін өмірін құрбан етуінен артық сүйіспеншілік жоқ. Мельбурн қаласындағы (Австралия) Еске алу кесенесі – әлемдегі мыңдаған соғыс ескерткіштерінің бірі. Олардың көптегені осы өлеңнің "артық сүйіспендік жоқ" деген сөздерін соғыста қаза болғандарға арналған құрмет көрсетулерінде пайдаланады. Мұнда "достар" деп айту арқылы, достар үшін қиындықтарды көтеру бейтаныс немесе жау үшін қиындықтарды көтеруден артық екенін көрсету мақсаты жоқ. "Тағайындалған" деген сөз "Кинг Джеймс" нұсқасында және басқа да аудармаларда "белгіленген" деп аударылған. Реформация теологы Себастьян Кастеллио еккен ағаштардың аллегориясына сілтеме жасап, "destinavi" – "Мен сендерге орныңызды белгілеп бердім немесе тағайындадым" дегенді басқаша түсіндіру ұсынады.
26-аят
Бірақ Қамқор келгенде, Мен Әкемнен сіздерге жіберетінмін, шындықтың Рухы, Ол Әкеден шығады, Мен туралы куәлік беретін болады. 26-аяттағы Рух туралы айтылған сөздер, Оның Әкеден Ұл жібергені туралы хабарлайды. Бұл аят, әсіресе Құдайдың Үш бірлігінің мәнісі және Шығыс және Батыс христиандығы арасындағы филиоке дауларында маңызды рөл атқарды.