Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алты шығармадан тұратын жиынтық, BWV 1001–1006.
Set of six works, BWV 1001–1006
Соло скрипкаға арналған сонаталар мен партиталар (BWV 1001–1006) – Иоганн Себастьян Бахтың алты шығармадан тұратын жиынтығы. Олар кейде ағылшын тілінде тек сонаталар деп аталады, Бахтың автографты қолжазбасындағы атауларына сәйкес, "Partia" (көпше түрі "Partien") Бахтың заманында неміс тілді аймақтарда кеңінен қолданылған, ал итальяндық "partita" 1879 жылғы Бах Gesellschaft басылымында осы жиынтыққа енгізілді және сол кезде стандартқа айналды. Жиынтық төрт бөлімнен тұратын үш шіркеу сонатасынан және би формасындағы үш партитадан (немесе партиядан) құралған. Екінші партита өзінің Шаконесімен кеңінен танымал, ол соло скрипкаға жазылған ең шебер және көркем туындылардың бірі саналады. Жиынтық 1720 жылға дейін аяқталды, бірақ 1802 жылға дейін Николаус Симрок Боннда басып шығармады. Басылғаннан кейін де, ол атақты скрипкашы Джозеф Йоахим осы шығармаларды орындағанға дейін көбінесе назардан тыс қалды. Бүгінде Бахтың сонаталары мен партиталары скрипка репертуарының маңызды бөлігі болып табылады және олар жиі орындалады және жазылады. Бах оларды "Sei Solo a Violino senza Basso accompagnato" ("Бас сүйемелдемесіз скрипкаға арналған алты соло") деп атады, бұл скрипканың соло аспап ретіндегі техникалық мүмкіндіктерін бекітті. Бұл шығармалар кейінгі ұрпақ композиторларының, соның ішінде Эжен Изаи және Бела Бартоктың жеке скрипкаға арналған шығармаларының үлгісі болды.
The sonatas and partitas for solo violin (BWV 1001–1006) are a set of six works composed by Johann Sebastian Bach. They are sometimes referred to in English as the sonatas and for solo violin in accordance with Bach's headings in the autograph manuscript: "Partia" (plural "Partien") was commonly used in German speaking regions during Bach's time, whereas the Italian "partita" was introduced to this set in the 1879 Bach Gesellschaft edition, having become standard by that time. The set consists of three sonatas da chiesa in four movements and three partitas (or partias) in dance form movements. The 2nd Partita is widely known for its Chaconne, considered one of the most masterly and expressive works ever written for solo violin. The set was completed by 1720 but was not published until 1802 by Nikolaus Simrock in Bonn. Even after publication, it was largely ignored until the celebrated violinist Joseph Joachim started performing these works. Today, Bach's Sonatas and Partitas are an essential part of the violin repertoire, and they are frequently performed and recorded. The Sei Solo a Violino senza Basso accompagnato (Six Solos for Violin Without Bass Accompaniment), as Bach titled them, firmly established the technical capability of the violin as a solo instrument. The pieces often served as archetypes for solo violin pieces by later generations of composers, including Eugène Ysaÿe and Béla Bartók.
Құрастыру тарихы
Сонаталар мен партиталардың сақталған қолжазбасы 1720 жылы Бахтың капельмейстер болған Кёттен қаласында жазылған. Кристоф Вольфтің айтуынша, Бахтың Лейпцигтегі кезеңіне дейінгі аспаптық шығармалар туралы мәліметтердің аздығы дәл хронологияны анықтауды қиындатады;
The surviving autograph manuscript of the sonatas and partitas was made by Bach in 1720 in Köthen, where he was Kapellmeister. As Christoph Wolff comments, the paucity of sources for instrumental compositions prior to Bach's period in Leipzig makes it difficult to establish a precise chronology;
Полифониялық текстураны жасау мақсаты, контрапункт ережелерімен басқарылатыны, сондай-ақ соло скрипкаға арналған осы үлгідегі ең алғашқы сақталған туындылардың, 1696 жылы жазылған Вестгофтың соло скрипкаға арналған партиталарының ықпалын көрсетеді. Виртуоз скрипкашы Вестгофф 1674 жылдан 1697 жылға дейін Дрезденде, ал 1699 жылдан 1705 жылы қайтыс болғанға дейін Веймарда сарай музыканты қызметін атқарды, сондықтан Бах оны екі жыл бойы білген. Ол кезде жеке скрипка репертуары қарқынды дамып жатты: Генрих Игнац Франц Бибердің танымал соло пассакалиясы шамамен 1676 жылы пайда болды; Вестгофтың жеке скрипка музыкасының жинақтары 1682 және 1696 жылдары жарық көрді; Иоганн Иосиф Вильсмайрдің Artificiosus Concentus pro Camera 1715 жылы, ал Иоганн Георг Писенделдің жеке скрипка сонатасы шамамен 1716 жылы жазылды; соңында, Георг Филипп Телеман 1735 жылы жеке скрипкаға арналған 12 фантазиясын жариялады.
The goal of producing a polyphonic texture governed by the rules of counterpoint also indicates the influence of the first surviving works of this kind for solo violin, Westhoff's partitas for solo violin composed in 1696. The virtuoso violinist Westhoff served as court musician in Dresden from 1674 to 1697 and in Weimar from 1699 until his death in 1705, so Bach would have known him for two years. The repertoire for solo violin was actively growing at the time: Heinrich Ignaz Franz Biber's celebrated solo passacaglia appeared c.1676; Westhoff's collections of solo violin music were published in 1682 and 1696; Johann Joseph Vilsmayr's Artificiosus Concentus pro Camera in 1715, and Johann Georg Pisendel's solo violin sonata was composed around 1716; and finally, Georg Philipp Telemann published 12 Fantasias for solo violin in 1735.
Бірінші қойылым
Бахтың өмірінде бұл скрипкалық сололар орындалған-орындалмағаны, ал егер орындалса, орындаушы кім болғаны белгісіз. Дрезден сарайындағы талантты скрипкашылар Йохан Георг Писендель мен Жан Батист Волюмиер, сондай-ақ Кётендегі оркестр жетекшісі Джозеф Списс мүмкін орындаушылар ретінде қарастырылды. Кейіннен Лейпцигте Бахтар отбасының құрамына кірген Фридрих Вильгельм Руст та ықтимал үміткер саналды. Бахтың өзі жастығынан-ақ жақсы скрипкашы болған, скрипка мен оның репертуарын жақсы білуі, шығарманың құрамында және өте толық автограф қолжазбасында көрінеді. Оның ұлы Карл Филипп Эммануэль Бах айтқандай, "жастық шағында және егделікке таяғанға дейін, ол скрипканы таза және күшпен орындаған".
It is not known whether these violin solos were performed during Bach's lifetime or, if they were, who the performer was. Johann Georg Pisendel and Jean Baptiste Volumier, both talented violinists in the Dresden court, have been suggested as possible performers, as was Joseph Spiess, leader of the orchestra in Köthen. Friedrich Wilhelm Rust, who would later become part of the Bach family circle in Leipzig, also became a likely candidate. Bach himself was an able violinist from his youth, and his familiarity with the violin and its literature shows in the composition of the set and the very detailed autograph manuscript. According to his son Carl Philipp Emanuel Bach, "in his youth, and until the approach of old age, he played the violin cleanly and powerfully".
Қолжазбалар мен басылымдар
Бах 1750 жылы қайтыс болғаннан кейін түпнұсқа қолжазба, мүмкін оның екінші әйелі Анна Магдалена арқылы, Иоганн Кристоф Фридрих Бахқа тиесілі болды. Ол J. C. F. Бахтың соңғы ер адам түлегі Вильгельм Фридрих Эрнст Бахқа мұра болып өтті, ол оны өз қарындасы Кристина Луиза Бахқа (1762–1852) тапсырды. Тағы төрт ерте қолжазба да бар. Біреуі, Бахтың Лейпциг кезеңіндегі түпнұсқа автографы деп саналған, қазір Бахтың екінші әйелі Анна Магдалена Бахтың 1727–32 жылдардағы көшірмесі екені анықталды, және ол Бахтың соло виолончельге арнап жазған алты сюитасының көшірмесімен бірге сақталған. Бахтың ізбасары Иоганн Петер Келлнер жасаған тағы бір көшірме, 1726 жылғы 3 шілдеде (күні соңғы бетте көрсетілген), B минор Partita жинақта болмауына және көптеген ауытқулар мен жіберулерге қарамастан, жақсы сақталған. Бұл айырмашылықтар ертерек көзден немесе композициялық көшірмеден туындауы мүмкін, Келлнердің қателіктерінен емес. Бұл пікірді Золтан Сабо да қолдайды. Үш қолжазба Берлиндегі Мемлекеттік мұражайда сақталады және 1879 жылдан бері Бах қоғамының меншігінде, Альфред Дёрфельдің күш-жігері арқасында. Тағы екі XVIII ғасырға жататын қолжазба, екеуі де авторлары белгісіз, сақталған. Алғашқы басылымы 1802 жылы Бонн қаласындағы Николаус Симрок баспасынан шықты. Ондағы қателер Бахтың өзінің қолжазбасына сілтеме жасалмағанын көрсетеді, және онда 19 ғасырдың кейінгі басылымдарында жиі қайталанатын көптеген қателіктер бар.
Upon Bach's death in 1750, the original manuscript passed into the possession, possibly through his second wife Anna Magdalena, of Johann Christoph Friedrich Bach. It was inherited by the last male descendant of J. C. F. Bach, Wilhelm Friedrich Ernst Bach, who passed it on to his sister Christina Louisa Bach (1762–1852). Four other early manuscripts also exist. One, originally identified as an authentic Bach autograph from his Leipzig period, is now identified as being a copy dating from 1727–32 by Bach's second wife Anna Magdalena Bach, and is the companion to her copy of the six suites Bach wrote for solo cello. Another copy, dated July 3, 1726 (the date is on the final page), made by one of Bach's admirers Johann Peter Kellner, is well preserved, despite the fact that the B minor Partita was missing from the set and that there are numerous deviations and omissions. These differences may have come from an earlier source or composing copy, and not necessarily copying errors on Kellner's part. This view is supported by Zoltán Szabó. The three manuscripts are in the Berlin State Museum and have been in the possession of the Bach Gesellschaft since 1879, through the efforts of Alfred Dörffel. Two other eighteenth century manuscripts, both by unidentified copyists, have also survived. The first edition was printed in 1802 by Nikolaus Simrock of Bonn. It is clear from errors in it that it was not made with reference to Bach's own manuscript, and it has many mistakes that were frequently repeated in later editions of the 19th century.
Орындаушылар
Көптеген көрнекті скрипкашылар сонаталар мен партиталарды жаздырыпты, көбінесе бірнеше рет, мысалы, Джозеф Сигети, Натан Милштейн, Ехуди Менухин, Генрик Серинг және тағы да көптеген белгілі музыканттар. Керемет скрипкашы Давид Ойстрахтың сонаталар мен партиталардың толық жинағын жазғаны белгілі емес. Сонаталар мен партиталардың ең танымал орындаушыларының бірі – скрипкашы және композитор Джордж Энеску болды, ол бұл туындыны "скрипкашылардың Гималайы" деп атап, 1940 жылдардың соңында барлық сонаталар мен партиталарды жазды. Оның шәкірттерінің бірі (Серж Блан) Энескудың дыбыстық өрнегі, фразировка, темп, саусақ қою және эмоционалдық жағына қатысты жазбаларын жинап, қазір оны тегін таратуда.
Virtually every great violin performer has recorded the Sonatas and Partitas, often multiple times, as in the case of Joseph Szigeti, Nathan Milstein, Yehudi Menuhin, Henryk Szeryng and many other distinguished players. Strikingly, David Oistrakh, the towering performer of the violin, is not known to have recorded the complete set of Sonatas and Partitas. One of the most famous performers of the Sonatas and Partitas was the violinist and composer George Enescu, who considered this work as "The Himalayas of violinists" and recorded all the sonatas and partitas in the late 1940s. One of his students (Serge Blanc) collected the notes of his master Enescu regarding sonority, phrasing, tempo, fingering and expression, in a now freely distributed document.
Музыкалық құрылым
Сонаталардың әрқайсысы төрт бөлімнен тұрады, бұл соната да кьезаның дәстүрлі баяу-шапшаң-баяу-шапшаң үлгісі. Әр сонатаның алғашқы екі бөлімі – прелюдия және фуга. Үшінші (баяу) бөлім лирикалық, ал соңғы бөлім әдеттегі бинарлық сюита бөліміне тән музыкалық құрылымды бөліседі. Сонаталардан өзгеше, партиталардың дизайны бұрынғыдан ерекше. Олманде, куранте, сарабанде және гиг сияқты барокко стилінің әдеттегі элементтері қолданылса да, кейбір элементтер жіберіліп, әр партитаға сан алуандық енгізу үшін жаңа элементтер қосылды.
The sonatas each consist of four movements, in the typical slow fast slow fast pattern of the sonata da chiesa. The first two movements of each sonata are a prelude and a fugue. The third (slow) movement is lyrical, while the final movement shares the similar musical structure as a typical binary suite movement. Unlike the sonatas, the partitas are of more unorthodox design. Although still making use of the usual baroque style of allemande, courante, sarabande, and gigue, with some omissions and the addition of galanteries, new elements were introduced into each partita to provide variety.
Бағалаудың баламалы әдісі
BWV 964 және 968 нұсқаларынан басқа, екі түрлі дерек Бах және оның айналасындағы адамдар сонаталар мен партиталарды скрипкада емес, клавиатуралық аспаптарда орындағанын көрсетеді. Музыка теоретигі, аспап жасаушы және органшы Якоб Адлунг Бахтың клавиатуралық туындылары туралы (Anleitung zu der musikalischen Gelahrtheit, Эрфурт, 1758) былай деп жазады: «Бұл, шын мәнінде, бассыз скрипкаға арналған соло туындылар, violini soli senza basso, 3 соната және 3 партита, олар клавиатурада орындауға өте қолайлы». Бахтың некрологын бірлесіп жазған Иоганн Фридрих Агрикола «Композиторы оларды көбінесе клавикордта ойнап, қажет деп тапқанша оларға қосымша гармониялар қосып отырды» деп хабарлайды.
Aside from the surviving transcriptions BWV 964 and 968, two different sources also indicate that Bach and his circle performed the Sonatas and Partitas on keyboard instruments, rather than on the violin. Music theorist, instrument maker and organ player Jakob Adlung writes (Anleitung zu der musikalischen Gelahrtheit, Erfurt, 1758), regarding the keyboard works by Bach – ”They are actually violini soli senza basso, 3 Sonatas and 3 Partitas, which are well suited for performance on the keyboard”. Johann Friedrich Agricola, who co wrote Bach's obituary, reports that ”Their composer often played them himself on the clavichord, and added so much harmonies to them, as he found necessary”.
Г-минордағы 1-соната, БВВ 1001
Қолжазбаның кілт таңбасы ре минорды көрсетсе де, мұндай жазу тәсілі барокко дәуірінде кең таралған, демек, бұл шығарманың дорийлік ладта екенін міндетті түрде білдірмейді. Екінші бөлім, фуга, кейін органға (Прелюдия мен фуга, BWV 539) және лютняға (Фуга, BWV 1000) бейімделді, соңғысы скрипкалық нұсқасынан екі такт ұзын болды.
Though the key signature of the manuscript suggests D minor, such was a notational convention in the Baroque period, and therefore does not necessarily imply that the piece is in the Dorian mode. The second movement, the fugue, would later be reworked for the organ (in the Prelude and Fugue, BWV 539) and the lute (Fugue, BWV 1000), with the latter being two bars longer than the violin version.
БВВ 1002 әуенінің No 1 партитасы
Бұл партита гигтің орнына буре (Tempo di Borea деп белгіленген) қояды. Әр бөлімнен кейін вариация (француз тілінде «double» деп аталады) келеді.
This partita substitutes a bourrée (marked Tempo di Borea) for the gigue. Each movement is followed by a variation (double in French).
Д минордағы No 2 партита, BWV 1004
Бах түпнұсқа қолжазбасында "Алеманданың" соңында "Segue la Corrente" деп көрсеткен. Суитаның соңғы және ең танымал бөлігі – монументалды Шаконь, Ехуди Менухинмен "жеке скрипкаға арналған ең ұлы туынды" деп бағаланған. Ол бас партиясында гармониялық өрбу арқылы қайталанататын қарапайым фразаға негізделген вариациялар жиынтығын қамтиды (бас тақырыбы).
In the original manuscript, Bach marked 'Segue la Corrente' at the end of Allemanda. The monumental Chaconne, the last and most famous movement of the suite, was regarded as "the greatest structure for solo violin that exists" by Yehudi Menuhin. It involves a set of variations based on a simple phrase repeated in harmonic progression in the bass line (ground bass).
С-дижордағы 3-соната, БВВ 1005
Шығарманың алғашқы бөлімі тыныш, баяу ноталардың жиналуын ұсынады, бұл техника бір кезде ішекті аспаптарда орындау мүмкін емес деп есептелген. Фуга – үш бөлімнің ең күрделісі және кеңейтілгені, оның тақырыбы Komm, heiliger Geist, Herre Gott хоралынан алынған. Бах көптеген контрапункт тәсілдерін қолданады, оның ішінде стретто, инверсия, сондай-ақ қос контрапункттің түрлі мысалдары бар.
The opening movement of the work introduced a peaceful, slow stacking up of notes, a technique once thought to be impossible on bowed instruments. The fugue is the most complex and extensive of the three, with the subject derived from the chorale Komm, heiliger Geist, Herre Gott. Bach employs many contrapuntal techniques, including a stretto, an inversion, as well as diverse examples of double counterpoint.