Кіріспе

Мигель Салинас Артеше (4 маусым 1926 – 22 шілде 2012), ең белгілі Мигель Артеше деген атпен танымал, ол 1972 жылы анасы мен әкесінің тегін заңды түрде ауыстырғаннан кейін қабылдаған есім, чилилік ақын және романист болған. Ол 1926 жылғы 4 маусымда Каутин облысының 9-шы аймағындағы Нуэва Империал қаласында дүниеге келді, бірақ ересек өмірінің көп бөлігін Чилидің Сантьяго қаласында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Чилиде де, шетелде де мемлекеттік қызметтерге тағайындалды. Оның туындылары алғаш рет белгілі чилилік жазушы Энрике Лафуркад жинақтаған 1950 жылғы буын антологиясында жарияланды.

Өмірбаян

Чили университетінде құқық оқыды, бірақ көп ұзамай 1944 жылдан 1951 жылға дейін Мадрид университетінде әдебиет оқыды. Оның шығармалары поэзиядан бастап роман мен әңгімелерге дейін жетеді. 1947 жылы ол өзінің алғашқы кітабын – «Invitación al olvido» деп жариялады. Бірнеше өлең кітаптарын шығарғаннан кейін, ол Еуропаға кетер алдында 1951 жылы «Cantata del desterrado» атты жинағын шығарды. Испанияда өмір сүру тәжірибесі оның жазуы үшін маңызды болды, оны өз отбасылық тамырларына және Еуропаның интеллектуалдық ортасына жақындатты. Бірнеше жылдан кейін Чилиге оралып, әдеби қызметін жалғастырды. 1976 жылы ол өзінің ең танымал кітаптарының бірі – «Destierros y tinieblas» кітабын шығарды. 1956 жылы Чили президенті Эдуардо Фрей Монталва оны Мадридтегі Чили елшілігіне тағайындады, онда ол 1970 жылға дейін қызмет етті, содан кейін Гондурастағы Чили елшілігіне қосылды, онда ол 1971 жылға дейін жұмыс істеді, сондай-ақ қосымша кезеңде қонақ профессор болып та қалды. Чилиге оралғаннан кейін ол Аугусто Пиночеттің әскери үкіметіне қарсы шықты, бұл оның туындыларының назарынан тыс қалуына әкелді, нәтижесінде демократия қайта орнағанға дейін Чилиде жариялана алмады. 1996 жылы ол Чилидегі ең жоғары әдеби сыйлық – «Premio Nacional de Literatura» сыйлығымен марапатталды.

1950 жылғы әдеби ұрпақ

Мигель Артеше 1950 жылғы әдебиеттік буынның авторларының бірі. Осы топқа жататын жазушылар 1920-1934 жылдар аралығында дүниеге келген. Бұл жіктемені 1954 жылы жазушы Энрике Лафуркад ұсынған. Осы буынның көрнекті өкілдері – Мигель Артеше, Энрике Лафуркад, Пабло Неруда, Висенте Уидобро, Хумберто Диас Касануэва, Розамель дель Валье, Хорхе Эдвардс, Клаудио Джакони және тағы да басқалар. Бұл жазушыларға Уолт Уитман, Уильям Фолкнер және Эрнест Хемингуэй сияқты авторлар үлкен әсер еткен. Мигель Артеше испандық «Алтын ғасырды» да өзінің маңызды ықпалдарының бірі деп атады. Ол студенттеріне бос өлеңге қарсы метрикалық жазудың дәстүрлі өнерін үйреткен.