Кіріспе

Грек мифологиясында Аттика соғысы – Амазонка патшайымы Пентселиея басқарған әйел-жауынгерлер тайпасы Амазонка мен Тесей немесе Геракл басқарған афиналықтар арасындағы қақтығыс. Соғыс 4 айға созылды және Тесей ғибадатханасының жанындағы Хоремозиумда бейбіт келісім шартымен аяқталды. Мифтің нұсқасына байланысты, Амазонкалар грек батырының қолынан ұрлап әкетілгеннен кейін Антиопаны немесе оның қарындасы Гипполитаны босату үшін, немесе Трояға қарсы күресу үшін шайқасты. Тағы бір нұсқада Антиопа Федраға үйленгені үшін Тесейге кек қайтару мақсатымен соғыс ашты. Кейбір мифтерде Гипполита Геракл оның белбеуін бейбіт түрде алуға тырысқанда, Амазонкалар шабуыл жасаған кезде тоғызыншы еңбек кезінде қаза тапты. Ал Гераклдың экспедициясына қосылған Тесей Гипполитаның қарындасы Антиопаны ұрлап әкетті, ол Тесейдің басқа мифте үйленген Амазонкасы болды.

Афина қоршауы

Плутарх Амазонканың Афина мемлекетінің көп бөлігін басып алғанын, Пникске және Афина мұражайына (мұнда мұражай – Музаларға арналған ғимарат немесе ғибадатхана) жеткенін айтады. Гелланик олардың Кимер босқышы мұздаған кезде өтіп кеткенін хабарлайды; бірақ Плутарх мұны сенімсіз деп санайды және Амазонкалар лагерь құрған қаланың бөлігінде көптеген амазондық белгілер, аттар мен қабірлер сақталғанын мәлімдейді. Амазонкалар Афинаны қоршағаннан кейін екі тарап та біраз уақыт бойы күшін жинады. Содан кейін Тесей Фобосқа құрбандық шалып, афиналық Бодромион айында амазондық лагерьге шабуыл жасады. Клейдем амазондық армияның сол қанаты Афинада кейіннен «Амазонеум» деп аталатын жерде тұрған, ал оң қанаты Пникске дейін жеткенін жазады. Афиналықтар мұражайдан Пниксте орналасқан амазондықтардың оң қанатына шабуыл жасады, Плутарх бұл шайқаста қаза тапқандардың қабірлерін осы аймақта көруге болатынын айтады. Афиналықтардың шабуылы амазондықтар тарапынан тойтарылып, амазондықтар қарсы шабуылға көшіп, афиналықтарды Эвменид ғибадатханасына дейін кері итерді. Басқа қанатта афиналықтар Паллас және Ардет храмдарынан шабуыл жасады, ал Ликей амазондықтардың сол қанатын өз лагерьлеріне кері шегіндірді. Бір миф бойынша Антиопа Тесейдің жағынан шайқасып, Молпадия есімді амазонның лақтырған сөгесінен қаза тапты; ал мифтің басқа нұсқасында Антиопа амазондықтарды афиналықтарға қарсы шайқасқа бастап, жараланған, содан кейін Молпадия жараланған патшайымды афиналықтардың қолға түсірмеуі үшін өлтірді. Тағы бір нұсқада Антиопа Тесейдің әйелі болған, ол жараланған амазондықтарды Қара теңіздегі Халкис аралына емдеуге жасырын түрде тасымалдауға көмектескен, олардың кейбіреулері кейін Амазонеум деп аталған жерге жерленген. Соғыстың төртінші айында Хореомозиумда (Тесейдің ғибадатханасының жанында) бейбіт келісімге қол қойылды. Афиналықтар Тесейдің әр мерекесі алдында амазондықтарға құрбандық шалуға келісті. Плутарх Амазонканың көптеген қабірлері Хайронеяға жақын жерде (бұрынғы Термодон деп аталған Хамон өзенінің жанында) және Фессалиядағы (Скотусса және Киноскефала) көптеген жерлеу орындары амазондықтардың өз отанына қайта оралу жолында басқа гректермен де шайқасқандарын көрсетеді деп жазады. Плутарх Мегарадағы амазондықтардың қабірлерін де аралап көрген, онда ол амазондықтардың қуыс қабір орны орналасқан деп айтады.