Кіріспе

Сот үкімін мойындау – бұл тараптардың бірі екінші тарапқа қарсы сот үкімін шығаруға келісім беретін шарт түрі (немесе мұндай ережесі бар шарт). Мұндай шарттар өте күмәнді және соттар тарапынан заңды процедураны бұзу ретінде жарамсыз деп танылуы мүмкін, себебі міндетті тарап әділетті қорғаныс құқығынан өзі бас тартады.

Америка Құрама Штаттары

Көптеген штаттарда сот шешімін мойындауға рұқсат беріледі. Нью-Джерси және Пенсильвания, соның ішінде, оларға рұқсат береді. Кейбір штаттар, Мичиган сияқты, оларды арнайы белгілеуді немесе басқа процедуралық талаптарды талап етеді. Дегенмен, Аляска штатының заң шығару комитеті алдындағы куәліктерге сәйкес, "Аляскада сот шешімін мойындау заңсыз, Пенсильванияда тұтынушылық мәмілелерде заңсыз, бірақ коммерциялық мәмілелерде рұқсат етіледі". Law Review журналындағы мақала штат заңдарын үш топқа бөледі, олардың бірінде он жеті штат сот процесі басталмас бұрын жасалған сот шешімін мойындау туралы келісімді жарамсыз деп жариялайды. Типтік сот шешімін мойындауда мынадай сөздер кездеседі: "Төмен қол қойған адам кез келген адвокатты тиісті сотқа жүгінуге және кредитордың пайдасына сот процесінсіз сот шешімін мойындауға, сондай-ақ осы уақытта төленбеген сомаға қатысты дереу атқаруға келіседі". Мұндай ережелерді борышкерге қарсы міндетті сот шешімдерін тудырмайтын, белгілі бір сомадағы залапты өтеу туралы шарттардан ажырату керек. Сот шешімін мойындау когновит нотасы деп те аталуы мүмкін.

Қауіптері

Мысалы: "Төмен қол қойған адам кез келген адвокатты тиісті сотқа жүгінуге және кредитордың пайдасына сот процесінсіз сот шешімін қабылдауға, сол кезде осы құжат бойынша төленбеген сомаға және осы шешімді дереу орындауға келісім беруге толық уәкілеттік береді." Егер "төленбеген сома" сияқты сомалар шартта нақты анықталмаса немесе белгілі бір шекке дейін қамаланбаса, шексіз тәуекел туындайды, себебі өндіріп алу, өңдеу, шарт немесе әкімшілік төлемдер кез келген ерікті сомада белгіленуі мүмкін. Сонымен қатар, "уәкілеттік беру" үшін ешқандай шарттар қойылмаған, мысалы, шарттарды бұзу, төлемді кешіктіру немесе төлемді тоқтату, ал өндіріп алу ешбір хабарламасыз жүзеге асырылуы мүмкін. "Төмен қол қойған" адам алғаш рет қандай да бір мәселе туғанын активтерінің қауіпсіздігіне қол сұғылғанда, ақша қаражаты алынғанда немесе банк шоттары тоқтап қалғанда біледі. Бұл көптеген штаттарда заңсыз болуы мүмкін, бірақ егер сот шешімі заңды болып табылса, онда бұл шешім АҚШ-тың кез келген штатында немесе Пуэрто-Рико сияқты АҚШ сот шешімдерін мойындайтын елдерде қолданылуы мүмкін. Сот шешімін мойындау сот жүйесіндегі заңды процеске қатысу құқығынан толық бас тартуды білдіреді.

Канада

Когновит акциемін қолдану 1857 жылы Үсті Канадада шектеле бастады, осыған байланысты мұндай құжаттарды қазіргі Онтарио Жоғары сотының алдыңғысы – Округ сотында отыз күн ішінде тіркеу талабы енгізілді. Келесі жылы, егер мұндай мойындауды мүсірлікке ұшыраған адам кредиторларын жеңу немесе кешіктіру, немесе алаяқтық артықшылық алу үшін жасаса, оны жою туралы қосымша ереже қабылданды. Когновит акциемі уақыт өте қолданыстан тоқтатылып, 1913 жылы азаматтық іс жүргізу ережелері реформаланған нәтижесінде жойылды. Бұл рәсім Британдық Колумбияда да жойылған.