Кіріспе

Панама конгресі (сонымен қатар, Ежелгі Грекияның Амфиктиондық лигасына құрмет көрсету мақсатында Амфиктиондық конгресс деп те аталады) 1826 жылы Симон Боливар ұйымдастырған конгресс болды. Оның мақсаты Латын Америкасының жаңа республикаларын біріктіріп, Испанияға қатысты бірыңғай саясатты әзірлеу еді. 22 маусым мен 15 шілде аралығында Панама қаласында өткен ол, Америка республикаларының лигасы, ортақ әскери құрылым, өзара қорғану шарты және жоғары ұлттық парламенттік ассамблея құруды ұсынды.

Өкілдер

Оған Гран-Колумбия (қазіргі Колумбия, Эквадор, Панама және Венесуэла), Перу, Орталық Американың біріккен провинциялары (Гватемала, Сальвадор, Гондурас, Никарагуа және Коста-Рика) және Мексика өкілдері қатысты. Чили мен Оңтүстік Американың біріккен провинциялары (Аргентина) Боливардың зор ықпалына сенімсіздікпен қарап, қатысудан бас тартты. Бразилия империясы делегаттарды жібермеді, себебі қазіргі Уругвай үшін Аргентинамен соғыс жүргізіліп жатқандықтан, испан тілдес көршілерінен жаулық күтім күтті. Боливардан бұрынғы делегаттарды қабылдамаған, оқшауланған Парагвай шақырылмады.

Британдық бақылаушы

Симон Боливар Латын Америкасындағы коммерциялық мүдделері болғандықтан екі еуропалық елді – Ұлыбритания мен Нидерландыны байқаушы ретінде шақыруға келісті. Ұлыбритания үкіметін шақыру Аргентина мен Чилиден көмек алу мақсатымен жасалды, себебі олардың басты сауда серіктесі осы ел болатын. Ұлыбритания ұсынысты қабылдап, Эдвард Джеймс Доукинсті байқаушы ретінде жіберді, бірақ министр Джордж Кэннингтен нақты тапсырма берді: тек сауда келісімдерін іздеумен шектеліп, Ұлы Колумбия мен Мексиканы Куба және Пуэрто-Рико аралдарына тәуелсіздік алу үшін экспедициялар ұйымдастырудан бас тартуға көндіру керек болды.

Нидерланды бақылаушысы

Нидерландының бақылаушысы Ян ван Вир испандық Америка республикалары мен Испания арасында голландтық делдалдық көмек көрсету үшін жіберілді, бірақ оның қажетті аккредитациясы болмады. Мұнымен қатар, Нидерланд монархиясы испандық Америка республикаларының ешқайсысының тәуелсіздігін мойындамағандықтан, голланд делегаты тек жеке тұлға ретінде қабылданды.

Нәтижелер

Конгрестен шыққан "Одақ, Лига және Мәңгілік Конфедерация туралы келісім" деп аталатын келісімді, ақыр соңында, тек Гран-Колумбия ғана ратификациялады, ал Боливардың арманы көп ұзамай осы елдегі азаматтық соғыс, Орталық Американың ыдырауы және ұлтшылдықтың күшеюі салдарынан қалпына келмейтіндей күйге түсті. Панама конгресінің АҚШ-та да саяси салдары болды. Президент Джон Куинси Адамс және Мемлекеттік хатшы Генри Клей АҚШ-тың конгресске қатысуын қалаған, оларға Боливарға жасалған қысымның нәтижесінде ғана шақыру келген еді. Латын Америкасының көп бөлігі құлдықты тыйым салғандықтан, Оңтүстік АҚШ саясаткерлері миссияны қаржыландыруға келіспей және делегаттарды бекітпей тоқтатты. Олардың жолға шығуына қарамастан, АҚШ делегаттарының бірі, Ричард Клау Андерсон кіші, Панамаға бара жолда қайтыс болды, ал екіншісі, Джон Сержант, Конгресс өзінің талқылауларын аяқтағаннан кейін ғана жетті. Ұлыбритания Конгресте Латын Америкасы елдерімен көптеген тиімді сауда келісімдерін жасасты.