Литваның ұлы князі Скиргила: Өмір және билік жолы

Кіріспе

Литваның ұлы князі Скиргайла (Schirgalo; ; Skirgiełło, сондай-ақ Иван/Иван деп те аталады; шамамен 1353 немесе 1354 – 11 қаңтар 1397, Киевте (Киев); 1383/1384 жылы Казимир болып суға батырылды) – 1386 жылдан 1392 жылға дейін өзінің ағасы Иогайланың Литва Ұлы Герцогтігі үшін регент болды. Ол Литваның ұлы князі Алгирдас пен оның екінші әйелі Тверьтен Улиананың ұлы еді.

Өмірбаян

Алгирдас 1377 жылы қайтыс болғаннан кейін Жогайла Ұлы герцог болды. Оның ағасы Кестутис пен туысы Ұлы Витауттың арасындағы династиялық таластар Скиргайланың ықпалымен туындаған деп саналады. 1379 жылы, Довидишке шарты жасалғанға бір жыл бұрын, ол Тевтон орденіне сапар жасағаны мәлім. Скиргайла ағасы Жогайланың басты қолдаушысы болды және Литва азамат соғысы (1381–1384) кезінде Кестутис пен Витаутты Крева қамалына қамауға көмектесті. Кейбір тарихшылар Кестутистің түрмеде бір аптадан кейін қайтыс болуының Скиргайланың тапсырысымен жасалған қастандық екенін болжайды. Жақсы қызметі үшін Скиргайла Тракай княздығын алды. Жогайла Крева одағына дайындалып жатқанда, Скиргайла келіссөздерге белсенді қатысып, тіпті Польшаға дипломатиялық миссияны жетекшілік етті. Келіссөздер сәтті аяқталды, Жогайла Польшаның Ядвигасына үйленді және 1386 жылы Польша королі атанды. 1386 жылдың 13 наурызында Жогайла Скиргайланы Литваның билеушісі етіп тағайындады, ол өзінің және королева Ядвиганың, сондай-ақ Польша тәжінің атынан әрекет ететін болды. Литва билеушісі ретінде Скиргайла Жогайланы Ұлы князь ретінде мойындаудан бас тартқан үлкен ағасы Андреймен күресуге тиіс болды. Біріншіден, ол 1386 жылдың 29 сәуірінде Мстиславль қаласының жанындағы Вихра өзенінің жанындағы шайқаста Андрейдің одақтасы Смоленск князі Святослав II-ні жеңіп, осы шайқаста Святослав қаза тапты. Святославтың ұлы Юрий Смоленский князьдік таққа отыру үшін Литваның жоғарылығын қабылдауға мәжбүр болды. Кейін Скиргайла Полоцкке шабуыл жасады; қазан айындағы алғашқы жорығы сәтсіз аяқталды, бірақ 1387 жылдың наурыз айындағы келесі шабуыл Андрейді тұтқынға алып, оның ұлы Симеонды соғыста қаза таптырды. Келесі айда Скиргайла Полоцкке орналасты және Жогайлаға, Ядвигаға және Польша тәжіне қайтадан адалдығын ант етті, егер ол мұрагерсіз қайтыс болса, жерін қайтаруға уәде берді. Скиргайла енді Литваның үлкен бөлігін, соның ішінде Жогайланың атынан билік еткен Вильнюс княздығын тікелей басқарды. 1387 жылдың 20 ақпанында Жогайла ағасын басқа литвалық князьдерден жоғары қойып, Русь жерлеріне билігін кеңейтті. 1389 жылы ол жаңа азамат соғысын бастады, бірақ Вильнюске жасаған сәтсіз шабуылдан кейін Тевтон орденінен көмек сұрауға мәжбүр болды. 1392 жылы Жогайла мен Витаут Остров келісіміне қол қойды, ал Витаут Литва Ұлы Герцогтігінің регенті болды. Тракай княздығы Витаутқа мұра ретінде қайтарылды. Өтемақы ретінде Скиргайла 1395 жылдан бастап Волынь және Киевтің бір бөлігін алды. Оның қайтысының мән-жайлары толыққанды анықталған жоқ. Ол Киев Печерск Лаврасына жерленді.

After Algirdas' death in 1377, Jogaila became the Grand Duke. It is believed that the dynastic disputes that soon erupted between him and his uncle Kęstutis and his cousin Vytautas the Great were largely inspired by Skirgaila. It is known about his travels to the Teutonic Knights in 1379 just a year prior to the controversial Treaty of Dovydiškės. Skirgaila was the chief supporter of his brother Jogaila and helped him to imprison both Kęstutis and Vytautas in Kreva castle during the Lithuanian Civil War (1381–1384). Some historians speculate that Kęstutis' death after a week in prison was in fact assassination carried out by Skirgaila. As a reward for a job well done, Skirgaila received the Duchy of Trakai. When Jogaila was preparing for the Union of Kreva, Skirgaila was actively involved in the negotiations and even headed a diplomatic mission to Poland. The negotiations succeeded and Jogaila married Jadwiga of Poland and was crowned as King of Poland in 1386. He appointed Skirgaila on 13 March 1386 as governor in Lithuania, not only on his behalf but also on behalf of queen Jadwiga and Polish Crown. As ruler of Lithuania, Skirgaila had to deal with his oldest brother Andrei, who still was refusing to accept Jogaila as a Grand Duke. First he defeated Andrei's ally Sviatoslav II of Smolensk in a battle of the Vikhra River near Mstislavl on 29 April 1386, during which Sviatoslav lost his life. Sviatoslav son Yury of Smolensk was forced to accept Lithuanian suzerainty in exchange of princely throne. Later Skirgaila attacked Polatsk; his first expedition in October was unsuccessful, but the next on March 1387 resulted in Andrei's capture and death of his son Simeon, who was killed in a battle. Next month Skirgaila was invested in Polatsk and once again pledged his loyalty to Jogaila, Jadwiga and Polish Crown, promising return of his land in case of his heirless death. Skirgaila was now directly ruling over large portion of Lithuania, including duchy of Vilnius, ruled on behalf of Jogaila. February 20, 1387 Jogaila elevated his brother above other Lithuanian princes and extended his authority over Ruthenian lands. In 1389 he started a new civil war, but after an unsuccessful attack on Vilnius he had to seek help from the Teutonic Knights. In 1392 Jogaila and Vytautas signed the Ostrów Agreement, and Vytautas became his regent of the Grand Duchy of Lithuania. The Duchy of Trakai was returned to Vytautas as his patrimony. As a compensation Skirgaila received a portion of Volhynia and Kiev since 1395. The circumstances surrounding his death are not entirely clear. He was interred in Kiev Pechersk Lavra.