Кіріспе

Найджел Форбс Деннис (16 қаңтар 1912 – 19 шілде 1989) – ағылшын жазушысы, сыншы, драматург және журнал редакторы.

Өмір

Англияның Суррей қаласында әкесінің үйінде туған Дэннис, корольдік шотланд шекарашыларының подполковнигі Майкл Фредерик Бошамп Дэннистің ұлы, ол ескі Девоншир әулетінен шыққан, ал анасы Луиза, Босанке тегінен, оның ата-бабалары гугеноттардан тараған банкирлер болған. (Луизаның туысы, боулингші Б.Ж.Т. Босанке "гугли" немесе кейде "Бози" деп аталатын допты ойлап тапқан. (The Times газетінің 1963 жылғы мамыр айындағы хаты). Отбасы Оңтүстік Родезияға (қазіргі Зимбабве) көшіп кетті. 1918 жылы әкесі соғыста қаза болғаннан кейін анасы Фитцрой Спенсер Гриффинге үйленді. Дэннис Родезияда оқыды. Он бес жасында ол ағасы Эрнан Форбс Денниске (британдық дипломат, Венада вице-консул қызметін атқарған, бірақ шын мәнінде Австрия, Венгрия және Югославия үшін жауапты МИ6 станциясының басшысы болған) және оның әйелі, романист Филис Боттомға Кицбюэльдегі мектепте қосылды. Дэннистің білімі Германиядағы Odenwaldschule мектебінде, прогрессивті аралас білім беретін оқу орнында аяқталды, содан кейін ол Англияға оралды. Ол 1934 жылға дейін төрт жыл Англияда тұрды, содан кейін АҚШ-қа журналист болып жұмыс істеуге кетті. Дэннис екі рет үйленді, алғашқы әйелі Францияның Шаренте-Маритим аймағынан келген Мари Мадлен Массиас болды. Олардың Фредерика Фрир және мүсінші Мичи Герберт есімді екі қызы болды. Екінші рет актриса Беатрис Энн Хьюарт Мэтьюге үйленді. Өмірінің соңғы жылдарын көбінесе Мальтада өткізіп, 1989 жылдың шілде айында Глостерширде қайтыс болды.

Мансап

Деннис цензура органы – Кинофильмдерді қараудың ұлттық кеңесінде, «The New Republic» прогрессивті саяси журналында және «Time» журналында жұмыс істеді. 1950 (немесе 1949) жылы «Time» журналындағы жұмысы оны қайтадан Ұлыбританияға әкелді. Роман жазуға бейімделіп, 1949 жылы ол өзінің алғашқы мойындалған романын – «Балалар мен қыздар ойнауға шығады» («АҚШ-тағы теңіз өзгерісі») жариялады, ол сол жылы ағылшын-американдық роман сыйлығын жеңіп алды (Энтони Уэстпен бөлісті). Ол жартылай автобиографиялық түрде, өмір бойы эпилепсиямен күрескен Деннистің эпилепсиялық ұстамасын бейнелейтін эпизодтан басталады. Кейін, 1955 жылы Деннис өзінің ең танымал туындысын – «Жеке куәліктер» атты өткір психологиялық сатирани жариялады, ол культтық атаққа ие болды. Романды келесі жылы пьесаға бейімдеді. «Жеке куәлік клубы» мүшелері ағылшын елдік үйінде әртүрлі жеке проблемаларға қатысты қызықты жағдайларды талқылайтын баяндамаларды тыңдайды. Роман Англияның 1940-жылдардың соңы мен 1950-жылдардың басында бастан өткерген көптеген мәселелерін көрсетеді. Оның үшінші романы «Тәртіпті үй» де жеке тұлға мәселесін қамтиды, бірақ ол әлеуметтік емес, жеке бастыққа қатысты, себебі ол түрмедегі адамның санасын қалай сақтайтынын көрсетеді. Деннистің мансабы беллетристика емес, романдар, сын және пьесалар жазудан тұрды. Оның кітап туралы рецензиялары 1961 жылдан бастап (газеттің өзімен бірге) «Sunday Telegraph» газетінде жиырма жыл бойы жарияланды. 1963 жылы ол «Encounter» журналына үлес қосты және ақыры 1970 жылы журналмен қарым-қатынасын тоқтатқанға дейін оның тең редакторы болып тағайындалды. Деннистің кітаптары көп емес, бірақ ерекше. Оның басқа туындыларына «Екі пьеса және алғысөз» (1958) және «Драмалық эсселер» (1962) кіреді. Джонатан Свифт туралы қысқаша зерттеу 1966 жылы У.Х. Хайнеманнның мұрагерлігі бойынша Корольдік әдебиет қоғамының сыйлығын жеңіп алды; одан кейін «Экзотика: Жерорта теңізі мен Таяу Шығыстың өлеңдері» (1970) және оның соңғы кітабы «Мальта туралы эссе» (1972), Осберт Ланкастердің иллюстрацияларымен жарық көрді. Оның үш пьесасы Корольдік сот театрында қойылды: «Жеке куәліктер» (1956), «Муудың жасалуы» (1957) және «Халық үшін тамыз» (1961). «Муудың жасалуы» пьесасының алғашқы лондондық қайта қойылымы 2009 жылдың қараша айында Ричмондтағы «Orange Tree» театрында сахналанды. 2008 жылдың мамыр айында «The Guardian» газетінде жарияланған хатқа сәйкес: «1930 жылдары Деннис Ричард Воган псевдонимімен «Таңғы ас пен ірімшік» мектеп романын жазды. Аңыз бойынша, басылымға шығарғанға дейін, оның барлық данасы қоймадағы әуе шабуылы кезінде жойылған». Шындығында, негізінен автобиографиялық роман 1934 жылы жарық көрді және «Times Literary Supplement» және басқалары тарапынан мақалаланды. Сюзан Сонтаг Деннисті «мен әлемде ең сыйлайтын жазушылардың бірі» деп атады.