Кіріспе
«АҚШ-да жасалған» деген белгі – американдық өнімдерге қойылатын, өнімнің «толығымен немесе дерлік толығымен» АҚШ-та өндірілген, жасалған және құрастырылған екенін көрсететін елдің шығу тегі туралы таңба. Бұл таңба Федералды сауда комиссиясы (FTC) тарапынан реттеледі. Жалпы, АҚШ-қа импортталатын тауарлар, ерекше жағдайлар болмаса, шығу елінің таңбасымен болуы тиіс, бірақ АҚШ-та өндірілген тауарлар, егер талап қойылмаса, шығу тегін көрсетпей сатылуы мүмкін. АҚШ-та жасалған тауарлардың қатарында автомобильдер, маталар, жүн және былғары бұйымдары бар. Басқа өнімдерде АҚШ құрамының мөлшері туралы ерікті мәлімдемелер FTC-нің «АҚШ-да жасалған» саясатына сәйкес болуы керек. Дегенмен, бұл тек ұсыныс болды және 1997 жылы Федералды тіркелімде жарияланған соңғы нұсқауларға енбеді.
A Made in USA mark is a country of origin label affixed to American made products that indicates the product is "all or virtually all" domestically produced, manufactured and assembled in the United States of America. The label is regulated by the Federal Trade Commission (FTC). In general, goods imported into the United States must have a country of origin label unless excepted, but goods manufactured in the United States can be sold with no origin label unless explicitly required. U. S. made goods that must bear an origin label include automobiles, textiles, wool, and fur products. Any voluntary claims about the amount of U. S. content in other products must comply with the FTC's Made in USA policy. However, this was just a proposal and never became part of the final guidelines published in the Federal Register in 1997.
АҚШ-та құрастырылған
Шетелдік компоненттерді қамтитын өнім, егер оның негізгі құрастырылуы АҚШ-та жүргізілсе және құрастыру маңызды болса, ешқандай қосымша түсіндірмесіз "АҚШ-та құрастырылған" деп аталуы мүмкін. "Құрастырылған" деген талаптың дұрыс болуы үшін өнімнің "соңғы маңызды өзгеруі" де АҚШ-та болуы керек. Өндіріс процесінің соңында шетелдік компоненттерді АҚШ-та бұрағышпен қарапайым құрастыру, әдетте "АҚШ-та құрастырылған" деген талапқа сай келмейді.
Реттеу
Туған ел белгілері тоқыма, жүн, түк, автомобильдер, көптеген азық-түліктер және көптеген басқа да импортталатын тауарларға талап етіледі.
Кедендік алаяқтық
Импорттағы алаяқтық әрекеттердің мысалдарына өнім соңғы сатып алушыға тіпті жеткізілмей тұрып-ақ, қажетті шетелдік өндіріс таңбасын алып тастау (жасаушы ел туралы дұрыс емес «АҚШ-да жасалған» таңбасын қоюмен немесе онсыз) және өнімді қажетті елден шыққандығын көрсететін таңбамен белгілемеу кіреді.
Қалалық аңыз
1960 жылдары Жапонияның Оита префектурасындағы "Уса, Оита" қаласында жасалған және АҚШ-қа экспортталған өнімдерге, өнімнің АҚШ-та жасалғанын көрсету үшін "MADE IN USA, JAPAN" деген белгі қойылды деген қауесет тарады. Алайда, Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қаланың атын "Уса" деп өзгертіп, осылайша экспортталатын тауарларға осы белгіні қоюға мүмкіндік бергені туралы миф – жалған аңыз. Шындығында, қала 8 ғасырдан бері бар (Уса Цзиньгу қараңыз), "Америка Құрама Штаттары" (алғаш рет 1776 жылғы АҚШ Тәуелсіздік Декларациясында қолданылған) пайда болғаннан бұрын мың жылдан астам уақыт бұрын құрылған және ірі өндіріс орталығы емес. Сонымен қатар, егер мұндай белгілеу орын алған болса, АҚШ Кеден қызметі оны алаяқтық деп танып, АҚШ-қа импорттауға тыйым салатын еді.
Маңыздылығы
Көптеген өндірушілер "Made in the U.S.A." таңбасын сату артықшылығы ретінде қолданады, бірақ оның табысы әртүрлі болады. Бұл белгі маркетингтік және операциялық пайдалармен байланысты, мысалы, белгілі бір сатып алушылар үшін тартымдылығы жоғары болуы және тасымалдау құнының төмендеуі. Американдық тұтынушы өнімнің АҚШ-та жасалғанын көргенде, оны шетелде жасалған нұсқадан сапалырақ деп есептеуі мүмкін. Өндіріс орнын таңдау тек өнімнің тікелей құнына ғана емес, көптеген факторларға байланысты қабылданады. Ішкі өндіріс маркетинг пен операцияларға зор әсер етеді.
Маркетингтік маңызы
Көптеген компаниялар өнімнің АҚШ-та жасалғанын өздерінің брендтері мен маркетингтік кампанияларында көрсетіп, өнімнің табысына әсер ететін үлкен маркетингтік мүмкіндіктерден пайдаланады. Өндіріс елі – сатып алу кезінде қолданылатын кең таралған тәсіл, ол тұтынушылардың қабылдауы мен бағалауында маңызды рөл атқарады, себебі кейбір тұтынушылар отандық өнімдердің құны жоғарырақ және тәуекелі аз деп санайды. 1980 жылдары шетелдік бәсекелестер нарыққа енгеннен кейін отандық автокөлік өндірушілер күшті күш-жігер жұмсады. Ford американдықтарға арналған жарнамалар арқылы сапалы көліктер шығаратынын атап өтті. Chrysler де шетелдік бәсекелестерден нарық үлесін қайтарып алуға мұқтаж болды. Олар американдықтардың американдық бөлшектермен жасаған американдық көліктері туралы жарнамалар жасады. Соңғы жылдары бұл тенденция өзгерді. Cars.com-ның 2016 жылғы «Америкада жасалған» индексі көрсеткендей, көптеген Honda және Toyota автомобильдері «Америкада жасалған» үздік көліктердің қатарына кірді.
Киім
Шет ел жұмысшыларының еңбек құқығы бұзылуына байланысты, американдық тұтынушылар американдық еңбек және қоршаған орта заңдарына сәйкес отандық өндірісте жасалған, жоғары сапалы өнімдерге қызығушылық танытуы мүмкін. 2017 жылы дүкендерін жапқанға дейін, 1989 жылдан бері Лос-Анджелесте өндіріс жүргізген American Apparel Солтүстік Америкадағы ең ірі киім өндірушісі болды. Компанияның бас директоры әлеуметтік жауапкершілікке берілгендігін көрсетіп, фабрика қызметкерлеріне шетелдегі әріптестерінен әлдеқайда жоғары жалақы мен әлеуметтік жеңілдіктер ұсынды. Компания жабылғанда 2400 адам жұмыссыз қалды. Gildan Activewear сатып алғаннан кейін American Apparel онлайн саудаға көшті, ал киімдерінің көп бөлігі Орталық Америкадағы, негізінен Гондурас және Никарагуадағы зауыттардан әкелінді. American Apparel-дің бұрынғы бас директоры Дов Чарни басқаратын жаңа өндіруші, дизайнер және дистрибьютор Los Angeles Apparel 350 қызметкерді қайта жұмысқа алды, Broncs Inc. 200 қызметкерді жұмысқа алды, ал Indie Source бас директоры Зак Херли «кем дегенде бірнеше ондаған» адамды жұмысқа алуға уәде берді. Tropicana сияқты компаниялар апельсин шырынын 100% Флоридада өндірілген деп сатты. 2000 жылдардың соңында олар Бразилиядан әкелінген апельсиндерді қоса бастады, ал Florida's Natural бұл мүмкіндікті пайдаланып, өз өнімдеріне «АҚШ-та жасалған» деген жазуды қойды. Бірнеше жылдан кейін Tropicana қайтадан тек Флорида апельсиндерін пайдалануға көшкеннен кейін, Florida's Natural жарнамаларын «Тек Флорида. Ешқашан импортталмаған. Мұны кім айта алады?» деп жаңартты.
Операциялық маңызы
АҚШ-та өнім шығаратын компаниялар өз жеткізу тізбектерінде де артықшылықтарды байқайды. Барлық артықшылықтар бірден ақша ағынында тікелей көрінбейді. Мысалы, байланыс жақсару сияқты жайттар, қысқа мерзімде байқауға болмайтын салдарға әкелуі мүмкін. Зауыттарды шетелге көшіру тенденциясы барлық көлемдегі компаниялар үшін сапа және уақыт кестесі сияқты қиындықтарға соқты.
Қаржылық
Кейбір тікелей шығындар отандық зауыттарды пайдалану нәтижесінде азаяды. Кедендік рәсімдермен айналысу қажеттілігі болмағандықтан, тасымалдау оңай және жылдам болады. АҚШ зауыттары өндіріс жүргізуде көбірек икемділік ұсынады, бұл жаңа компанияларға немесе жаңа өнімдерге тартымды болуы мүмкін. Олар компанияларға қажетті баға мен көлемге жақын ұсыныстар береді. Зерттеулер көрсеткендей, тариф ставкаларының төмендеуі киім-кешек бағасының төмендеуіне дереу әсер етеді. Бұл импортталған тауардың бағасына импорт үшін төленген тариф тікелей қосылғанын көрсетеді. АҚШ-та өндіру арқылы, бұл бағаның өсуіне жол берілмейді.
Қаржылық емес
Компаниялар АҚШ-та өндіріс жүргізудің тікелей емес артықшылықтарынан да пайда көреді. АҚШ-та ең өнімді жұмыс күші бар. Бұл зауыттардың шығындары жоғарырақ, бірақ жұмысшылар шетелдегі әріптестерінен тиімдірек. Қытай бұрын өндіріс үшін арзан орын болды. Бұл киім-кешек фабрикаларының гүлденуіне әкелді. Валюта бағамының өсуі және жалақының көтерілуі салдарынан адамдар Оңтүстік-Шығыс Азияның төмен құнмен өндіріс жасайтын аймақтарына көшіп барады, сонымен қатар АҚШ-қа қайта оралуда. Қытайдағы бағалар өсіп, өнімді нарыққа шығару уақыты маңыздырақ болып келеді. Басқа тілде сөйлейтін аймақтарда өндіріс жүргізетін компаниялар үшін коммуникация да қиындық тудырады. Оңтүстік Каролина штатының Камден қаласындағы Haier зауытының бас менеджері Берни Тимкивтің айтуынша, “Тілге байланысты жаңа идея табу мүмкіндігіміз жоқ”. Глобальдық компаниялар үшін мәдени айырмашылықтар маңызды кедергі болып табылуы мүмкін. Жергілікті жеткізушілерді пайдалану арқылы жеткізу тізбегі жағырақтап жұмыс істейді. Тапсырыстарды жақсырақ бақылауға болады. Жоғары санаттағы дизайнерлер өнімнің сапасын толық бақылауға мүмкіндік беретіндіктен, өндіріс орындарына жақын болуды қалайды. Бұл олардың жоғары стандарттарын сақтау үшін қажет. Қытайдан көйлектерді қайта толықтыру үш айға созылуы мүмкін, ал олар оны бір айдың ішінде орындай алды. АҚШ-та шығарылған өнімдер туралы FTC (Федералды сауда комиссиясы) саясатында "барлығы немесе көбінесе барлығы" дегенді анықтайтын нақты шекара жоқ делінген. Міндетті талап – өнімнің соңғы құрастырылуы немесе өңделуі АҚШ-та жүргізілуі керек. FTC сайтында мысалдар келтірілген: АҚШ-та жасалған бөлшектерден жасалған, тек тұтқалары басқа елде жасалған барбекю грилін "АҚШ-та жасалған" деп атауға болады, ал импортталған қозғалтқышы бар бақша құралын – жоқ.
Маркетингілерді қолданудың даулы жақтары
Америка Самоасында (АҚШ аумағы) өндірілген тауарларға "АҚШ-та жасалған" деген белгіні қоюға құқы бар, себебі бұл АҚШ-тың аралдық аймағы болып табылады. Бұл аймақта бұған дейін АҚШ-тың материктік бөлігіндегі жұмыс берушілерге қажетті еңбек және қауіпсіздік ережелері толыққанды орындалмаған, сондай-ақ Оңтүстік және Шығыс Азиядан әкелінген жұмыс күшін пайдаланған өндірушілердің көптеген жағдайлары тіркелген. Солтүстік Мариан аралдары – Тынық мұхитындағы тағы бір АҚШ аумағы, ол 2007 жылға дейін АҚШ-тың белгілі бір жалақы және көші-қон заңдарынан босатылған еді, және онда да "АҚШ-та жасалған" белгісін қолдану пікір таласына түскен. Бұл белгі сондай-ақ даулы, себебі Пуэрто-Рикодан басқа АҚШ-тың барлық аралдық аймақтары АҚШ-тан бөлек кедендік аумақта жұмыс істейді, демек олардың өнімдері АҚШ-тың негізгі бөлігінде сатылғанда техникалық тұрғыдан импорт болып саналады.
FTC-нің күшін қолдануы
2020 жылдың наурызында FTC Williams Sonoma, Inc. компаниясымен АҚШ-да жасалған деген жалған жарнамалық талаптар бойынша келісімге келгенін жариялады, онда Goldtouch Bakeware өнімдері, Rejuvenation брендінің өнімдері және Pottery Barn Teen мен Pottery Barn Kids брендінің қапталған жиһаз өнімдері АҚШ-да жасалған деп жалған түрде көрсетілген. FTC-мен жасалған келісімнің бір бөлігі ретінде Williams Sonoma, Inc. жалған, шатастыратын немесе негізсіз "АҚШ-да жасалған" деген мәлімдемелер жасауды тоқтатуға келісті және FTC-ге 1 миллион доллар төлеуге міндеттелді. 2016 жылдың маусым айында FTC Shinola Detroit компаниясына "American Made қайда?" деген ұранды пайдалануды тоқтатуды бұйырды, себебі "кейбір сағаттарды жасауға қолданылатын материалдардың құнының 100% импортталған материалдарға тиесілі". Бүгінде Ronda механизмдері Таиландтың Бангкок қаласында жасалады. Сағат дискілері, тілдері, корпус, шыны және қапсырмалары Қытайдың Гуандун провинциясында өндіріледі.