Кіріспе
Тамақ қоспасы, салқындатылған немесе бөлме температурасында берілетін, аспаздық тағамның түрі. Салат – аралас ингредиенттерден, көбінесе көкөністерден тұратын тағам. Олар әдетте салқындатылған немесе бөлме температурасында ұсынылады, бірақ кейбіреулері ыстық күйде де берілуі мүмкін. Салаттың дәмін жақсарту үшін әртүрлі дәмдегі соустар мен салатқа қосылатын заттар қолданылады. Бау-бақша салаттарында салат жапырақтары, руккола, кале немесе шпинат сияқты жапырақты көкөністер негіз ретінде пайдаланылады; олар соншалықты кең таралғандықтан, "салат" деген сөз көбінесе бау-бақша салаттарын білдіреді. Басқа түрлеріне бұршақ салаттары, тунец салаттары, нан салаттары (мысалы, фаттуш, панзанелла), жапырақты көкөністерсіз көкөніс салаттары (мысалы, грек салаттары, картоп салаттары, колслоу), күріш, макарон және лапша негізіндегі салаттар, жеміс салаттары және десерттер жатады. Салаттар тамақ ішу кезінде кез келген уақытта берілуі мүмкін:
Алғашқы тағам салаттары – жеңіл, кішкентай порциялы салаттар, тамақтың бастапқы курсы ретінде беріледі.
Қосалқы салаттар – негізгі тағамға қосымша ретінде беріледі; мысалдарға картоп салаты және колслоу жатады.
Негізгі тағам салаттары – әдетте жұмыртқа, бұршақ немесе ірімшік сияқты бір немесе бірнеше жоғары протеинді тағамдардан тұрады.
Десерт салаттары – жеміс, желатин, тәттілер немесе қаймақ қосылған тәтті салаттар.
Салатқа дәм беру үшін соус қолданғанда, ол әдетте соус деп аталады; көптеген салат соустары май мен сірке суының қоспасына немесе кремді сүт өнімдеріне негізделген.
the type of culinary dish
A salad is a dish consisting of mixed ingredients, frequently vegetables. They are typically served chilled or at room temperature, though some can be served warm. Condiments and salad dressings, which exist in a variety of flavors, are often used to enhance a salad. Garden salads use a base of leafy greens such as lettuce, arugula or rocket, kale or spinach; they are common enough that the word salad alone often refers specifically to garden salads. Other types include bean salad, tuna salad, bread salad (such as fattoush, panzanella), vegetable salads without leafy greens (such as Greek salad, potato salad, coleslaw), rice , pasta and noodle based salads, fruit salads and desserts. Salads may be served at any point during a meal:
Appetizer salads – light, smaller portion salads served as the first course of the meal
Side salads – to accompany the main course as a side dish; examples include potato salad and coleslaw
Main course salads – usually containing a portion of one or more high protein foods, such as eggs, legumes, or cheese
Dessert salads – sweet salads containing fruit, gelatin, sweeteners or whipped cream
When a sauce is used to flavor a salad, it is generally called a dressing; most salad dressings are based on either a mixture of oil and vinegar or a creamy dairy base.
Тарих
Ежелгі римдіктер мен гректер көкөністерді соустармен, яғни салаттармен араластырып жеген. Салаттар, оның ішінде қабатталған және соусы қосылған салаттар, грек және рим империяларының кеңею кезеңінен бастап Еуропада танымал болды. 1699 жылы Джон Эвелин өзінің "Ацетария: Салаттар туралы әңгіме" атты кітабында британдықтарды жаңа салат жапырақтарын жеуге ынталандыруға тырысты, бірақ көп сәттілікке жете алмады. Шотландия королевасы Мэри, кремді горчица соусымен, трюфельдермен, кермек шөбімен және қайнатылған жұмыртқаның кесілген бөліктерімен жабылған сельдерей тамырын жеген. Салатқа қолданылатын май 17 ғасырдағы Жаңа Нидерланд колониясында (кейін Нью-Йорк, Нью-Джерси және Делавэр деп аталды) кездесетін. Кемелермен келіп түсетін тауарлардың тізімінде және жүктерді бағалау кезінде "салат майының бір банкасы 1,10 флоринге", ал "шарап сірке суының бір шелекшесі 16 флоринге" бағаланған. 1665 жылы Кюрасао аралынан Жаңа Нидерланд директорына жолданған хатта көкөністерді жіберу туралы сұрау болған: "Сіздердің құрметтілеріңізден маған капуста, морковь, салат, петрушка және т.б. сияқты барлық түрдегі тұқымдарды жіберуге рұхсат етіңіздер. Өйткені мұнда ештеңе сатып алуға болмайды, ал сіздің қолыңызда жеткілікті екенін білемін". Салаттар супермаркеттерде, мейрамханаларда және жылдам тамақ желілерінде сатылуы мүмкін. АҚШ-та мейрамханаларда салат дайындауға қажетті ингредиенттері бар салат-барлар болуы мүмкін, оны клиенттер өздеріне қажетті салатты жасау үшін пайдаланады. 2014 жылы салаттарды сататын мейрамханалар 300 миллион доллардан астам табыс тапты. 2010 жылдары үйде салат тұтыну артып, бірақ жаңадан кесілген салаттан ауытылып, пакеттелген жасыл жапырақтар мен салат жиынтықтарына көшті, пакеттік сату көлемі жылына 7 миллиард долларға жетеді деп күтілуде.
Түрлері
Салат құрама салат (ингредиенттер тағамға белгілі бір ретпен орналастырылған) немесе араластырылған салат (ингредиенттер ыдысқа салынып, көбінесе салат соусымен бірге араластырылған) болуы мүмкін. Антипасто тарелкасы – итальяндық ресми тамақтың алғашқы тағамы, ол құрама салатқа ұқсас және көкөністер, ірімшік және еттен тұрады.
Жасыл салат
Жасыл салат немесе жасыл жапырақ салатасы, бақша салатасының тағы бір атауы, көбінесе салат түрлері, шпинат немесе руккола (эрука) сияқты жапырақты көкөністерден тұрады. Егер салаттың көп бөлігін жапырақ емес көкөністер құраса, оны көкөніс салатасы деп атауға болады. Салатқа қолданылатын жиі шикі көкөністерге (кулинариялық мағынада) қияр, бұрыш, помидор, пияз, сәбіз, сельдерей, түймедақ, саңырауқұлақтар, авокадо, зәйтүн, артишок жүректері, пальма жүректері, су кресс, петрушка, қызылша және жасыл бұршақ кіреді. Жеміс, жидек, тұқымдар, бұршақ және гүлдер сирек кездесетін қоспалар. Қатты қайнатылған жұмыртқа, бекон, креветка және ірімшік гарнир ретінде қолданылуы мүмкін, бірақ жануар тегіндегі көп мөлшердегі тағамдар көбінесе кешкі салаттарда қолданылады.
Қиыршықты салат
Көкартқыш салат – көбінесе айсбергтен жасалған, жартысына немесе төрт бөлікке бөлінген салат басынан дайындалатын жасыл салат, үстіне басқа ингредиенттер қосылады.
Салаттар
Бұғатталған салаттар қалың соустармен, мысалы, майонезбен дайындалады. Бір порция бұғатталған салат қасықпен тақтаға салғанда өз пішінін сақтайды. Туна салаты, тауық салаты, жұмыртқа салаты, колслоу және картоп салаты – бұғатталған салаттардың мысалдары. Кейбір бұғатталған салаттар сэндвичтерге салынады. Мысалы, макарон салаты сияқты кейбір паста салаттары да бұғатталған салаттар болып табылады. Олар пикниктерде, бірлескен дастарқандарда және барбекюде жиі кездеседі.
Кешкі ас салаттары
Негізгі тағам салаттары (АҚШ-та кешкі немесе алғашқы тағам салаттары деп аталады) құс етінің, теңіз өнімдерінің немесе стейктің шағын бөліктерін қамтуы мүмкін. Цезарь, шеф, Кобб, қытай тауық, Мичиган және Питтсбург салаттары – кешкі ас салаттарының мысалдары. Көптеген түрлі ірімшіктер кешкі салаттарда қолданылады, оның ішінде Кобб салаты үшін дәстүрлі Рокфорт көк ірімшігі, сондай-ақ швейцар, Чеддар, Джек және Проволон (шеф және Кобб салаттары үшін).
Жеміс салаттары
Жеміс салаты жемістерден (кулинариялық мағынада) жасалады, олар жаңа немесе консервіленген болуы мүмкін. Мысалы, жеміс коктейлі.
Десерт салаттары
Десерт салаттарына көбінесе жапырақты жасылдар қосылмайды және олар көбінесе тәтті болады. Көбінесе желатин немесе қайнатылған қаймақпен дайындалады, мысалы, желе салат, фисташка салат және амброзия. Десерт салаттарының басқа түрлеріне аймақтық тағамдар жатады, мысалы, АҚШ-тың орталық-батыс аймағындағы амброзия сияқты, даналы күріш немесе печенье салаттары, құрамында ұсатылған печенье болатын.