Кіріспе

Бавария мемлекеттік кітапханасы (link=no, қысқартылған BSB, 1919 жылға дейін Bibliotheca Regia Monacensis деп аталды) Мюнхенде орналасқан және Бавария еркін мемлекетінің орталық мемлекеттік кітапханасы, Германиядағы ең ірі әмбебап және ғылыми кітапхана, сондай-ақ Еуропаның маңызды әмбебап кітапханаларының бірі болып табылады. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, кітапхана қорында қазіргі таңда 10,89 миллион кітап бар. Bayerische Staatsbibliothek сонымен қатар Еуропадағы екінші ірі журналдар кітапханасы болып саналады (Британдық кітапханадан кейін). Оның тарихи қорында әлемдегі ең маңызды қолжазбалар жинағы, әлемдегі ең үлкен инкунабулалар жинағы және көптеген басқа да маңызды арнайы коллекциялар бар. 1850 жылға дейінгі тарихи басылымдар жинағы шамамен бір миллион бірлікке жуық. 1663 жылдан бері қолданылып келе жатқан міндетті депозиттік заң күшінде және Баварияда жарық көрген әрбір баспа туындысының екі данасын Bayerische Staatsbibliothek-ке тапсыруды талап етеді. BSB «Bibliotheksforum Bayern» мамандандырылған журналын шығарады және 2007 жылдан бері Берлин мемлекеттік кітапханасымен бірлесіп «Bibliotheksmagazin» журналын жариялап келеді. Кітапхана ғимараты Людвигштрасседе орналасқан.

Қолдану

2019 жылы кітапхана 78 600 белсенді пайдаланушыны және 1 173 000 кітапты қолдануға берді. Оның оқу залдарына күн сайын шамамен 4000 оқырман келеді. Жалпы оқу залында сағат 08:00-ден 12:00-ге дейін ашық, шамамен 111 000 том, көбінесе анықтамалық еңбектер, тегін қолжетімді. Бұған қоса, күн сайын 1500-ге жуық том қоймадан сұралып, оқу залында пайдалануға ұсынылады. Мерзімді басылымдар оқу залында 18 000-ға жуық ағымдағы мерзімді басылымдар бар. Қолжазбалар және ерте басылған кітаптар, карталар мен кескіндер, музыка бөлімдері, сондай-ақ Шығыс Еуропа, Шығыс және Шығыс Азия бөлімдерінің өздерінің ашық жинақтары бар оқу залдары бар. 2010 жылы тарихи ғылымдар және Бавария тарихы мен мәдениетіне (Aventinus Reading Room) арналған жаңа зерттеу оқу залы ашылды.

Орталық әкімшілік

Орталық басқарма жалпы әкімшілік басқаруды жүзеге асырады; сонымен қатар, кітапхананың барлық салаларына қызметтер ұсынады. Департамент "бюджет", "адам ресурстары" және "ішкі қызметтер, құрылыс" салаларына жауапты.

Жинақтарды әзірлеу және каталогтау

Бұл бөлім барлық түрдегі медиані (сыйлықтар, сатып алу, лицензиялау, депозиттік даналар және айырбастау арқылы) жинақтайды, оларды формалды түрде де, тақырып бойынша да каталогтап, индекстейді. Мюнхен цифрландыру орталығы – бұл бөлімнің құрамындағы бөлімше. Ол Бавария мемлекеттік кітапханасы және басқа мекемелер сақтаған мәдени мұраны цифрландырып, онлайн жариялаумен айналысады. Ол Германиядағы ең ірі және қарқынды өсіп келе жатқан цифрлық жинақтардың бірін ұсынады. Бөлім сондай-ақ сақтау және жинақты күтіп ұстауға жауапты. Бұл бөлім 1850 жылдан бастап жарық көрген медиані зақымданудан және тозудан қорғайды. Олардың ұзақ мерзімді қолжетімділігін қамтамасыз етеді.

Пайдаланушылар қызметі

Пайдаланушыларға қызмет көрсету бөлімі кітапхананың жинақтары мен қызметтерін ұсынушы агент ретінде жұмыс істейді. Бөлім құжаттарды беру, құжаттарды басқару, құжаттарды жеткізу және ақпараттық-оқу залдары қызметтерін қамтамасыз ету бөлімшелерінен тұрады.

Қолжазбалар мен алғашқы басылған кітаптар

Қолжазбалар және ерте басылған кітаптар бөлімі кітапхананың ең бағалы тарихи жинақтарын қорғауға жауапты. Бавария мемлекеттік кітапханасының әлемдік деңгейдегі даңқы осы құнды мұраға негізделген. Бөлімде ескі кітаптармен жұмыс істеу үшін арнайы жабдықталған жеке оқу залы бар.

Карталар жинағы және сурет архиві

Бұл бөлім 1500 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі басылған карталарды, атластарды, картографиялық материалдарды және Бавария мемлекеттік кітапханасының сурет архивін басқарады. Сурет архивіне Генрих Хоффман, Бернхард Йоханнес және Фелицитас Тимпе архивтерінің бір бөлігі де кіреді. Карта жинағы мен сурет мұрағаты музыка бөлімімен бірге өздеріне жеке оқу залын иеленеді.

Музыка бөлімі

Музыка кафедрасы тарихи жинақтарының молдығы мен сапасы, сондай-ақ кең ауқымды жинақтау саясатының арқасында әлемдегі жетекші музыка кітапханаларының қатарында. Оның тарихы 16 ғасырға дейін жетеді. Неміс ғылыми қорының "музыкалогия" саласындағы жинақтау жұмысын осы кафедра жүзеге асырады. Кітапхана оқырмандарына музыка, карталар және кескіндерді зерттеуге арналған арнайы оқу залы ұсынылады.

Шығыс және Шығыс Азия департаменті

Бавария мемлекеттік кітапханасының шығыс жинақтары араб, армян, грузин, еврей, идиш, моңғол, парсы, тибет және үнді тілдерінде 260 000 томнан тұрады. Шығыс Азия жинақтары қытай, жапон, корей, тай және вьетнам тілдерінде 310 000-нан астам томды қамтиды. Оқырмандар Шығыс Еуропа бөлімімен бірге орналасқан шығыс оқу залындағы ашық қолжетімді жинақтарды пайдалана алады.

Шығыс Еуропа департаменті (Osteuropaabteilung)

Шығыс Еуропа бөлімі – Бавария мемлекеттік кітапханасының ең ірі мамандандырылған бөлімі. Онда ерте заманнан бастап XXI ғасырға дейінгі Шығыс Еуропа туралы және Шығыс Еуропадан шыққан шамамен бір миллион кітап сақталған. Бөлім Шығыс Еуропа аймағынан өзге, Шығыс Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропаны, сондай-ақ Ресейдің Азиялық бөлігін де қамтиды. Бөлімнің ашық қолжетімді кітап қоры кітапхананың шығыс оқу залында орналасқан.

Негізінен өңірлік деңгейдегі міндеттерді атқаратын ведомстволар

Өңірлік деңгейде негізгі жұмыстарды жүзеге асыратын бөлімдер – Bayerische Bibliotheksschule (Бавария кітапхана және ақпараттық ғылымдар мектебі), Landesfachstelle für das öffentliche Bibliothekswesen (Халық кітапханалары жөніндегі консультациялық орталық) және Бавария кітапханалар желісінің (Bibliotheksverbund Bayern) бас кеңсесі болып табылады.

Мемлекеттік қаржыландырылатын Баварияның аймақтық кітапханалары

Баварияның мемлекеттік қаржыландырылатын кітапханалары Баварияның академиялық кітапханалар жүйесінің құрамына кіреді. Ұйымдық құрылым бойынша олар Бавария мемлекеттік кітапханасына бағынады. Осы кітапханалардың қатарында Амберг, Ансбах, Нойбург-ан-дер-Донау, Пассау және Регенсбург мемлекеттік кітапханалары, Диллингендегі зерттеу кітапханасы, Кобург облыстық кітапханасы, Бамберг мемлекеттік кітапханасы (link=no) және Ашафенбург сарай кітапханасы бар.

Қайтару

2003 жылдан бері Бавария мемлекеттік кітапханасы заңсыз алынған кітапхана материалдарын қайтаруға үлкен күш жұмсап келеді. Соңғы мысал – 2015 жылдың сәуір айында Польшаға «Плоцк понтификалы» кітабын қайтару. 1940 жылы нацистер оны Плоцк епископтығынан ұрлап, Кенигсберг университетіне алып кеткен. Бавария мемлекеттік кітапханасы 1973 жылы Мюнхенде өткен аукционда осы қолжазбаны 6200 герман маркасына сатып алған. Соңғы жылдары кітапхана күмәнді сатып алулар бойынша өзінің коллекцияларының белгілі бір бөліктерін тексеріп шықты. Барлығы 60 000-нан астам кітап мұқият тексерілді. Кітапхана шамамен 500 кітаптың сатып алынуы заңсыз деп санайды. Осы тұжырымдарға байланысты бірнеше кітаптар қайтарылды, соның ішінде Бавария мемлекеттік кітапханасы 2007 жылы Цюрихтегі Томас Манн мұрағатына Томас Маннның зерттеу кітапханасынан алынған 78 томды қайтарды. Тағы да бірнеше кітаптарды қайтару жоспарлануда, мысалы, бұрынғы Geca Kon баспасынан 252 кітап.