Кіріспе
Ежелгі Мысыр сиыр құдайы Бат – мысыр мифологиясындағы сиыр құдайы, ол сиыр құлақтары мен мүйіздері бар адам бетімен немесе әйел бейнесінде бейнеленген. Батқа табынудың куәліктері ежелгі Мысырдағы діни амалдар туралы ең алғашқы жазбаларда кездеседі. Орта патшалық дәуірінде, Төменгі және Жоғарғы Мысыр біріккеннен кейін, оның ерекшелігі мен атрибуттары басқа номеде құлшылық етілген Хатор құдайының құрамына сіңірілді. Баттың бейнесі ежелгі Мысыр тарихы бойында діни амалдармен байланысты болған қасиетті аспап – систромда сақталды.
Bat is a cow goddess in Egyptian mythology who was depicted as a human face with cow ears and horns or as a woman. Evidence of the worship of Bat exists from the earliest records of the religious practices in ancient Egypt. By the time of the Middle Kingdom, after the unification of Lower Egypt and Upper Egypt, her identity and attributes were subsumed within that of the goddess Hathor, a similar goddess worshipped in another nome. The imagery of Bat persisted throughout the history of ancient Egypt on the sistrum, a sacred instrument that remained associated with religious practices.
Дін
Батқа табыну ежелгі Мысырдың ең ерте замандарына дейін барып жетеді және оның бастаулары кеш палеолиттік мал өсіру мәдениеттерінде болуы мүмкін. Бәт – Сешештің бас құдайы, басқаша айтқанда Ху немесе Диосполис Парва, Жоғарғы Мысырдың 7-ші номы.
Атауы
"Bat" епітеті "t" әйелдік жұрнағы қосылған "ba" сөзімен байланысты болуы мүмкін. Адамның "ba"-сы шамамен оның мінезіне немесе шығуына тең келеді және көбінесе "жан" деп аударылады.
Ежелгі Мысыр мәдениетіндегі суреттер
Батты сурет салуда немесе мүсінде бейнелеу сирек болғанымен, кейбір маңызды артефакттарда (мысалы, Нармер палитрасының жоғарғы бөліктерінде) оның сиыр түріндегі бейнесі кездеседі. Басқа жағдайларда ол жұлдыздармен оралып, аспандық сиыр немесе әйел ретінде суреттелген. Көбінесе Бат амулеттерде, адам бетімен, бірақ сиырдың құлақтары және египеттіктер алғаш мал өсірген сиырлардың иілген мүйіздері сияқты сиыр белгілерімен бейнеленген. Бат систруммен тығыз байланысты болды, ал оның құлшыну орталығы "Систрум үйі" деп аталды. Систрум – анк пішіндес музыкалық аспап, ежелгі Египет храмдарында ең көп қолданылған қасиетті аспаптардың бірі. Кейбір аспаптарда Баттың бейнесі, оның басы мен мойны тұтқа және негіз ретінде, ал дірілдегіштері мүйіздерінің арасында орналасқан. Бұл бейне аспаптың екі жағында қайталанады, екі беті бар, пирамида мәтіндерінде айтылғандай: Мен – Мақтаумын, Мен – Ұлылықпын, Мен – Екі Беті Бар Батпын, Мен – Құтқарылғанмын және өзімді барлық жамандықтан құтқардым.
Хатормен байланысы
Бэттің қасиетті сиыр ретіндегі бейнесі басқа номнан шыққан Хатордың бейнесімен керемет үйлеседі. Екі өлшемді суреттерде екі құдай да көбінесе тіке қарап тұрады, көрушіге қарай бетімен бейнеленеді, египеттік дәстүрге сәйкес профильде емес. Олардың бейнеленуіндегі маңызды айырмашылық – Баттың мүйіздері ішке қарай иілген, ал Хатордың мүйіздері сыртқа қарай сәл қисық. Бұл әртүрлі уақытта бағылған малдың әртүрлі тұқымдарына байланысты болуы мүмкін. Хаторға табыну орталығы Жоғарғы Египеттің 6-шы номында орналасқан, ол Бат сиыр құдайы болған 7-ші номға жақын, бұл бір кезде олардың ежелгі Египетте бір құдай болғандығын көрсетеді. Орталық патшалық кезінде Хатордың культы Мысыр пантеонындағы басқа бірігулер сияқты, Бат культын қайта сіңіріп алды.