1752-1754 жылдардағы париждік музыкалық дау-жанжал
Querelle des Bouffons
Париж, 1752-1754: Француз және итальян операсы арасындағы музыкалық дау – "Буффондар соғысы". Перголезидің "La serva padrona" операсы тудырған мәдени тартыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1752–1754 жылдар аралығындағы музыкалық философиялар шайқасы
1752–1754 battle of musical philosophies
"Куерэль де Буффонс" ("Комикалық актерлердің дау-дамайы"), сондай-ақ "Гуерре де Буффонс" ("Комикалық актерлер соғысы") деп те аталады, 1752 және 1754 жылдар аралығында Парижде болған музыкалық философиялар шайқасының аты. Осы дау француз және итальян операларының салыстырмалы артықшылықтарына қатысты болды. Ол "Guerre des Coins" ("Бұрыштар соғысы") деп те белгілі болды, онда француз операсын жақтағандар Патшаның бұрышында, ал итальян операсын жақтағандар Королеваның бұрышында болды. Бұл 1752 жылдың 1 тамызында Париждегі Корольдік музыка академиясында Джованни Баттиста Перголезидің "La serva padrona" атты қысқаша интермеццосының қойылымына әдеби Парижтің реакциясынан туындады. "La serva padrona" итальяндық комедиялық актерлер труппасымен орындалды, олар буффони (француз тілінде буффон, сондықтан даудың аты осылай аталады). Одан кейін болған дау-дамайда Жан-Жак Руссо және Фридрих Мелхиор Гримм сияқты сыншылар, сондай-ақ "Энциклопедиямен" байланысты басқа жазушылар итальяндық опера буффаны жоғары бағалады. Олар Жан-Батист Лулли бастаған және Жан-Филипп Рамо сияқты француз композиторлары тарапынан қолдау көрсетілген француз лирикалық трагедиясын сынады.
The Querelle des Bouffons ("Quarrel of the Comic Actors"), also known as the Guerre des Bouffons ("War of the Comic Actors"), was the name given to a battle of musical philosophies that took place in Paris between 1752 and 1754. The controversy concerned the relative merits of French and Italian opera. It was also known as the Guerre des Coins ("War of the Corners"), with those favoring French opera in the King's corner, and those favoring Italian opera in the Queen's corner. It was sparked by the reaction of literary Paris to a performance of Giovanni Battista Pergolesi's short intermezzo La serva padrona at the Académie royale de musique in Paris on 1 August 1752. La serva padrona was performed by an itinerant Italian troupe of comic actors, known as buffoni (bouffons in French, hence the name of the quarrel). In the controversy that followed, critics such as Jean Jacques Rousseau and Friedrich Melchior Grimm, along with other writers associated with the Encyclopédie, praised Italian opera buffa. They attacked French lyric tragedy, a style originated by Jean Baptiste Lully and promoted by such French composers as Jean Philippe Rameau.
Даудың басталуы
XVIII ғасырдың ортасында Францияда "комикалық балет" жанры (мысалы, Рамоның "Плате" операсы) комикалық элементтерге ие бола бастады, ал опер-буффон жанры фарс пен комедия деллартқа жақын, өзіндік комедияның түрін жасауға көшті. Корольдік музыка академиясындағы (Académie royale de musique, болашақ Париж операсы) комедия көбінесе трагедия лирикасы немесе трагедия музыкасымен шектелді. Көрермендер жеңіл ойын-сауық үшін Француз комедиясына баратын, онда трагедиялар комедиялармен және Мольердің фарстарымен кезектесіп қойылды. Италияда бұл эволюция опера екі ерекше жанрға бөлінгенге дейін жылдамдатылды. Бір жанр – Апостоло Зено мен Метастазионың либреттоларынан алынған мәнді тақырыптармен "қатаң опера" (opera seria). Екіншісі – комедиялық опера (opera buffa, "buffo" – "күлу", "гротеск", "фарс") – жеңілдік, әдемілік, қарапайымдық, қисынсыздық және күнделікті өмірдің қарапайымдылығымен ерекшеленетін комедиялық интерлюдиялар. Осы ахуалда 1752 жылы Корольдік музыка академиясына "La serva padrona" операсының келуі париждік зиялылар арасында мәдени соғысқа себеп болды. 1752 жылдың 1 тамызында Эустаккио Бамбинидің итальяндық гастрольдік труппасы Парижге интермеццо мен опера буффаларын қою үшін келген кезде дау басталды. Олар Перголезидің "La serva padrona" ("Қызметші әйел бике айналған") операсымен ашылды. Бұл шығарма бұрын (1746 жылы) Парижде ешқандай назарсыз қалған еді. Бірақ бұл жолы ол Корольдік музыка академиясында қойылды және шу тудырды. Адамдар таң қалды, француз трагедиялық лирикасының жақтастары итальян опер-буффосының жақтастарына қарсы шығып, памфлеттер арқылы жүргізілген пікір таласына қатысты.
In France in the middle of the eighteenth century, the genre of "comic ballet" (such as Rameau's Platée) was starting to acquire comic elements, while the genre of opéra bouffon was starting to produce a type of original comedy that was closer to farce and commedia dell'arte. Comedy at the Royal Academy of Music (Académie royale de musique, the future Paris Opera) was usually limited to tragédie lyrique or tragédie en musique. For something light, audiences went to the Comédie Française, which would alternate tragedies with comedies and the farces of Molière. In Italy, this evolution proceeded more rapidly, until opera split into two distinct genres. One of the genres was "serious opera" (opera seria) with serious themes from librettos by Apostolo Zeno and Metastasio. The other was comic opera (opera buffa, from buffo— "to laugh", "grotesque", "farce”) with comic interludes marked with lightness, innocence, simplicity, irrationality, and the triviality of daily life. It was against this background that the arrival, in 1752, of La serva padrona at the Royal Academy of Music triggered a culture war among Parisian intelligentsia. The quarrel broke out on August 1, 1752, when Eustacchio Bambini's Italian touring company arrived in Paris to give performances of intermezzi and opera buffa. They opened with a performance of Pergolesi's La serva padrona (The Servant Turned Mistress). This work had been given in Paris before (in 1746) without attracting any attention. But this time it was performed at the Royal Academy of
Music and it created a scandal. People were shocked, and supporters of French tragédie lyrique squared off against supporters of Italian opéra bouffon in a dispute carried out through the medium of pamphlets.
"Баспарақ соғысы"
1753 жылы Жан Жак Руссо «Француз музыкасына хат» атты памфлет жариялап, «Ла серва» туындысын жоғары бағалады; және жыл соңында ол бұзылмаған мәтінді тарату мақсатымен оны гравировкамен басып шығарды. Екі нұсқа да туындының қабылдануына зор ықпал етті. Бірақ, Париж жұртшылығына беймәлім қайғылы дуэттерге ерекше тоқталмай, мен сізге баршаға таныс күлкілі дуэтті ұсына аламын, оны ән өнерінің, мелодияның, диалог пен талғамның үйлесімділігінің үлгісі деп батыл айтар едім. Ол жақсы орындалғанда, оны тыңдай білетін көрермендерге ештеңе жетпейді деп ойлаймын. Міне, «Ла серва падрона» операсының бірінші әрекетінен «Lo conosco a quegl'occhietti» деген күй. Француз музыканттарының әсемдікті сезіну қабілеті бар екенін мойындаймын, және Перголези туралы Цицерон Гомерге айтқандай, оның көркемдік жетістіктері зор, сондықтан оны оқудан ләззат аласың десем артық айтпасам керек. – Жан Жак Руссоның «Француз музыкасына хат» туындысынан үзінді.
In 1753 Jean Jacques Rousseau published a pamphlet (Letter on French Music), boosting La serva; and at the end of the year, he published it in an engraved edition to disseminate an uncorrupted text. Both versions would weigh heavily in the reception of the work. But without insisting on the tragic duets, a kind of music that we do not know in Paris, I can give you a comic duet that is known to everyone there, and I mention it boldly as a model of singing, unity of melody, dialogue, and taste, which I believe will lack nothing, when it will be well executed to audiences who know how to listen: this is the first act of La serva padrona, Lo conosco a quegl'occhietti, etc. I confess that French musicians are in a state of feeling beauty, and I would willingly say of Pergolesi, as Cicero said of Homer, that he has already made a lot of artistic progress, so that one enjoys reading it. – Extract of Letter on French Music, by Jean Jacques Rousseau
Италия музыкасын мақтап, Руссо француз музыкасын қатал сынады. Мен француз музыкасында ниғмет пен мелодияның жоқтығына көз жеткіздім, себебі тіл сезімтал емес; француз ән айтуы – барлық бейтарап құлаққа шыдайсыз, үздірілмейтін қарық; гармония қатыгез, көрініс пен сезімнен мүлдем құр, мектеп оқушыларының жаттығуларындай; француз әуендері – әуен емес, француз речитативтері – речитатив емес. Осыдан француздың музыкасы жоқ және болмайды деген қорытындыға келдім; не болмаса, егер болса, олар үшін жаман. – Жан Жак Руссо, «Œuvres complètes», 10-том, 318-бет.
After praising Italian music, he harshly condemned the French. I believe to have been made to see that there is neither measure nor melody in French music, because the language is not sensitive; that French singing is only continual barking, unbearable to all unprejudiced ears; that the harmony is brutal, without expression and feeling uniquely like schoolboys' padding; that French airs are not airs; that French recitals are not recitals. Hence I conclude that the French have no music and can have none; or that if ever they have, so much the worse for them. – Jean Jacques Rousseau, Œuvres complètes, Volume 10, p. 318
Француз математигі Луи Бертран Кастель осылай жауап берді. Кем дегенде 1200 жыл бойы бірлігі кемелді болған, тіпті ұлы империяның билігінде де, өзге ұлттың басымдығын көтермейтін француз сияқты ұлт, ешқандай артықшылықты қабылдамайды. Бұл дау француз мәдени және мінез-құлық нормаларын шетелдік (итальяндық) нормалардың шабуылынан қорғауға талпыныс болды деуге болады. Осы дауға қатысты жарық көрген қырыққа жуық памфлетте итальяндықтардың құмарлық пен эмоцияға құштарлығы жиі жоққа шығарылған. Француз мәдениеті комедиялық операны күлкіге себеп болатындықтан ұнатпады, себебі күлкі – өзін-өзі бақылау мен рационалдылықтың жоғалуын білдіреді. Итальяндық опера тілі музыка мен әнге басымдық берсе, француздықтар сөздік өнерге көбірек мән берді.
French mathematician Louis Bertrand Castel responded this way. A nation like the French, whose unity has been so perfect for at least 1,200 years, even under the unity of a great empire does not willingly suffer superiority too marked, too pronounced, of any nation who has everything, neither for this range nor for this number, neither this ancient time nor this homeland. It can be argued that the quarrel represented a defense of French cultural and behavioral norms against an invasion by foreign (Italian) norms. In the approximately forty pamphlets published during the quarrel, one repeatedly finds the Italian taste for passion and emotion being rejected. French cultural preferences disliked comic opera for the laughter that it provoked; laughter that signalled loss of self control and rationality. Italian operatic language tended to favor music and singing, while the French preference was more for the spoken word.
Даудың нәтижесі
Француз жұртшылығы итальяндық комедияны бірте-бірте қабылдай бастады, ал дау-дамай екі жылдан кейін тоқтап қалды. 1752 жылдың қазан айында Руссо Фонтенблода, ал 1753 жылы Парижде «Ауылдың болжаушысы» (Le devin du village) атты туындысын ұсынды. Ол буффондардың орындаған жеңіл операсына ұқсас болды, бірақ сарайдағылардың ешқайсысы қысылған жоқ, мүмкін, өйткені мадам де Помпадур өзі Колин рөлін сомдағандықтан. 1754 жылы Жан-Филипп Рамо өзінің «Кастор мен Поллюкс» операсының жаңа нұсқасын ұсынды, ол өте сәтті болды, 1754 және 1755 жылдары 40 рет қойылды. Грэхам Сэдлер: «Рамоның ең үлкен жетістігі – «Кастор мен Поллюкс» операсы, кем дегенде, оның алғашқы қайта қойылғаннан бастап (1754 жылдан) осылай саналды» деп жазады. Бұл дау француз операсын сыртқы ықпалдарға ашты, бұл форманың жаңаруына әкелді. Атап айтқанда, Comédie Italienne және Théâtre de la foire итальяндық табиғи қарапайымдылықты француздық трагедиялық музыканың гармониялық байлығымен біріктіретін операның жаңа түрін жасады.
French public taste gradually became more accepting of Italian comedy, and the controversy burned out after two years. As early as October 1752 Rousseau presented Le devin du village (The Village Soothsayer) at Fontainebleau, and in 1753 in Paris. It was similar to the light opera being performed by the bouffons, but no one at court was shocked, possibly because Madame de Pompadour herself played the role of Colin. In 1754 Jean Philippe Rameau presented a new version of his opera Castor and Pollux, that was quite successful, with 40 performances in 1754 and 1755. Graham Sadler writes that "It was Castor et Pollux that was regarded as Rameau's crowning achievement, at least from the time of its first revival (1754) onwards." The effect of the quarrel was to open French opera to outside influences that triggered a renewal in the form. In particular, the Comédie Italienne and Théâtre de la foire developed a new type of opera that combined Italian natural simplicity with the harmonic richness of French tragédie en musique.