Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кристоф Виллибальд Глюк операсы "Алчеста", Wq. 37 (кейінгі француз тіліндегі нұсқасы Wq. 44) – Кристоф Виллибальд Глюкның 1767 жылғы туындысы. Либретто авторы (итальян тілінде) – Раньери де Кальзабиги, ал негізі Эврипидтің "Алькестис" пьесасы болған. Премьера 1767 жылғы 26 желтоқсанда Венадағы Бургтеатр сахнасында өтті.
Opera by Christoph Willibald Gluck
Alceste, Wq. 37 (the later French version is Wq. 44), is an opera by Christoph Willibald Gluck from 1767. The libretto (in Italian) was written by Ranieri de' Calzabigi and based on the play Alcestis by Euripides. The premiere took place on 26 December 1767 at the Burgtheater in Vienna.
1776 жылы Париж үшін қайта құрастыру
Глюк «Альцестті» Франсуа Луи Ганд Ле Бланд Дю Рулеттің француз либреттосына сәйкес қайта жазып, Париж операсында қою үшін ұзартты, үш актілік құрылымын сақтап қалды. III актіде, сондай-ақ тозақ есіктеріндегі сахнада маңызды рөлде Геркулес енгізілді. Премьера 1776 жылдың 23 сәуірінде Король сарайының екінші залында өтті.
Gluck recomposed and lengthened Alceste to a French libretto by François Louis Gand Le Bland Du Roullet for performances at the Paris Opera, retaining the three act structure. Hercules was added as a pivotal character in Act III, as was a scene at the Gates of Hell. The premiere took place on 23 April 1776 in the second Salle du Palais Royal.
Өнер тарихы
Париждегі тұсаукесерлермен «Альцест» мүлдем жаңа туындыға айналды, итальян тілінен француз тіліне аударма музыкалық мәтіннің айтылуын бірнеше өзгертуді қажет етті, ал кейбір көріністер жаңа немесе өңделген музыкамен айтарлықтай қайта ұйымдастырылды. Кейбір өзгерістер Глюктің ең жақын француз жақтастарының бірі Жан Жак Руссоның кеңесімен жасалды, бірақ бейімделудің басым бөлігі француз аристократы Дю Рулеттің еңбегі болды, композитордың түзетулерімен бірге. Глюк «Альцесттің» жаңа нұсқасын француздық талғамға сәйкес етуге жасалған бірнеше әрекетке қарсы тұрды, операны ұзартылған балетпен аяқтауға жасалған қысымға тойтарыс берді. Дегенмен, жаңа либретто драмалық әртүрлілік үшін бірнеше екінші дәрежелі кейіпкерлерді енгізеді және либреттоның негізі болған Еврипидтің үлгісімен, тіпті соңғы актіде Геркулесті шақырады. Берлиоз 1861 жылы Париж операсында Полин Виардоның қатысуымен қойылым үшін операны өңдеді. Бұл 1866 жылы Мари Баттудың қатысуымен қайта қойылды. Италия тілінде орындалған алғашқы британдық қойылым 1795 жылдың 30 сәуірінде Лондондағы Король театрында Бригида Бантидің қатысуымен өтті. Бұл туынды 1937 жылы Корольдік опера театрында француз тілінде қойылды, дирижері Филипп Гобер, Альцест рөлін Гермен Любин сомдады. Ұлыбританиядағы соңғы қойылымдар: Глиндеборн фестивалінде Витторио Гуидің жетекшілігімен, Магда Ласло (1953 және 1954) және Консуэло Рубио (1958) Альцест рөлінде; 1974 жылы Шотланд операсының жетекшілігімен, Александр Гибсонның жетекшілігімен, Джулия Варди мен Энн Мюррейдің арасында бөліскен басты рөлде; және 1981 жылы Корольдік операның жетекшілігімен, сэр Чарльз Маккеррас, Джанет Бейкер басты рөлде. 2015 жылы опера алғаш рет Венециядағы Театро Ла Феничеде Пьер Луиджи Пиццидің режиссерлігімен итальян тіліндегі толық нұсқасында қойылды, сондай-ақ Глюктің өзі Венадағы премьерада практикалық қажеттіліктерге байланысты кесіп тастаған бөліктері де қосылды. Метрополитен операсы «Альцестті» үш маусымда көрсетті, онда он сегіз қойылымда төрт сопрано өнер көрсетті. Оның премьерасы 1941 жылдың 24 қаңтарында француз тілінде өтті, Марджори Лоуренс орындады. 1952 жылы опера ағылшын тілінде Кирстен Флагстад басты рөлде қойылды. Кэтрин Наглестад 2006 жылы Штутгарт мемлекеттік операсында он қойылымда өнер көрсетті, ал бұл қойылым фильмге түсірілді. «Альцест» Санта-Фе операсында 2009 жылдың тамызында Кристин Брюер басты рөлде қойылды. 2014 жылы Театро Реал Мадридте Айвор Болтонның жетекшілігімен Анжела Деноке Альцест рөлінде өнер көрсетті; Мюнхендегі Бавария мемлекеттік операсы 2019 жылы Антонелло Манакорданың жетекшілігімен Доротея Рошман басты рөлде туындыны ұсынды. Бүгінде опера көбінесе Париж нұсқасында музыкалық тұрғыдан қойылады, либретто кейде итальян тіліне қайта аударылады.
With the presentations in Paris, Alceste became an essentially new work, the translation from Italian to French necessitating several changes in the musical declamation of text, and certain scenes significantly reorganized to new or altered music. Some of the changes were made upon the advice of Jean Jacques Rousseau, one of Gluck's greatest French admirers, but the bulk of the adaptation was the work of French aristocrat Du Roullet, with improvements by the composer. Gluck fought several efforts to make the new version of Alceste conform to French tastes, resisting pressure to end the opera with an extended ballet. The new libretto does, however, introduce several subsidiary characters for dramatic variety, and, following the example of Euripides, on whose work the libretto is loosely based, even calls in Hercules in the final act. Berlioz made adjustments to the opera for a staging in 1861 that starred Pauline Viardot at the Paris Opéra. This was remounted, with further rearrangements, in 1866, starring Marie Battu. The first British performance, which was sung in Italian, took place at the King's Theatre, London on 30 April 1795, starring Brigida Banti. The work was given in French during the Coronation Season of 1937 at the Royal Opera House, conducted by Philippe Gaubert with Germaine Lubin as Alceste. More recent productions in Britain have included those at the Glyndebourne Festival conducted by Vittorio Gui, with Magda Laszlo (1953 and 1954) and Consuelo Rubio (1958) as Alceste; by Scottish Opera in 1974, conducted by Alexander Gibson with the title role shared between Júlia Várady and Ann Murray; and by the Royal Opera in 1981, conducted by Sir Charles Mackerras, with Janet Baker in the title role. In 2015 the opera was given for the first time by the Teatro La Fenice in Venice, directed by Pier Luigi Pizzi, in its unabridged Italian version, also including the parts that Gluck himself had cut at the Vienna premiere out of practical necessities. The Metropolitan Opera gave Alceste in three different seasons, with four sopranos starring in eighteen performances. Its premiere on 24 January 1941, sung in French, featured Marjorie Lawrence. In 1952 the opera was given in English, with Kirsten Flagstad in the title role. Catherine Naglestad appeared in ten performances with the Stuttgart State Opera in 2006, and this production was filmed. Alceste was given by Santa Fe Opera in August 2009 with Christine Brewer in the title role. A production at the Teatro Real Madrid in 2014, conducted by Ivor Bolton, featured Angela Denoke as Alceste; the Bavarian State Opera in Munich, presented the work in 2019, conducted by Antonello Manacorda, with Dorothea Röschmann in the title role. Nowadays the opera is usually given in the Paris version musically, with the libretto sometimes back translated into Italian.
Моцартқа әсері
1787 жылы, «Алькестеден» жиырма жыл өткен соң және Глюк қайтыс болған жылы жазылған «Дон Джованниде» Моцарт Комендатордың бақта Дон Джованниге сөйлейтін кезінде, Глюк бас діни қызметкер «Алькесте ешкім орнын алмаса өледі» деген жол айтқанда қолданған аккорд прогрессиясын, сондай-ақ текстура мен оркестрлеуді ұқсас түрде пайдаланды. Гектор Берлиоз «Дон Джованнидің» осы бөлігі «көп шабыттанған, тіпті плагиатталған» деді. Берлиоз кейбір ариялардың нақтылығын талқылады. Мысалы, Глюк Венаға барғанда үшінші актіге ария қосылды. Берлиоз Глюкке үлкен қысым көрсетілгендіктен, ол оған келісім берді деген қорытындыға келді. Берлиоз Глюктің репетициялар барысында түзетулер енгізгенін, ал партитурадағы түсініспеушіліктер Глюктің «еркін және бейжай» жазу стилінен туындады деп атап өтті.
In Don Giovanni, written in 1787, twenty years after Alceste and the year Gluck died Mozart used a similar chord progression, as well as texture and orchestration, for the Commendatore speaking to Don Giovanni in the garden scene that Gluck used for the line of the High Priest when saying that Alceste will die if no one takes her place. Hector Berlioz claimed that this section of Don Giovanni was "heavily in inspired or rather plagiarized". Berlioz discussed the authenticity of some of the arias. For example, when Gluck went to Vienna, an aria was added to act 3. Berlioz came to the conclusion that Gluck was under so much pressure that he let it happen. Berlioz notes Gluck added corrections during rehearsals, and misunderstandings in the score, due to what Berlioz calls Gluck's "happy go lucky" style of writing.