Жан Батист Лүллидің "Армида" операсы – француз барокко өнерінің шедеврi. П. Киноның либреттосы, психологиялық тереңдiгiмен ерекшеленедi. Опера, музыка, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жан Батист Луллидің операсы, осы атпен басқа да туындылар бар. "Армида" – Жан Батист Луллидің бес актілі операсы. Либреттосы Филипп Киньоның Торквато Тассоның "La Gerusalemme liberata" ("Иерусалим азат етілді") поэмасы негізінде жазылған. Бұл туынды Лулли мен Киньо өнертапқан "трагедиялық музыка" жанрындағы шығарма. 18 ғасырдың сыншылары "Армиданы" Луллидің шедеврi деп есептеген. Ол бүгінге дейін жоғары бағаланады, француз барокко операсының ең танымал музыкалық үлгілерін қамтиды және психологиялық тұрғыдан алғанда, заманынан озған туынды саналады. Көптеген операларынан өзгешелігі, "Армида" операсы Армидтің сиқырымен көп уақытын өткізетін Реноға емес, кек алу мен махаббат арасында таңдау жасауға әрекеттеніп, сәтсіз аяқтайтын Армидтің тұлғасының тұрақты психологиялық дамуына баса назар аударады.
Opera by Jean Baptiste Lully
other works with the same title
Armide is an opera in five acts by Jean Baptiste Lully. The libretto by Philippe Quinault is based on Torquato Tasso's poem La Gerusalemme liberata (Jerusalem Delivered). The work is in the form of a tragédie en musique, a genre invented by Lully and Quinault. Critics in the 18th century regarded Armide as Lully's masterpiece. It continues to be well regarded, featuring some of the best known music in French baroque opera and being arguably ahead of its time in its psychological interest. Unlike most of his operas, Armide concentrates on the sustained psychological development of a character – not Renaud, who spends most of the opera under Armide's spell, but Armide, who repeatedly tries without success to choose vengeance over love.
Өнер тарихы
Армида алғаш рет 1686 жылғы 15 ақпанда Париж операсының Корольдік сарай театрында, Беранның декорацияларымен, Ұлы дофиннің қатысуымен қойылды. Операның сюжетін Франция королі Людовик XIV Лулли үшін таңдады. Бірақ, Лулли гомосексуалистік дауға қатысқандықтан, король премьераға немесе одан кейінгі қойылымдардың біріне де келмеді. Опера париждіктер тарапынан жақсы қабылданып, Париж операсы оны 1703, 1713–14, 1724, 1746–47, 1761 және 1764 жылдары қайта қойды. 1686 мен 1751 жылдар аралығында Армида Марсель, Брюссель, Лион, Луневиль және, мүмкін, Метс қалаларында сахналадырылды, сондай-ақ Гаага, Берлин (Карл Генрих Граунның өңдеулерімен) және екі концерттік қойылымда Римде де көрсетілді. 2005 жылғы 5 қарашада, шамамен 320 жыл өткен соң, Торонтодағы Opera Atelier дирижер Эндрю Паррот және музыкалық жетекші Дэвид Фаллис басшылығымен Армиданың Солтүстік Америкадағы тұңғыш премьерасын ұйымдастырды.
Armide was first performed on 15 February 1686 by the Paris Opera at the Théâtre du Palais Royal, with scenery by Bérain, in the presence of the Grand Dauphin. The subject for the opera was chosen for Lully by King Louis XIV of France. However, the king would not attend the première or any of the following performances, possibly because Lully was involved in a homosexual scandal. The opera was well received by the Parisians and was revived by the Paris Opera in 1703, 1713–14, 1724, 1746–47, 1761, and 1764. Between 1686 and 1751 Armide was mounted in Marseilles, Brussels, Lyon, Lunéville and perhaps Metz, and was also produced abroad in The Hague, Berlin (with revisions by Carl Heinrich Graun) and apparently, in two concert performances, in Rome. On 5 November 2005, almost 320 years later, Opera Atelier of Toronto gave Armide its North American premiere under conductor Andrew Parrott and music director David Fallis.
Рөлдер
Роль:Дауыс түрі:Армиданың тұтқын ерлерінің күзетшісі Аронте, бас тайыз Артемидор, баритон, Ла Хайне [Ашу] тайыз М. Фрер Убальде, рыцарь бас тайыз Даниялық рыцарь, Убальдедің серігі контртенор Су нимфасы кейпіндегі Демон сопрано Даниялық рыцарьдың сүйіктісі Люсинда кейпіндегі Демон сопрано Убальдедің сүйіктісі Мелисса кейпіндегі Демон сопрано Даңққа ерген батырлар; Ғылымға ерген нимфалар; Дамаск халқы; нимфалар, шабандар мен шабан қыздар кейпіндегі жындылар; Зефирлер кейпіндегі ұшқыш жындылар; Ашудың, Қаһардың, Кекшілдіктің, Ашудың және т.б. ізбасарлары; шаруалар кейпіндегі жындылар; Ылқым; бақытты ғашықтар кейпіндегі жындылар.
RoleVoice typePremiere cast,Aronte, guard of Armide's captive knightsbasse tailleArtémidor, a knighttaille (baritenor)La Haine [Hatred]tailleM. FrèreUbalde, a knightbasse tailleThe Danish Knight, companion of Ubaldehaute contreA Demon in the form of a Water Nymph sopranoA Demon in the form of Lucinde, the Danish Knight's belovedsopranoA Demon in the form of Melisse, Ubalde's beloved sopranoHeroes who follow Glory; nymphs who follow Wisdom; people of Damascus; demons disguised as nymphs, shepherds and shepherdesses; flying demons disguised as Zephyrs;followers of Hatred, the Furies, Cruelty, Vengeance, Rage, etc. ; demons disguised as rustics; Pleasures; demons disguised as happy lovers
Қысқаша мазмұны
Бірінші крест жорығы кезінде Армида өзінің жауы – христиан рыцарі Реноны сиқырлы сиқырларымен тұзаққа түсіреді. Оны өлтіру үшін қамшысын көтерген сәтте, ол оған ғашық болып қалады. Ол Реноның өзіне ғашық болуы үшін сиқыр жасайды. Қасқабасына оралғаннан кейін, Реноның махаббаты тек сиқырдың салдары екенін көтере алмайды. Ол Жекастыру Құдайына Реноға деген жек көруін қайтаруға шақырады, бірақ оған деген махаббатынан арыла алмайды. Құдай Армиданы мәңгілік махаббатқа кеседі. Армида Реноға қайтып барар алдында, оның екі серігі Реноға жетеді де Армиданың сиқырын бұзады. Рено Армидадан қашып құтылады, ал Армида ашумен, үмітсіздікпен және қайғымен қалады.
During the First Crusade, Armide ensnares her enemy the Christian knight Renaud with her magic spells. At the moment she raises her dagger to kill him, she finds herself falling in love with him. She casts a spell to make him love her in return. Upon returning to her castle, she cannot bear that Renaud's love is only the work of enchantment. She calls on the Goddess of Hate to restore her hatred for Renaud, but fails to escape from her feelings of love for him. The Goddess condemns Armide to eternal love. Before Armide can return to Renaud, two of his fellow soldiers reach Renaud and break Armide's spell. Renaud manages to escape from Armide, who is left enraged, despairing, and hopeless.
Тарих және талдау
Монтевердидің "Орфео" операсынан кейін шамамен сегіз он жыл өткен соң Жан Батист Лулли өзінің ұзақ жылдар бойы серігі болған драматург Жан Филипп Киномен бірлесіп "Армида" операсын жазды. Олар бірлесіп француз классикалық драмасының элементтерін балет, француз ән дәстүрі және жаңа үлгідегі речитативпен үйлестіретін, tragédie en musique немесе tragédie lyrique деп аталатын операның жаңа түрін жасады. "Армида" Луллидің соңғы операларының бірі болғандықтан, стилі өте жетілген. Операның аспаптық увертюрасы екі бөлімнен тұрады, екеуі де жоғары кәсіби деңгейде орындалған, әрі биік құрметке ие тұлғаның кіруіне сүйемелдеуге арналғандай. Шындығында, "Батыс музыкасы антологиясы (Нортон)" бойынша, бұл "Франция короліне лайық кемелділік, себебі ол театрға келген кезде увертюра оның қатысуымен орындалатын". Ол кейде көңілді де сергекті, бірақ әрқашан салтанатты күйін сақтайды. Увертюраның бірінші бөлімі жұп өлшемде және екінші бөліммен салыстырғанда баяурақ дыбысталады, екінші бөлімде өлшем күрделіге өтеді. Бұл екі стиль шығарманың соңына дейін (жұп өлшемде) кезекпен ауысады. Операдағы ең әйгілі сәт – II актінің 5-ші көрінісі, сиқыршы Армиданың монологы, ол "Луллидің барлық операларындағы ең әсерлі речитативтердің бірі" деп есептеледі.
Roughly eight decades following Monteverdi's L'Orfeo, Jean Baptiste Lully produced Armide with his longtime collaborator, playwright Jean Philippe Quinault. Together they had developed the tragédie en musique, or tragédie lyrique, which served as a new form of opera that combined elements of classical French drama with ballet, the French song tradition, and a new form of recitative. Armide was one of Lully's last operas and is therefore extremely developed in style. The opera's instrumental overture is divided into two parts, all with the same highly professional sound, as if to accompany the entrance of a highly revered authority. It is in fact, according to the Norton Anthology of Western Music, a "majesty suitable to the king of France, whose entrance into the theater the overture usually accompanied when he was in attendance". At points it is playful and bouncy, while always remaining ceremonious. The first section of the overture is in duple meter and comparatively sounds slower than the second section, when the meter changes into compound. These two different styles switch off until the conclusion of the piece (in duple meter). The most famous moment in the opera is Act II, scene 5, a monologue by the enchantress Armide, considered "one of the most impressive recitatives in all of Lully's operas".