Кіріспе

Австралиялық жұмыс орны туралы келісім (AWA) – Австралияда жұмыс беруші мен қызметкер арасында келісілген жеке келісімнің формальданған түрі, ол 1996 жылдан 2009 жылға дейін қолданыста болды. Жұмыс берушілер жұмысқа орналасу шарты ретінде "қабылдаңыз немесе қабылдамаңыз" деген AWA-ны ұсына алатын. Олар Employment Advocate-те тіркелді және дауларды шешу рәсімін қажет етпеді. Бұл келісімдер тек федералдық деңгейде ғана жұмыс істеді. AWA – бұл 1996 жылғы Жұмыс қатынастары заңына сәйкес, Австралияда жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы еңбек шарттарына қатысты жеке жазбаша келісімдер. AWA штаттар мен аумақтар заңдарындағы еңбек шарттарын, кәсіби денсаулық пен қауіпсіздік, жұмысшылардың өтемақысы немесе оқу шараларына қатысты жағдайларды қоспағанда, жоққа шығара алады. AWA ең төменгі Австралиялық әділ жалақы және еңбек жағдайлары стандартына сәйкес болуы тиіс еді. Келісімдерге тиімді дауларды шешу процедураларын қосу талап етілмеді және тыйым салынған мазмұнға ие болуға болмайды. Келісімдердің мерзімі ең көп дегенде бес жылды құрады; Жұмыс орнының өкілімен бекітіліп, насихатталды және тіркелді; кез келген сыйлықты күштен шығарып жұмыс істеді; және келісімнің мерзімі ішінде келісімнің егжей-тегжейіне қатысты еңбекке қарсы әрекеттерге тыйым салынды. AWA енгізу Австралиядағы еңбек қатынастары мәселесі бойынша өте даулы болды. 2006 жылғы 29 мамырда Сенаттың бағалау тыңдауында Жұмыспен қамту жөніндегі адвокат кеңсесінің басшысы Питер Макилвин 2006 жылғы сәуір айында WorkChoices енгізілгеннен кейін ұсынылған 6 263 AWA-ның 4 пайызы немесе 250-інің үлгісі бойынша мынадай мәліметтерді келтірді: 100% кем дегенде бір қорғалған сыйлық шартын алып тастады; 64% жылдық демалыс қосымшасын алып тастады; 63% айып төлеу ставкаларынан айырды; 52% сменалық қосымшаны алып тастады; 40% жарияланған мерекелерді алып тастады; ал 16% барлық сыйлық шарттарын қысқарды және Үкіметтің бес ең төменгі шарты ғана орындалды. [6] 2009 жылғы Әділ еңбек заңымен жаңа AWA-ларға тыйым салынды.

Қақпақ

2004 жылдың мамыр айына қарай АЖК-нің (Australian Workplace Agreements) жұмыс күшінің шамамен 2,4% қамтылуына қол жеткізілді. Тау-кен компаниялары келісімдерді белсенді түрде ілгерілетуге ұмтылып, АЖК-ге қол қоюды таңдаған жұмыскерлерге айлық төлемақыны айтарлықтай арттыруды ұсынды. ОЭА (Organisation for Economic Co-operation and Development) статистикасына сәйкес, 2004 жылдың 31 желтоқсанына дейін 1 410 900 адам кәсіподақ куәландырған келісімдермен, 168 500 адам кәсіподақ куәландырмаған келісімдермен, ал 421 800 адам немесе 21%-дан астамы АЖК-мен қамтылған. 2005 жылдың 31 желтоқсанына дейін бұл көрсеткіш 1 618 200 адамға (кәсіподақ куәландырған келісімдер), 185 300 адамға (кәсіподақ куәландырмаған келісімдер) және 538 200 Австралиялық жұмыс орны туралы келісімге дейін өсті. Австралия Статистика Бюросының 2005 жылдың наурыз айында жариялаған мәліметтері бойынша, АЖК-дегі жұмыскерлердің сағаттық жалақысы, көбінесе кәсіподақтармен келісілген тіркелген ұжымдық келісімдердегі жұмыскерлердің сағаттық жалақысынан екі пайызға төмен болды. Әйелдер үшін АЖК ұжымдық келісімдерге қарағанда сағатына 11% аз төледі. Барлық қызметкерлердің жалақысын белгілеудің ең көп таралған әдістері: тіркелген ұжымдық келісім (38,3%), тіркелмеген жеке келісім (31,2%) және сыйақы ғана (20,0%). Тіркелмеген ұжымдық келісім (2,6%) және тіркелген жеке келісім (2,4%) жалақыны белгілеудің ең сирек қолданылатын әдістері болды. Қалған 5,4% жұмысшылар тіркелген бизнестің иелері болды. 2005 жылдың 30 наурызына дейін тұрақты штаттың қалған бөлігі 101 келісімшартпен қамтылған, оның 70-і кәсіподақпен жасалған келісімдер, ал 31-і кәсіподақсыз келісімдер болды. 2007 жылдың наурыз айында «The Australian» газетінде жарияланған мәліметтерге сәйкес, сол кездегі жұмыс күшінің шамамен бес пайызы АЖК бойынша жұмыс істеген, ал кеншілердің шамамен 32 пайызы АЖК бойынша жұмыс істеген, бірақ бұл көрсеткіш Батыс Австралияда әлдеқайда жоғары болды, онда 52 пайызға дейін АЖК-де жұмыс істеген. Rio Tinto компаниясы 1980 жылдары Батыс Австралияда жалпы заңнама бойынша жеке еңбек шартын енгізді, Rio Tinto басқарушы директоры Чарли Ленеганның сөзіне сүйенсек, бұл өнімділікті 20 мен 35 пайыз аралығында арттырды.