Кіріспе

Кениядағы этнос Териктер – Кенияның батысындағы Какамега және Нанди аудандарының бір бөлігінде қоныстанған Каленжин тобы. Олардың саны шамамен 323 230 адамды құрайды. Олар нанди, луо және луйя (луйия) халықтарының арасында орналасқан. Луо халқы оларды нгагоори деп біледі, бірақ Териктер үшін бұл жерлеуші сөз. Териктер өздерін Терикеек деп атайды; олардың тілінде 'Терик' сөзі тілдеріне, жерлеріне және мәдениетіне қатысты қолданылады.

Тарих

Теріктер өздерінің ауызша тарихы бойынша «Элгон тауының халқы» болып табылады; бұл лингвистикалық дәлелдермен де, сондай-ақ Бонгом дәстүрлерімен де расталады, «кейін өздерін Терік деп атаған халық Эльгоннан шығып, оңтүстікке қарай көшкен кезде әлі де Бонгом тайпасынан еді» (Roeder 1986:142). Колониалдық кезеңге дейін Теріктер мен Нандилер (олардың шығыс көршілері) арасындағы қарым-қатынас мал, жер және әйелдер үшін өзара шабуылдармен сипатталды, және бұл көзқарас ескі Теріктер арасында әлі де сақталған. Дегенмен, соңғы жылдары Теріктер Нандилерді достық туыстар ретінде қарастыра бастады. Бұл көзқарастың өзгеруіне бірнеше фактор себеп болды. Лухья халқының (Теріктердің батыс көршілері) аумақтық кеңеюі соңғы онжылдықтарда Терік-Лухья қарым-қатынасын шиеленістірді. Лухьялар Теріктердің ұлттық ерекшелігіне қауіп төндіреді деп есептеледі және аралас некелер күрт азайды. Лухьялардың (әсіресе Логоли тобының) Терік аумағына кеңеюі халық санының артуына әкеп соқты. Бұл, сондай-ақ аймақтағы ауыл шаруашылығының әлеуетінің төмендеуі салдарынан, 20 ғасырдың екінші жартысында көптеген Теріктерді шығысқа қарай, олар «Нандиленд» деп атаған жерге көшуге итермеледі. Кейбір Теріктер тіпті Лухьялардан қорқып туған жерлерін тастап кеткендерін айтады. Теріктер Нандилерге көбірек бейімделіп, олардың мәдениетіне сіңіп келеді. Бұл процестің нәтижесінде Нанди үлгісіндегі жас топтары жүйесіне көшу байқалды. Дәстүрлі түрде Теріктерде он екі жас тобы болса, Нандилерде жеті. Нандилендте тұратын Теріктер дәстүрлі Терік аумағында тұратындарға қарағанда жас топтарын аз атауға бейім. Терік ұлдары да Нанди ұлдарымен бірге қабылдау рәсімінен өтеді. Нандилерге сіңісу, сонымен қатар, 1950 жылдардың басында басталган ортақ Календжин ұлттық санасының қалыптасуымен үдетілді. Соңғы жылдары Нандилендке көшіп келу азайды, ал Терік тілінің мәртебесі нығайды. Терік мектептері қазір Терік тілін оқытады.