Кіріспе
1862 жылғы Америка Азамат соғысының шайқасы
Конфедерацияның генерал-майоры Стерлинг Прайске Брэгг Кентуккидегі шабуылдарымен үйлестіре отырып, өзінің Батыс армиясын Тупелодан Теннесси штатының Нэшвилл қаласына жылжытуды бұйырған еді. 13 қыркүйекте оның әскері Миссисипи штатының солтүстік-шығысындағы Иука қаласына жетті, ол Коринфтен шығысқа қарай 20 шақырымдай жерде орналасқан. Бұл Гранттың Мемфис және Чарльстон теміржолында құрған шағын одақтық қоймасы, ең шығысқа орналасқан бекінісі еді. Прайстің кавалериясы сол жердегі шағын одақтық гарнизонның күзетшілерімен ұсақ шайқас жүргізді. 14 қыркүйекте, таң атпай тұрып, Одақтың командирі, 8-ші Висконсин жаяу әскер полкінің полковнигі Роберт К. Мерфи, қоймадағы жабдықтарды өртеп, 2000 сарбаздық бригадасын Коринфке қайтарды. Конфедераттар шабуылдап, өртті сөндіріп, көптеген құнды жабдықтарды иеленді. Роузкранс Мерфиді қызметтен босатып, әскери сотқа беруге бұйырды. Прайс әскері Иукада орналасып, генерал-майор Эрл Ван Дорнның Батыс Теннесси армиясының келуін күтті, ол шамамен 7000 сарбаздан тұрды. Екі генерал Гранттың Батыс Теннессидегі байланыс жолдарына бірлесіп шабуыл жасауды жоспарлады. Егер Грант күткендей әрекет етсе, бұл Бьюэллдің күшеюіне кедергі келтіретін еді, ал егер Грант белсенділік танытпаса, олар Брэггтің ізінен еріп, оның Солтүстікке басып кіруіне көмектесе алатын еді. Грант шабуыл күтуге асықпады, Прайске қарсы екі колоннаны біріктіру жоспарын бекітті, ал Ван Дорн, оңтүстік-батысқа қарай төрт күндік сапармен, оған күш қосуға үлгеретін еді. Грант Ордты үш Теннесси армиясының дивизиясымен (шамамен 8000 сарбаз) Мемфис және Чарльстон теміржолы бойымен Бёрнсвиллге жіберіп, теміржолдың солтүстігіндегі жолдарды басып алып, Иукаға солтүстік-батыстан шабуыл жасауды тапсырды. Ол сондай-ақ Роузкранс әскеріне Мобил және Огайо теміржолы бойымен екі дивизияны (9000 сарбаз) үйлестірілген түрде жылжытуға бұйрық берді, олар оңтүстік-батыстан Иукаға жетіп, Прайс әскерінің қашу жолын кесіп, армиясының қалған бөлігі Коринфті Ван Дорнның кез келген шабуылынан қорғауға тиіс болды. Екі бағыттан шабуыл жасаудың күрделі жоспары Роузкрансқа тиесілі еді, ол бұрын Иукада орналасқан және аймақты жақсы білген. Грант Ордтың штабымен бірге жылжыды және шайқас кезінде Роузкрансқа тактикалық бақылауды тиісінше жүзеге асыра алмады.
Confederate Maj. Gen. Sterling Price had been ordered by Bragg to move his Army of the West from Tupelo toward Nashville, Tennessee, in conjunction with Bragg's Kentucky offensive. On September 13, his army reached the town of Iuka in northeastern Mississippi, about 20 miles east of Corinth. It was a small Union supply depot, the easternmost outpost that Grant had established on the Memphis and Charleston Railroad. Price's cavalry skirmished with pickets posted by the small Union garrison stationed there. On September 14, before dawn, the Union commander, Col. Robert C. Murphy of the 8th Wisconsin Infantry, set fire to the supplies of the depot and marched his 2,000 man brigade back to Corinth. The Confederates dashed in and doused the flames, reaping a large collection of valuable supplies. Rosecrans relieved Murphy and ordered him to be court martialed. Price's army settled in Iuka and awaited the arrival of Maj. Gen. Earl Van Dorn's Army of West Tennessee, approximately 7,000 men. The two generals intended to unite and attack Grant's lines of communication in western Tennessee, which would prevent Buell's reinforcement if Grant reacted the way they expected, or might allow them to follow Bragg and support his Northern invasion if Grant acted more passively. Grant did not wait to be attacked, approving a plan to converge on Price with two columns before Van Dorn, four days march to the southwest, could reinforce him. Grant sent Ord with three Army of the Tennessee divisions (about 8,000 men) along the Memphis and Charleston Railroad to move to Burnsville, take the roads to the north of the railroad and move upon Iuka from the northwest. He also ordered Rosecrans's army on a coordinated move along the Mobile and Ohio Railroad that would bring two divisions (9,000 men) swinging into Iuka from the southwest, closing the escape route for Price's army, while the remainder of that army protected Corinth against any threat from Van Dorn. The relatively complex plan for the two pronged assault was actually Rosecrans's, who had previously been stationed in Iuka and felt familiar with the area. Grant moved with Ord's headquarters and had little tactical control over Rosecrans during the battle.
Салдары
Түнде Роузкранс пен Орд күштерін күндізгі ұрыстың жаңаруын күтіп орналастырды, бірақ Конфедерация әскерлері кері шегіп кетті. Прайс осы қадамды 18 қыркүйектен бері жоспарлап келген, ал Роузкранс шабуылы оның кетуін ғана кейінге тықты. Конфедерация әскерлері Одақ әскері бұғаттамаған Фултон жолын пайдаланды, өздерінің арт жағын күшті тыл қорғанысымен қорғады. Стенли қаланы оққа тостырып, бірнеше қалып қойғандарды қуды. Ол және Роузкранс кавалериясы Прайсты 15 мильге дейін қуды, бірақ әскерлерінің шаршағандығынан колоннасы оқшауланып, қууды тоқтатты. Прайс күштері бес күннен кейін Риплиде Ван Дорн әскерімен қосылды. Ван Дорн басқаратын Конфедерация әскерлері 3-4 қазанда Коринфке шабуыл жасады. Иука шайқасында Одақтың жоғалғандары 790 адамды құрады (144 қаза тапты, 598 жараланды, 40 тұтқындалды немесе жоғалды); Конфедерация 1,516 жоғалды (263 қаза тапты, 692 жараланды, 561 тұтқындалды немесе жоғалды). Конфедерация әскерлері тастап кеткен қару-жарақтардың арасында 1,629 мылтық, квартирмейстерлік және комиссариаттық заттардың көп қоры және 13,000 оқ-дәрі болды. Грант өзінің мақсатына ішінара жетті – Прайс Кентуккидегі Брэггпен байланыса алмады, бірақ Роузкранс Конфедерация әскерін жоя алмады немесе оның Ван Дорнмен байланысып, Коринфтегі маңызды теміржол торабына қауіп төндіруіне кедергі келтіре алмады. Иука шайқасы Роузкранс пен Грант арасындағы ұзаққа созылған кәсіби антагонизмнің басталуын білдірді. Солтүстік баспасөз Грант есебінен Роузкрансқа өте жағымды баға берді. Кейбір әңгімелерде Орд колоннасы Роузкранспен бірдей шабуылға түспеуінің себебі шайқастың естілмеуі емес, Гранттың мас және қабілетсіз болуы болды делінді. Гранттың шайқас туралы алғашқы есебі Роузкрансты жоғары бағалады, бірақ Роузкранс өзінің есебін жариялағаннан кейін жазылған екінші есебі айқын түрде жағымсыз өзгереді. Оның үшінші мәлімдемесі жеке естеліктерінде болды, онда ол: «Мен Иука шайқасының нәтижесіне көңілім тоймады, бірақ генерал Роузкрансқа деген құрметім соншалықты жоғары болғандықтан, сол кезде ешқандай кінәлілік таба алмадым» деп жазды.
Тарихи орны
Соғыс алаңы 2007 жылдың 14 қарашасында Ұлттық тарихи орындар тізіліміне қосылды. 1862 жылы бұл жер ашық орман және өңделген шабындық жер болған, бірақ қазір көбінесе тығыз орман мен қалың бұталармен жабылған. Соғыс кезінде болған ешқандай ғимарат сақталған жоқ. Гойер зираты әлі де бар, ол одақ әскерлерінің орналасқан желісінің ортасына жақын болған, алайда қабір тастарының көп бөлігі жоғалып кеткен. Бүгінгі күнгі 25-ші тас жол, Роускранс басқаратын одақ әскерлерінің Иукадан солтүстікке қарай қорғанысқа орналасу үшін қолданған Хасинто жолының бойымен өтеді.
Жерді сатып алу
Америка шайқас алаңының қоры мен оның серіктестері 2023 жылдың ортасына қарай Иука шайқасының даласын сатып алып, сақтап қалды.