Орсон Уэллс түсірген 1948 жылғы "Макбет" фильмі – Шекспир трагедиясының нұсқасы. Қаскөрушілік пен кісі өлтіру арқылы патша болған шотланд генералы туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1948 жылы Орсон Уэллс түсірген фильм
1948 film by Orson Welles
«Макбет» – 1948 жылы Орсон Уэллс режиссерлік жасаған американдық тарихи драма. Бұл Уильям Шекспирдің осы аттас трагедиясының бейнелеуі. Фильмде сатқындық пен кісі өлтіру арқылы Шотландия королі болатын шотланд генералының тарихы баяндалады. Басты рөлде Уэллс, ал Жанет Нолан (оның көркем фильмдегі тұңғыш дебюті) Леди Макбет рөлінде ойнайды.
Macbeth is a 1948 American historical drama directed by Orson Welles. A film adaptation of William Shakespeare's tragedy of the same name, it tells the story of the Scottish general who becomes the King of Scotland through treachery and murder. The film stars Welles in the lead role and Jeanette Nolan (in her feature film debut) as Lady Macbeth.
Сюжет
Орта ғасырларда Макбет пен Банкоға Үш сиқыршы келеді. Олар Макбетке «Кавдор графы» деген лақап береді және оны Шотландияның болашақ патшасы деп сүйіншілейді. Дункан патшаның елшілері келіп, Макбетті жеңісімен құттықтап, оған Кавдор графы атағын тағайындайды. Макбет әйеліне Үш сиқыршының болжаған нәрсесі туралы хат жазады, онда ол Макбеттің Дунканды өлтіруге батыл болатынына күмәнданады. Дункан Макбетті құшақтап, түнді Макбеттің сарайында өткізетінін мәлімдейді. Сол түні Макбет Дунканды өлтіру ойынан мазасыздық танытады. Леди Макбет күйеуінің ой-пікірін сынға алып, оның ерлігіне күдік келтіріп, Дунканды өлтіруге көндіреді. Көрермендерден тыс жерде Макбет Дунканды өлтіреді, бірақ қанды пышақтармен әйеліне қайта оралады. Дунканның денесі табылған соң, Макбет оның екі қызметшісін кінәлі деп танып, пышақтарды олардың қолына салады. Пайғамгерлік туралы еске түсіріп, Банко Макбеттің Дунканды өлтірудегі рөліне күмән келтіреді. Әйеліне оралған Макбет өзінің кінәсін мойындап, енді ешқашан тыныштық таба алмайтынын айтады. Дунканның ұлдары Малкольм мен Доналбейн қашып кетеді, соның салдарынан Макбет Шотландияның жаңа патшасы болады. Банконың ұрпақтарының билікке таласатынан қорқып, Макбет Банконы патшалық тойға шақырады. Ол Банконы өлтіру үшін екі кісі жібереді, бірақ оның ұлы Флианс қашып құтылады. Той кезінде Макбет Банконың көрінісін көріп, қорқып кетеді. Басқалар Макбеттің бос орындыққа айғайлағанын көріп, қорқып, бірақ Леди Макбет оларға күйеуінің жеңіл ауруға шалдыққанын айтады. Ашуға булыққан Макбет Үш сиқыршыдан Англияға қашқан Макдаффтан сақтану керектігін ескертеді. Макбет Макдаффты сатқын деп жариялап, оны өлтіру үшін әскер жібереді. Әскерлер Макдаффтың сарайына келгенде, барлығы, соның ішінде леди Макдафф пен олардың кішкентай ұлы өлтіріледі. Англияға оралған Росс Макдаффқа отбасының қаза тапқанын хабарлайды, ал Макдафф кек алуға ант етеді. Олар Малкольм мен Доналбейнмен бірге Шотландияға оралып, Макбетке қарсы соғыс жасайды. Шотландияға келген Макбет ағылшын әскерінің жақындап келе жатқанын біліп, Леди Макбетке дәрігер шақыртады, ол көріпкелдікке шалдыққан. Қылмыстарының ауыртпалығынан Леди Макбет сарайда ұйқыда жүріп, тік жардан құлайды. Содан кейін ағылшын әскері шабуылдайды, өздерін жасыру үшін ағаш бұтақтарын кесіп тастайды. Олар қамалға шабуыл жасайды, онда Макдафф Макбетпен қанды шайқасқа түседі. Макдафф Макбеттің басын кесіп, Росс тақты Малкольмға табыс етеді.
In the Middle Ages, Macbeth and Banquo are approached by the Three Witches. They address Macbeth, hailing him as the "Thane of Cawdor" and the future king of Scotland. King Duncan's men arrive and congratulate Macbeth of his victory, awarding him the title of Thane of Cawdor. Macbeth sends a letter to his wife about the Three Witches' prophecy, in which she questions whether Macbeth is capable of murdering Duncan. Duncan welcomes and praises Macbeth, declaring he will spend the night at Macbeth's castle. Later that night, Macbeth expresses discomfort with killing Duncan. Lady Macbeth overrides her husband's objections by challenging his manhood and persuades him to kill Duncan. Offscreen, Macbeth murders Duncan but returns back to his wife with the daggers. When Duncan is found dead, Macbeth frames Duncan's two servants by placing the bloody daggers on them. Remembering the prophecy, Banquo is suspicious of Macbeth's potential role in murdering Duncan. Returning to his wife, Macbeth expresses his guilt and he proclaims he will never be able to sleep again. Duncan's sons Malcolm and Donalbain have fled, in which Macbeth is crowned the new king of Scotland. Worried that Banquo's descendants would rule Scotland, Macbeth invites Banquo to a royal banquet. He sends two men to successfully murder Banquo, but his son Fleance escapes. At the banquet, Macbeth becomes haunted after seeing Banquo's ghost. The others panic at Macbeth raging at an empty chair, until a desperate Lady Macbeth tells them that her husband is merely afflicted with a harmless malady. Enraged, Macbeth is warned by the Three Witches to beware of Macduff, who has fled to England. Macbeth frames Macduff as a traitor and sends soldiers to kill him. When the soldiers arrive at Macduff's castle, everyone is put to death, including Lady Macduff and their young son. Back in England, Ross informs Macduff that his family has been killed, to which Macduff swears revenge. Together, with Malcolm and Donalbain, they return to Scotland with a massive army to wage war against Macbeth. Back in Scotland, Macbeth learns of the approaching English army and has a doctor tend to Lady Macbeth, who is suffering from hallucinations. Wracked with guilt over the murders, Lady Macbeth sleepwalks throughout the castle and falls over a steep cliff to her death. Shortly after, the English army invade, covering themselves by cutting down tree branches. They storm the castle, where Macduff battles Macbeth in a sword fight. Macduff beheads Macbeth, and Ross presents the crown to Malcolm.
Даму
1947 жылы Орсон Уэллс Шекспирдің драмасын киноэкранына шығару туралы ойды жақтап бастады. Алғашқыда ол Александр Корданы «Отелло» пьесасын бейімдеуге қызықтыруға тырысты, бірақ жобаға қолдау таба алмады. Содан кейін Уэллс зорлық-зомбылыққа толы ортада өтетін «Макбет» пьесасының киноға бейімделуін ұсынды, оны «Уэтерлинг Хайтс» пен «Франкенштейннің келіні» арасындағы тамаша қақтығыс ретінде көрістеді. Продюсер Чарльз К. Фельдманмен бірлесіп, Уэллс Republic Pictures компаниясының негізін қалаушы және президенті Герберт Йейтсті «Макбет» фильмін жасау мүмкіндігіне көндірді. Йейтс Рой Роджерстің вестерн фильмдері мен төмен бюджетті туындыларды шығаратын студиясының мәртебесін арттырып, оны престижді студия деңгейіне жеткізуді көздеді. Republic бұрын Гюстав Мачатының «Қызғаныш» (1945) және Бен Хехттің «Гүлдің күлкісі» (1946) сияқты ерекше фильмдерді көрсетуге тырысқан. Уэллс 1936 жылы Нью-Йоркте толық қара актерлік құрамымен «Вуду Макбет» қойылымын сахнаға қойған, ал 1947 жылы Юта штатының жүз жылдық мерекесі аясында Солт-Лейк-Ситиде қайтадан қойған. Ол фильмге бейімдеу үшін екі қойылымнан да элементтер алды. «Макбет» – үнсіз кезеңнен кейін Голливуд студиясы Шекспир пьесасы негізінде түсірген төртінші фильм: 1929 жылы United Artists «Қызды оқыту» фильмін, 1935 жылы Warner Brothers «Жазғы түннің арманы» фильмін, ал 1936 жылы Metro Goldwyn Mayer «Ромео мен Джульетта» фильмін шығарды. Бұл фильмдердің ешқайсысы коммерциялық жағынан сәтті болған жоқ, бірақ Лоренс Оливьедің «Генрих V» фильмінің коммерциялық және сындық беделі (ол Ұлыбританияда 1944 жылы түсірілді, бірақ АҚШ-та 1946 жылға дейін көрсетілмеді) Уэллстің «Макбет» фильмін ілгерілетуге көмектесті.
In 1947, Orson Welles began promoting the notion of bringing a Shakespeare drama to the motion picture screen. He initially attempted to pique Alexander Korda's interest in an adaptation of Othello, but was unable to gather support for the project. Welles switched to pushing for a film adaptation of Macbeth, which he visualized in its violent setting as "a perfect cross between Wuthering Heights and Bride of Frankenstein." Teaming with producer Charles K. Feldman, Welles successfully convinced Herbert Yates, founder and president of Republic Pictures, of the prospect of creating a film version of Macbeth. Yates was attempting to raise the level of his studio, which produced Roy Rogers Westerns and low budget features, into that of a prestige studio. Republic had already tried to present off beat features, including Gustav Machatý's Jealousy (1945) and Ben Hecht's Specter of the Rose (1946). Welles had previously staged the so called Voodoo Macbeth in 1936 in New York City with an all black cast, and again in 1947 in Salt Lake City as part of the Utah Centennial Festival. He borrowed aspects from both productions for his film adaptation. Macbeth marked the fourth time that a post silent era Hollywood studio produced a film based on a Shakespeare play: United Artists had produced The Taming of the Shrew in 1929, Warner Brothers made A Midsummer Night's Dream in 1935, and Metro Goldwyn Mayer produced Romeo and Juliet in 1936. None of these films was commercially successful, but the commercial and critical prestige earned by Laurence Olivier's film version of Henry V (which was produced in Great Britain in 1944 but not seen in the U. S. until 1946) helped to propel Welles' Macbeth forward.
Бюджет
Алайда, Йейтс Уэллске үлкен бюджет бере алмады. Уэллс 700 000 долларлық бюджетпен «Макбет» фильмінің аяқталған негативін тапсыруға кепілдік берді. Республика студиясы директорлар кеңесінің кейбір мүшелері жобаға қатысты алаңдағандықтарын білдірген кезде, Уэллс 700 000 доллардан асып кеткен шығынды өзі жеке төлеуге міндеттенетін келісімшарт жасастырды.
However, Yates was not able to provide Welles with a large budget. Welles guaranteed to deliver a completed negative of Macbeth on a budget of $700,000. When some members of the Republic board of directors expressed misgivings on the project, Welles had a contract drawn in which he agreed to personally pay any amount over $700,000.
Кастинг
Уэллс өзін басты рөлге таңдады, бірақ бастапқыда "Республика" киностудиясы фильмнің негізгі тұлғасы деп санайтын Леди Макбет рөлін орындауға актеріні іздеуде қиындыққа тап болды. Оның бірінші таңдауы Вивьен Ли болды, бірақ Уэллс оған тікелей үн қоймады, өйткені күйеуі Лоренс Оливье оны қолдамайды деп ойлады. Рольді Таллула Банкхедке ұсынды, бірақ ол бас тартты. Уэллстің сұрауымен Анн Бакстер, Мерседес МакКэмбридж және Агнес Мурхедке ұсыныс жасалды, алайда олар бос болған жоқ. "Осы бас тартулар Уэллске үлкен соққы болғанын көрсететін ешқандай дәлел жоқ", - деп жазды биографы Фрэнк Брейди. Уэллс Меркурий театрының радиодағы тұрақты актерлерінің бірі, сондай-ақ "Уақыт маршы" радио бағдарламасынан бері сенімді серігі болған Жанет Ноланға тоқталды. Уэллс ирланд актері Дэн О’Херлихиді алғашқы рет АҚШ киносында Макдафф рөліне шақырды және бұрынғы балалар жұлдызы Родди МакДауэллді Малькольм рөліне бекітті. Сондай-ақ Уэллс қызы Кристоферді Макдаффтың ұлы рөлінде ойнатты; бұл оның кинодағы жалғыз қатысуы болды.
Welles cast himself in the title role, but was initially stymied in casting Lady Macbeth, regarded by Republic as the focus of the film. His first choice was Vivien Leigh, but Welles never approached her since he believed her husband, Laurence Olivier, would be unsupportive. The role was offered to Tallulah Bankhead, who turned it down. At Welles's request Anne Baxter, Mercedes McCambridge and Agnes Moorehead were approached but they were unavailable. "There is no evidence to suggest that these rejections were much of a blow to Welles," wrote biographer Frank Brady. Welles settled on Jeanette Nolan, one of the Mercury Theatre's repertory players on radio and a trusted colleague since their days on The March of Time radio program. Welles brought in Irish actor Dan O'Herlihy in his first U. S. film role as Macduff, and cast former child star Roddy McDowall as Malcolm. Welles also cast his daughter Christopher in the role of Macduff's son; this was her only film appearance.
Түсірілім
Фильм әдетте Republic Studios студиясында түсірілген вестерндерден қалған декорацияларда түсірілді. Тартымды өндіріс кестесіне байланысты, Уэллс «Макбет» актерлерінің диалогтарын алдын ала жаздырды. Уэллс кейіннен фильмнің қарапайым бюджетіне наразылық білдірді. «Макбет» пен «Леди Макбет» үшін арналған киімдерден басқа, костюмдердің көпшілігі Western Costume компаниясынан жалға алынды. «Менің киімімді қайтару керек еді, себебі мен оның ішінде Бостандық мүсініне ұқсадым», - деді Уэллс режиссер Питер Богдановичке. «Бірақ екіншісіне ақша болмады, ал Western компаниясында маған қолайлы киім болған жоқ, сондықтан мен осымен қанағаттандым». Сондай-ақ, Уэллс Богдановичке ең әсерлі деп санайтын көрінесінің аштыққа негізделгенін айтты. «Біздің ең жақсы көпшілік көрінесі – Макдафф әскерінің барлық күштері қамалға шабуыл жасайтын кадр», - деді ол. «Бұл өте қарқынды болды, себебі, шын мәнінде, біз түскі үзіліс жариялаған едік, ал барлық қосымша актерлер түскі асқа асығып кетті». Уэллс «Макбетті» 23 күнде түсірді, ал бір күні қайта түсіруге жұмсалды.
The film was shot on sets left over from the westerns that were normally made at Republic Studios. In order to accommodate the tight production schedule, Welles had the Macbeth cast pre record their dialogue. Welles later expressed frustration with the film's low budget trappings. Most of the costumes were rented from Western Costume, except those for Macbeth and Lady Macbeth. "Mine should have been sent back, because I looked like the Statue of Liberty in it," Welles told filmmaker Peter Bogdanovich. "But there was no dough for another and nothing in stock at Western would fit me, so I was stuck with it." Welles also told Bogdanovich that the scene he felt was most effective was actually based on hunger. "Our best crowd scene was a shot where all the massed forces of Macduff's army are charging the castle", he said. "There was a very vivid urgency to it, because what was happening, really, was that we'd just called noon break, and all those extras were rushing off to lunch." Welles shot Macbeth in 23 days, with one day devoted to retakes.
Шығару және қабылдау
Republic бастапқыда 1947 жылдың желтоқсанына дейін «Макбетті» шығаруды жоспарлаған, бірақ Уэллс фильмге дайын болған жоқ. Студия 1948 жылы Венеция кинофестиваліне фильмді ұсынды, бірақ оны Оливьедің «Гамлет» нұсқасымен салыстырғанда фестивальдің бақырсыздары тартып алды, ол да фестивальдің бақырсыздары арасында болды. АҚШ-тағы кинотеатрларда Republic фильмді бірнеше қалада сынақтан өткізді. Сыншылардың пікірі көбінесе жағымсыз болды, Уэллстің актерлердің шотланд диалектісімен сөйлеуі және түпнұсқа мәтінді өзгерткеніне наразылық білдірді. Алғашқы көрсетілімінен кейін Republic Уэллске фильмнен екі рулонды алып тастауды және актерлердің табиғи дауыстарында жазылған саундтректің көп бөлігін қайта жазуды бұйырды, ал Уэллс бастапқыда сұраған шотланд акценттерінің имитациясына емес. Бұл жаңа нұсқа 1950 жылы Republic тарапынан шығарылды. Фильмге сыншылар әлі де қолдау көрсетпесе де, студияға шағын пайда әкелді. Уэллс «Макбет» туралы ара-тұра сезімдер білдірді. 1953 жылы Эдинбург Фриндж фестиваліндегі лекциясында ол былай деді: «Менің «Макбетті» түсірудегі мақсатым – ұлы фильм жасау емес еді, бұл ерекше, өйткені менің ойымша, әрбір кинорежиссер, тіпті ол беймәлім нәрсе жасаса да, мақсаты ұлы фильм жасау болуы керек. Мен жақсы фильм жасап жатқанымды және егер 23 күндік түсіру кестесі орындалса, басқа кинорежиссерлерді қиын тақырыптарды жылдамдатуға шақыруы мүмкін деп ойладым. Өкінішке орай, әлемнің ешбір бөлігіндегі бірде-бір сыншы жылдамдығымды мақтаған жоқ. Олар бұл тек 23 күнге созылуы керек екенін ұят деп ойлады. Әрине, олар дұрыс айтады, бірақ мен олардың әрқайсысына хат жазып, ешкім маған тағы бір күндік түсірілім үшін ақша бермейтінін түсіндіре алмадым. Алайда мен суреттің шектеулі екеніне қынжылмаймын». «Макбеттің» қысқартылған нұсқасы 1980 жылға дейін көрсетілісте болды, содан кейін шотландтық дыбыспен түсірілген бастапқы, кесілмеген нұсқасы UCLA кино және телеархиві және Folger Shakespeare Library арқылы қалпына келтірілді. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 30 шолу негізінде 87% мақұлдау көрсеткіші берілген, орташа бағасы 7.4/10. Сайттың сыншыларының консенсусы: «Бұл құпиялы, эксцентрикалық «Макбет» бюджеттік шектеулермен шектелуі мүмкін, бірақ Орсон Уэллс камераның екі жағында да өте жақсы жұмыс істейді». Slant журналы былай деп жазды: «Француз жазушылары мен режиссерлері, Жан Кокто, Андре Базен және Роберт Брессон сияқты фильмді мақтап, американдық сыншылар оны сынады, ал АҚШ көрермендері оны ұнатпады». Брессон: «Мен табиғи орта мен жарықты жақсы көремін, сондықтан «Макбеттің» жалған жарығы мен картонды декорацияларын да жақсы көремін» деді. Variety журналы: «Уэллстің Шекспирге деген көзқарасы – өте жекелендірілген нұсқа. Өндіріс салыстырмалы түрде арзан болды және солай көрінеді. Көңіл-күй шотланд далалары мен тік жарлары сияқты мұңды. Фильмде Шекспирдің ең жақсы үлгісімен сахналық көріністер көп, Уэллс кадрдың әрқайсысына үстемдік етеді».
Republic initially planned to have Macbeth in release by December 1947, but Welles was not ready with the film. The studio entered the film in the 1948 Venice Film Festival, but it was abruptly withdrawn when it was compared unfavorably against Olivier's version of Hamlet, which was also in the festival's competition. In the U. S. theatrical release, Republic tested the film in a few cities. Critical reaction was overwhelmingly negative, with complaints about Welles's decision to have his cast speak in Scottish burrs and modify the original text. After its original release, Republic had Welles cut two reels from the film and ordered him to have much of the soundtrack re recorded with the actors speaking in their natural voices, and not the approximation of Scottish accents that Welles initially requested. This new version was released by Republic in 1950. While critical reaction was still not supportive, the film earned a small profit for the studio. Welles would maintain mixed emotions about Macbeth. In a 1953 lecture at the Edinburgh Fringe Festival, he said: "My purpose in making Macbeth was not to make a great film – and this is unusual, because I think that every film director, even when he is making nonsense, should have as his purpose the making of a great film. I thought I was making what might be a good film, and what, if the 23 day day shoot schedule came off, might encourage other filmmakers to tackle difficult subjects at greater speed. Unfortunately, not one critic in any part of the world chose to compliment me on the speed. They thought it was a scandal that it should only take 23 days. Of course, they were right, but I could not write to every one of them and explain that no one would give me any money for a further day's shooting . However, I am not ashamed of the limitations of the picture." The truncated version of Macbeth remained in release until 1980, when the original uncut version with the Scottish tinged soundtrack was restored by the UCLA Film and Television Archive and the Folger Shakespeare Library. On Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 87% based on 30 reviews, with an average rating of 7.4/10. The site's critics' consensus reads: "This haunting, eccentric Macbeth may be hampered by budget constraints, but Orson Welles delivers both behind and in front of the camera." Slant magazine wrote, "While French writers and filmmakers as disparate as Jean Cocteau, André Bazin and Robert Bresson celebrated the film, American critics panned it and U. S. audiences disdained it." Bresson claimed, "I love too much natural settings and natural light not to love also the fake light and the cardboard settings of Macbeth." Variety wrote, "Welles' idea of Shakespeare is such a personalized version. Production was comparatively inexpensive and looks it. Mood is as dour as the Scottish moors and crags that background the plot. Film is crammed with scenery chewing theatrics in the best Shakespearean manner with Welles dominating practically every bit of footage."
Бейімделу
Макбетті экранға шығаруда Уэллс Шекспирдің түпнұсқасына бірнеше өзгерістер енгізді. Ол олардың маңыздылығын арттыру үшін сиқыршыларды бейнелейтін көріністерді қосты. Фильмнің басында олар Макбеттің сазбалшықтан жасалған мүсінін жасайды, ол оның өрлеуі мен құлдырауын көрсетеді. Ол өздігінен, Макбеттің басы кесілгеннен кейін бірден қирап түседі. Сиқыршылар қуыршаққа сиқыр салғандай, оған не болса, соның бәрі Макбетке де солай болады, дәл вуду сияқты. Фильмнің соңында сиқыршылар да қайта оралады, драманы алыстан тамашалап, "Тыныштық, сиқыр аяқталды" деген соңғы сөзді айтады. Түпнұсқа мәтінде бұл сөз бірінші актіде айтылады, онда сиқыршылар алғаш рет Макбетпен кездеседі. Цензура салдарынан Портердің сөзі екіұштылығынан айырылды. Маңызды өзгеріс – Уэллстің жаңа кейіпкерді, Киелі кісіні енгізуі. Діни қызметкер қасиетті Михаилдың дұғасын оқиды. Уэллс кейінірек бұл кейіпкердің болуы "осы қойылымның басты мәні – ескі және жаңа діндер арасындағы күрес екенін көрсету үшін жасалды" деп түсіндірді. Мен сиқыршыларды христиан дінінің – жаңа келген діннің – басып алған дрюидтік, түркі дінінің өкілдері ретінде қарадым. Леди Макбет патшаға шабуыл жасамас бұрын Дунканды өлтіріп тастағаны туралы ишарат бар, ал Макбет Леди Макбеттің ұйқыда сөйлеуі мен ақылынан айырылуына куә болады; пьесада ол қатыспайды.
In bringing Macbeth to the screen, Welles made several changes to Shakespeare's original. He added sequences involving the witches to increase their significance. At the beginning of the film, they create a clay figurine of Macbeth, which is used to symbolize his rise and ruin. It collapses in a heap, seemingly of its own volition, immediately after Macbeth is beheaded. The witches seem to cast a spell on the doll, and anything that happens to it seems to happen also to Macbeth, as in voodoo. The witches also return at the end of the film, viewing the drama from afar and uttering "Peace, the charm's wound up" as the final line. In the original text, this line is spoken in the first act, when the witches initially confront Macbeth. Because of censorship, the Porter's speech was shorn of all its double entendre. A major change is Welles' introduction of a new character, the Holy Man. The priest recites the prayer of Saint Michael. Welles later explained that the character's presence was meant to confirm that "the main point of that production is the struggle between the old and new religions. I saw the witches as representatives of a Druidical pagan religion suppressed by Christianity – itself a new arrival." There is a subtle insinuation that Lady Macbeth fatally stabs Duncan prior to Macbeth's attack on the king, and Macbeth is witness to Lady Macbeth's sleepwalking and madness scene; in the play, he is not present.