Кіріспе

"Interstellar Overdrive" – ағылшын рок-тобы Pink Floyd жазған және орындаған аспаптық композиция. Ән 1966 жылы жазылған және 1967 жылы шыққан The Piper at the Gates of Dawn альбомында орналасқан, ұзақтығы шамамен он минутты құрайды. Онда топтың тікелей концерттердегі орындауларын бейнелейтін, еркін формадағы аспаптық импровизацияның ұзақ бөлімдері бар. Ән гитарист Сид Барретттің топтың менеджері Питер Дженнердің ән шырқағанын естіген кезде туындады, Барретт оны гитарада ойнап түсіндіруге тырысты. "Astronomy Domine" сияқты, бұл туынды да хроматизмге ерекше мән береді және 1967 жылдың наурыз және сәуір айларында бірнеше рет жазылды. Әннің бұрынғы, ұзағырақ нұсқасын 1967 жылдың басында Sound Technique Studios-та жазылған "Tonite Let's All Make Love in London" фильмінің саундтрегінен таба аласыз, ол сол жылы жарық көрді. Тректің басқа да нұсқалары түрлі пираттық жазбаларда кездеседі. Бұл шығарманы T. Rex, Pearl Jam, Camper Van Beethoven, Hawkwind, The Melvins және Simon House сияқты орындаушылар каверлеген.

Композиция және музыка

"Interstellar Overdrive" рок-топ жазған алғашқы психоделикалық аспаптық импровизациялардың бірі болды. Ол Pink Floyd тобының ғарыш рок, психоделикалық рок жанрларына және еркін импровизацияға жасаған алғашқы қадамы ретінде, сондай-ақ прото-прог үлгісі ретінде қарастырылды. "Interstellar Overdrive" Pink Floyd-тың алғашқы менеджері Питер Дженнер есімінен шығып кеткен әнді әндей бастағанда туды (көбінесе бұл Love тобының "My Little Red Book" әні екені анықталды). Гитарист әрі вокалист Сид Барретт Дженнердің әндей бастағанын гитарада ойнап, осыны "Interstellar Overdrive" әнінің негізгі мелодиясының бастауы ретінде пайдаланды. Басист Роджер Уотерс бірде Барреттке әннің рифінің Рон Грейнердің "Steptoe and Son" атты әнінің тақырыптық мелодиясын еске түсіргенін айтқан. Ән жазылған шақта Барреттке AMM тобы мен олардың гитарисі Кит Роудың әсері тиді, ол гитара тақтасы бойынша металл бөліктерін жылдырып ойнайтын. Бұл туындының басында композитор Барретт, бас гитарада Уотерс және органда Ричард Райт орындаған бұрмаланған, төмендейтін гитара рифі бар. Ән біртіндеп құрылымсыз, еркін темпте өтеді, тек ғажап гитара дыбыстарымен тоқтатылады. Әннің бас рифі кейіннен Уотерс жазған "Let There Be More Light" атты Pink Floyd әніне айналды.

Жазу

Әннің стерео нұсқасында орган бір динамиктен екіншісіне жылжиды; әннің моно нұсқасында бұл әсер жоғалады, оның орнына қосымша орган мен гитара дыбысы ғана қосылады. 1967 жылдың 16 наурызында жазылған алтыншы нұсқа, одан кейін сол жылдың маусым айында қысқартылған нұсқа жасауға тырысылды. Piper нұсқасы сондай-ақ Relics және A Nice Pair атты ресми жинақ альбомдарында да кездеседі. Смит "Interstellar Overdrive" үшін келісім берді, Дженнер еске алғандай: "Бұл, әрине, келісім болды – міне, сіз "Interstellar Overdrive" жасай аласыз, қалағаныңызды жасай аласыз, ерекше нәрсеңізді жасай аласыз. "Interstellar Overdrive" – осы ерекше нәрсе болды. Тағы да Норманға оларға мұны жасауға рұқсат бергені үшін алғыс айтамын". Продюсер Норман Смит әннің екінші нұсқасын бұрынғы нұсқаға қосып, кешіктіру (delay) эффектін жасады.

Альтернативті нұсқалар мен тікелей орындалулар

"The Piper at the Gates of Dawn" альбомындағы студиялық жазбасы көптеген тыңдаушыларға таныс, алайда студияда және сахнада жасалған бірнеше басқа да нұсқалары сақталған. Ол алғаш рет 1966 жылдың 31 қазанында Thompson Private Recording Company студиясында демо ретінде тікелей жазылған. Бұл нұсқа Барреттің досы Энтони Стерн түсірген "Сан-Франциско" фильмінің дыбырлық жолы ретінде пайдаланылды. Фильм режиссері Питер Уайтхед пен оның көмекшісі Стерн арасындағы әңгімеде Пинк Флойд туралы сөз қозғалды, Стерн бастама көтерді, ал Уайтхед: "Иә, қорқынышты музыка", – деді. Стерн "Олар қазір сәтті", – деп айтып, оларға Пинк Флойдтың Корольдік өнер колледжіндегі концертіне баруды ұсынды. Жазу студиясына барғанша, топ репетиция жасап, Sound Techniques студиясына барды. Әнді қайтадан ойнағысы келмегендіктен, оны бір реттен жазды. Бойд пен топ түрлі жазба компанияларына жіберу үшін демо-таспа жазды, сол таспаға енген әндердің бірі – "Interstellar Overdrive" болды. Барет кезеңінің соңғы нұсқасы 1967 жылдың қараша айында Роттердамдағы Hippy Happy Fair-де тікелей орындалды. Бұл ән кейіннен топтың концерттік тізімінде "Set the Controls for the Heart of the Sun" әніне ауыстырылды, Барет топтан кеткен соң. Ол бис ретінде орындала берді, соңғы рет 1970 жылдың 21 қарашасында Монтрёде тіркелді. "Interstellar Overdrive" әнінің нұсқасы Ummagumma концерттік альбомынан алынып тасталды. 2018 жылы Ник Мейсонның Saucerful of Secrets тобы бұл әнді орындады. Заппа өзі кейіннен бұл орындауды есіне алмаса да, Флойдтың барабаншысы Мейсон оны мақтап: "Заппа – бізбен бірге ойнай алатын сирек кездесетін музыканттардың бірі. Ол Амугиде жасаған шағын үлесі өте дұрыс болды", – деді. Ән әртүрлі релиздерде әртүрлі ұзақтықта шықты, 1967 жылғы Piper at the Gates of Dawn релизінде 9 минут 41 секунд, ал 1968 жылғы Tonite Lets All Make Love in London нұсқасында 3 минут 2 секунд. Бұл жазба екі рет толыққанды жарияланды, алғаш рет 1990 жылы альбомның қайта шығарылуында, содан кейін 1995 жылы 16 минут 49 секундтық London '66–'67 EP-де. Әннің ең алғашқы студиялық жазбасы 1966 жылы 14 минут 57 секундқа созылып, 2017 жылы Interstellar Overdrive синглінде жарық көрді. Әннің үш тікелей орындалуы The Early Years 1965–1972 жинағында бар, олардың ұзақтығы: 4 минут 24 секунд (1969 жылы жазылған), 8 минут 57 секунд (1967 жылы жазылған) және 9 минут 37 секунд (1968 жылы жазылған).

Қоршау және мұра

"Interstellar Overdrive" әнін көптеген әртістер орындаған, олардың ішінде Teenage Fanclub және Kylesa бар. Camper Van Beethoven тобы осы әнді өздерінің Camper Van Beethoven студиялық альбомында қайта жазды. Ник Мейсонның Saucerful of Secrets тобы оны Флойдтың ерте материалдарының репертуарына қосты. "Мен альбомдағыдай нақты көшірме жасағым жоқ", - деді Мейсон. "Interstellar" әнінің ең жақсы жағы – оның импровизацияға ыңғайлы болуы. Мен Сид жасаған ерекшеліктерді, соның ішінде өте нақты нәрселерді сақтап, бірақ оған өзіміздің стильімізді енгізуді қалаймын". Альбомдық нұсқасы Rolling Stone журналының барлық уақыттағы 100 ең үздік гитара әнінің тізімінде 36-орынға ие болды. Ән Pink Floyd-тың Relics жинағына енді, сондай-ақ "Echoes: The Best of Pink Floyd" мансаптық шолу жинағына қосу қарастырылғанмен, соңында одан бас тартылды. "Interstellar Overdrive" 2016 жылғы "Доктор Стрэндж" фильмінде қолданылды, онда басты рөлді Бенедикт Камбербэтч ойнады.