Кіріспе

III ғасырдағы римдік императорлық узурпатор

Валент Салоник император Галлиен билік еткен кезде римдік узурпатор болған.

Өмірбаян

260 жылы маусым айында парсы патшасы Шапур I римдік Месопотамиядағы Эдесса қаласында император Валерианды жеңіп, тұтқынға алды. Валерианның ұлы Галлиен әкесімен бірге билік еткендіктен, оның тұтқынға алынуымен бірден Рим империясының жалғыз императоры болды. Алайда Галлиен империяның батыс бөлігін басқарды және шығыстан келіп жатқан қауіптерден қашық болды. Валериан шығыста болмағандықтан, шекарадағы халықтар мен олардың легиондары өте осал сезінді және шетелдік қауіптерге қарсы тұру үшін өздеріне жетекші сайлауға бел буды. Валериан тұтқынға алынғаннан кейін, Паннониядағы легиондар Галлиенге адалдықтарын жоққа шығарып, әскери қолбасшысы Ингенусты император деп жариялады. Галлиен бұл көтерілісті басып, Италияға оралып, алеманн шабуылына тойтарыс берген соң, Паннониядағы тағы бір римдік генералы Регалиан таққа таласты. Осы орайда, Сирияда Валерианның қазынасына жауапты болған офицерлерінің бірі, Макриан Үлкен, ахуалды пайдаланып, маңызды әскери қолбасшы Балистаның қолдауын алып, өзінің екі ұлы – Макриан Кіші және Киеттің тағына отыруын жариялады. 261 жылы Египет, Сирия және Кіші Азияны бағындырғаннан кейін, Макриан Үлкен мен оның ұлы Макриан Кіші Галлиенмен бетпе-бет кездесіп, оны тақтан түсіру үшін батысқа, Италияға аттануға шешім қабылдады. Бірақ олардың жолында Рим провинцияларының әміршілері мен олардың әскерлері тұрды. Олардың арасында император Галлиенге адал болған Ахая провинциясының әкімі Валент Салоники де болды.

Валенстің көтерілісі

Валенттің қаупін жою және шығысқа қарай жолды ашу үшін Макриан Майор мен оның ұлы Писоны Валентті өлтіру үшін Ахаяға жіберді. Бірақ Пизо туралы көп нәрсе белгілі емес. Пизо мен оның миссиясы туралы ақпараттың жалғыз көзі – сенімсіз Historia Augusta. Пизо Кальпурний руынан тараған және қатал ізгіліктері үшін Фруги атағын алған дегенді айтады. Пизоның сол кездегі іс-әрекеттерінің толық мәліметтері де белгісіз. Соңында, Пизо тек Фессалияға дейін жетті, онда өзін император деп жариялап, «Фессаликус» деген ат алды, бұл, көбінесе, Валенс Фессалоникке жасалған шатасқан сілтеме болды. Кейін сол жылы Пизоның қысқа көтерілісі Валенттің әскерлерімен тоқтатылды. Осы кезеңде Валенттің іс-әрекеттері де нақты емес. 261 жылы, Пизо оны өлтіруге бара жатқанда, Валент те Рим тағына талапкер болды. Бұл шығыстан келген қауіпке қарсы тұрып, оның беделін арттыру мақсатымен жасалды ма, әлде оған оның әскерлері осы атақ пен лауазымды таңдады ма, белгісіз. Дегенмен, Валенттің әскерлері Пизоны іздеп тауып өлтірді, кейін де белгісіз себептермен оны өлтірді.

Салдары

Макриан Үлкен мен оның ұлы Галлиенге қарсы әскерін жорыққа шығаруға тырысты, бірақ 261 жылы Фракияда Галлиеннің императорлық атты әскерінің бастығы Ауреолдан жеңіліске ұшырады. Макриан мен оның ұлы шайқаста қаза тапты. Иоанн Зонараның мәлімдеуінше, олардың әскері Ауреолмен қоршалып, қарсылық көрсетпестен тапсырды. Макриан тұтқынға түспеу үшін ұлымен бірге өлтіруді өтінді. 261 жылы Киет, Рим Месопотамиясында қалған болатын, Эмесада Оденатус Пальмирлікпен қоршауға алынып, римдіктердің адал вассал патшасы оның қазасына себепкер болды.