Кіріспе

Фердинанд Магеллан экспедицияларында қолданылған карак; әлемді айналып өтетін алғашқы кеме. Виктория немесе Нао Виктория (испан тілінде "Жеңіс") – әлемді сәтті айналып өтетін алғашқы кеме ретінде танымал карак. Виктория испан экспедициясының құрамында болды, бұл экспедицияны теңізші Фердинанд Магеллан басқарды және Малуку аралдарына (қазіргі Индонезияның Малуку аралдары) бағытталған. Карак (lang es) Ондарроадағы Баск кеме жасау шеберханасында салынған. Ол төрт кемемен бірге Магелланға Испания королі Карл I (кейіннен Киелі Рим империясының императоры Карл V) сыйлаған. Виктория 85 тонналық кеме, ал экипажының саны шамамен 42 адамды құрады. Экспедицияның бас флагманы және Магелланның жеке басқаруында болған кеме – "Тринидад" каракы. Басқа кемелер: "Сан-Антонио" каракы, "Консепсьон" каракы және "Сантьяго" каравелі. Экспедиция 1519 жылдың 10 тамызында Севильядан бес кемемен басталып, 20 қыркүйекте Испанияның Санлукар-де-Баррамеда қаласынан мұхитқа шықты. Дегенмен, мақсатына тек екі кеме ғана жетті. Содан кейін Виктория Хуан Себастьян де Эльканоның басқаруымен Үнді мұхитының белгісіз суларынан өтіп, әлемді айналып қайтып келді. 1522 жылдың 6 қыркүйегінде Санлукарға оралды. 1518 жылға жатқан нотариалдық құжатқа сәйкес, кеме бұрынғы жылдары Кастилия мен Англия арасындағы сауда үшін пайдаланылған. Кастилияның корольдік шенеуніктері кемені 800 алтын дукатқа белгіленген бағамен сатып алды, бұл Магеллан экспедициясының бухгалтері берген кеменің нақты құны туралы бағалаумен келіспеді және иелері тек қана қарсылық білдіргенімен қабылдады. Антонио Пигафетта мен басқа да мәліметтерде Луис де Мендоса мен Гаспар Кесада, "Консепсьон" кемесінің капитаны, өлім жазасына кесілгені және олардың денелері жағалаудағы дарға ілінгені айтылады. "Сан-Антонио" кемесінің капитаны Хуан де Картахена жағалауда тасталып кетті. Пигафеттаның сөзіне сүйенсек, Магеллан 1521 жылдың 27 сәуірінде Мактан шайқасында қаза болғаннан кейін, флоттың қалдықтары оның денесін табуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Содан кейін Дуарте Барбоза, Магелланның бүлікке қарсы күрестегі жақтасы болған португалдық, және Жоао Серрао экспедицияның жетекшілері болып сайланды. 1521 жылдың 1 мамырында олар Себудың Раджа Хумабонынан Испания короліне сыйлық беру үшін жағадағы тойға шақырылды. Той кезінде экипаждың көп бөлігі, соның ішінде Дуарте Барбоза мен Жоао Серрао өлтірілді немесе уланды, оларды жергілікті тұрғындар батыс қаруларына айырбастағысы келді, бірақ қалған экипаж оларды тастап кетті. Содан кейін Викторияның капитаны болып Жоао Карвальо тағайындалды. Тамыз айында Борнео жанында ол қызметтен алынып, Хуан Себастьян Элькано экспедицияның соңына дейін капитан болды.

Саяхат

1519 жылы Севильядан басталган ұзақ саяхат 1522 жылғы 6 қыркүйекте Санлукар де Баррамедаға оралып аяқталды. Кеме 42000 миль (67592 км) қашықтықты жүзіп өтті, оның 22000 милі (35405 км) экипажға бұрын белгісіз болған жерлерді қамтыды. 1521 жылғы 21 желтоқсанда Виктория Индонезиядағы Тидордан басқа кемелер азық-түлік жетіспеуіне байланысты конвойдан шығып кеткендіктен жалғыз жүзіп кетті. Кеме өте қиын жағдайда болды, желкендері жыртылған, үнемі суды сорғылап қана су үстінде ұстап тұрды. Виктория Испанияға көп мөлшерде дәмдік заттармен оралды, олардың құны бастапқы флоттың құнынан асып түсті. Кейін Виктория кемесі жөнделіп, саудагерлерге сатылды және шамамен 1570 жылы Антиль аралдарынан Севильяға бағытталған саяхатында барлық экипажымен бірге қаза тапқанға дейін тағы елу жылдай теңізде болды. Бірінші әлемді айналып өтудің бес жүз жылдығын тойлауға арналған Fundación Nao Victoria, 2020 жылғы 11 ақпанда Пальмас де Пунта-Умбрия кемежайларында nao кемесінің екінші көшірмесін жасады, ол Torre del Oro жанында тұрақты көрмеге айналуы тиіс болды. Көшірме 2020 жылғы 9 наурызда Севильяға жетті. 2006 жылы Чилидің екі жүз жылдығын тойлауға орай Пунта-Аренастағы кәсіпкер кемеге тағы бір көшірме жасау жобасын бастады. Nao Victoria кемесінің бастапқы жоспарларын табу күтілгеннен ұзаққа созылды, нәтижесінде жоба 2006 жылдан 2009 жылға дейін үш жылға кешікті. Көшірме 2011 жылы аяқталды. Жобаны 2010 жылғы екі жүз жылдық тойға үлгеруге мүмкін болмаса да, жобаның авторы Чили президентінен Президенттік медаль алды.