Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сауд Арабиясының ханзадасы, Сауд Арабиясының патшасы Фейсалдың қанына қосқан Фейсал бин Мусаид Аль Сауд (فيصل بن مساعد آل سعود, Fayṣal bin Musāʿid ʾĀl Suʿūd; 4 сәуір 1944 – 18 маусым 1975) – Сауд Арабиясының патшасы Фейсалдың қанына қосқан және оның жүрегі жақын туысы.
Saudi Arabian prince, assassin of King Faisal of Saudi Arabia
Faisal bin Musaid Al Saud (فيصل بن مساعد آل سعود, Fayṣal bin Musāʿid ʾĀl Suʿūd; 4 April 194418 June 1975) was the assassin and nephew of King Faisal of Saudi Arabia.
Ерте өмір
Фейсал бин Мұсаид 1944 жылы дүниеге келген. Оның әкесі – Сауд Арабиясының негізін қалаушының ұлы, Сауд Арабиясының алты патшасының, оның ішінде негізін қалаушыдан кейін таққа отырған Фейсал патшаның туған ағасы Мұсаид бин Абдулазиз. Фейсал бин Мұсаидтың анасы – Ватфа, Мұхаммед бин Талалдың қызы, 12-ші және соңғы Рашид әмірі. Мұсаид пен Ватфа Фейсал әлі кішкентай кезінде ажырасып кеткен. Сондықтан ол және оның бауырлары әкесінің Әл Сауд руынан гөрі анасының Рашид руына жақын болды. 1965 жылы Фейсалдың үлкен ағасы Халед Риядта, Фейсал патшаның жақында құрылған жаңа телеарнасына шабуыл жасағанда Сауд Арабиясының полиция қызметкерінің қолынан қаза тапты. Кейбір адамдар ұлттық теледидар сервисінің құрылуына қарсы болды, себебі олар адам бейнесін жасауды әдепсіздік деп есептеді. Бұл – ресми нұсқа болғамен, оның өліміне қатысты мәліметтер даулы, ал кейбір хабарлар ол өз үйінің алдында тұтқындауға қарсылық көрсеткенде қайтыс болғанын айтады. Фейсал Сан-Франциско штатында оқып жүргенде ағасы Халед қаза тапты. Сан-Франциско мемлекеттік колледжін бітіргеннен кейін Фейсал Калифорния университетіне (Беркли) және содан кейін Колорадо Боулдер университетіне оқуға түсті. Оның құрбылары оны «тыныш, жағымды, бірақ оқуға аса құштар емес жас жігіт» деп сипаттаған. 1970 жылдың мамыр айында аудандық прокурор айыптауды тоқтатты. 1971 жылы Колорадо университетінен саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алып, содан кейін Сан-Франциско шығанағына оралды. Берклидегі Калифорния университетінде саяси ғылымдар бойынша магистратураға түсті, бірақ магистратураны аяқтамады.
Faisal bin Musa'id was born in 1944. His father was Prince Musa'id bin Abdulaziz, son of the founder of Saudi Arabia and half brother to all the six Saudi kings, including King Faisal, who have succeeded the founder. Faisal bin Musa'id's mother was Watfa, a daughter of Muhammad bin Talāl, the 12th and last Rashidi emir. Musa'id and Watfa were divorced when Faisal was still young. Therefore, he and his siblings were much closer to their maternal Rashidi relatives than to their paternal Al Saud relatives. In 1965, Faisal's older brother Khaled was shot and killed by a Saudi police officer while he led an assault on a new television station in Riyadh that had been recently founded by King Faisal. Some people opposed the establishment of a national television service, as they believed it is immoral to produce images of humans. While that is the official version, the details of his death are disputed and some reports allege that he actually died resisting arrest outside his own home. While Faisal was at San Francisco State, his brother Khaled was killed. After leaving San Francisco State College, Faisal went to the University of California, Berkeley and then to the University of Colorado Boulder. He was described by his peers as "[a] quiet, likable, notably unstudious young man". In May 1970, the district attorney dropped the charges. In 1971, he received a bachelor's degree in political science from the University of Colorado and then returned to the San Francisco Bay area. At the University of California, Berkeley, he enrolled in graduate courses in political science, but did not receive a master's degree.
Патша сарайындағы атыс
1975 жылы 25 наурызда принц Фейсал Эр-Риядтағы Корольдік сарайға барды, онда король Фейсал мәжіліс деп аталатын жиын өткізіп отырды. Ол Кувейт делегациясына қосылып, корольмен кездесуге кезекке тұрды. Король өзінің немере інісін танып, басын иіп, жас Фейсалтың құрмет көрсету үшін басын сүйіп алуына мүмкіндік берді. Принц шапанынан револьвер алып, корольдің басына екі рет оқ атты. Үшінші оғы тиіспеді және ол тапаншасын лақтырып жіберді. Король Фейсал жерге құлап түсті. Қорғаушылар қылыштармен және автоматтарымен принцті қамауға алды.
On 25 March 1975, Prince Faisal went to the Royal Palace in Riyadh, where King Faisal was holding a meeting, known as a majlis. He joined a Kuwaiti delegation and lined up to meet the king. The king recognized his nephew and bent his head forward, so that the younger Faisal could kiss the king's head in a sign of respect. The prince took out a revolver from his robe and shot the King twice in the head. His third shot missed and he threw the gun away. King Faisal fell to the floor. Bodyguards with swords and submachine guns arrested the prince.
Тұтқындалу және өлім жазасына кесу
Бастапқыда Фейсал бин Мусаид "ақыл-есінен жаңылысқан" деп сипатталды. Ол Эр-Рияд түрмесіне ауыстырылды. Шариғат соты 18 маусымда Фейсалды патшаны өлтіргені үшін кінәлі деп тапты, ал бірнеше сағаттан кейін оның жазасы орындалды. Дыбыстауыштары бар көліктер Эр-Рияд қаласында жүріп, сот шешімін және оның жазалануын жариялады, ал алаңға көпшілік жиналды. Бірақ басқа да ықпалдар айтылды. Сауд Арабиясының шенеуніктері ханзаданың әрекеттерінің ойластырылған және жоспарланған болғанын мәлімдеді. Деректерге сәйкес, ханзада өзінің кісі өлтіру жоспарлары туралы анасына айтқан, ал ол патша Фейсалға «Алланың қалауымен болса, болады» деп жауап берген. Араб ақпарат құралдары ханзаданың АҚШ-тың Орталық барлау агенттігі мен Израильдің Моссад ұйымының қызметкері болғанын айтты. Осы мәлімдемелерден кейін, ирандық ақпарат құралдарында ханзаданың батыс әйелі (Кристина Сурма) арқылы манипуляцияланғаны мүмкін деген теория пайда болды. Ол, болжам бойынша, еврей және Израильдің барлау қызметтері үшін жұмыс істеген құпия агент болуы мүмкін. Бұл қауесетке Сауд Арабиясының шенеуніктері де қысқа уақытқа сеніп, Сурмамен бейресми түрде байланысып, кісі өлтіру туралы сұрақтар қойған. Осы сұрақтарға жауап берген Сурма өзінің еврей емес екенін және Фейсалдың әрекеттеріне қатысты бәрінен бейсау болғанын мәлімдеді. Бейрут газеттері оқиғаға үш түрлі түсіндірме берді. «Ан-Нахар» газеті бұл шабуылдың Сауд патшаның тақтан түсірілуіне байланысты кек алу болуы мүмкін екенін хабарлады, себебі Фейсал сол аптада Саудтың қызы, Сита ханшайымға үйленуге жоспарлаған еді. «Ан-Нахар» сондай-ақ король Фейсалдың оның ай сайынғы 3500 долларлық жәрдемақысының (2020 жылы 16 700 доллар, жылына 200 500 доллар) жеткіліксіз екендігі туралы қайта-қайта айтқан шағымдарын елемегенінің өлтіруге себеп болуы мүмкін екенін хабарлады. «Аль-Байрак» басылымы Сауд Арабиясының сенімді дереккөздеріне сәйкес, король Фейсал оның алкоголь және басқа да есірткі заттарды шамадан тыс тұтынуына байланысты елден шығуға тыйым салған, ал шабуыл бұл тыйымға қарсы жауап ретінде жасалған болуы мүмкін.
Initial reports described Faisal bin Musaid as "mentally deranged". He was moved to a Riyadh prison. A sharia court found Faisal guilty of the king's murder on 18 June, and his public execution occurred hours later. Cars with loudspeakers drove around Riyadh publicly announcing the verdict and his imminent execution, and crowds gathered in the square. but other motives have been proposed. Saudi officials began to state that the prince's actions were deliberate and planned. Rumours suggested that the prince had told his mother about his assassination plans, who in turn told King Faisal who responded that "if it is Allah's will, then it would happen". Arab media implied that the prince had been an agent of the U. S. Central Intelligence Agency and Israel's Mossad. Following these types of claims, a theory started in Iranian media mentioned that he might have been manipulated by his Western girlfriend (Christine Surma) who, it was alleged, might have been Jewish and secretly an asset for the Israeli intelligence services. The rumor was briefly taken seriously by Saudi Arabian officials who informally contacted Surma to question her regarding the assassination at which point she revealed she was not Jewish and that she was as puzzled as everyone else regarding the actions of Faisal. Beirut newspapers offered three different explanations for the attack. An Nahar reported that the attack may have been possible vengeance for the dethroning of King Saud, because Faisal was scheduled to marry Saud's daughter, Princess Sita, in the same week. An Nahar also reported that King Faisal had ignored his repeated complaints that his $3,500 monthly allowance ($16,700/month in 2020 dollars, $200,500/year) was insufficient and this may have prompted the assassination. Al Bayrak reported that according to reliable Saudi sources, King Faisal prohibited him from leaving the country because of his excessive consumption of alcohol and other drugs and the attack may have been a retaliation against the ban.