Кіріспе

D мажорлық (немесе D кілті) – D нотасына негізделген мажорлық гамма, D, E, F#, G, A, B және C ноталарынан тұрады. Оның кілттік белгісінде екі діріл бар. D мажорлық гаммасы: Оның салыстырмалы миноры – B миноры, ал параллель миноры – D миноры.

Сипаттамалары

D мажорлық скрипка музыкасына өте қолайлы, себебі аспаптың құрылымы G, D, A, E күйінде болады. Ашық тартылған ішектер D ішегімен үйлесімді резонансқа түсіп, ерекше жарқын дыбыс тудырады. Бұл басқа да оркестрлік ішектерге де тән. Сондықтан, ғасырлар бойы көптеген классикалық композиторлар скрипкалық концерттерді D мажорда жазуды таңдағандығы кездейсоқ емес, олардың ішінде Моцарт (No. 2, 1775 ж., No. 4, 1775 ж.); Людвиг ван Бетховен (1806); Паганини (No. 1, 1817); Брамс (1878); Чайковский (1878); Прокофьев (No. 1, 1917 ж.); Стравинский (1931); және Корнгольд (1945 ж.). Бұл тональность гитара музыкасына да жарамды, D ішегін төмендету арқылы екі D ішегін ашық күйде қолдануға болады. Алайда, кейбір бастаушы жел аспаптарында ойнаушылар үшін D мажорлық өте қолайлы емес, себебі ол B жел аспаптарында E мажорға транспонирленеді, ал бастапқы оқу әдістемелері әдетте үштен астам диездері бар тональдықтардан аулақ болады. Дегенмен, B кларнеті D мажордағы музыкада жиі қолданылады, және ол аспап үшін ең диездік тональдықтардың бірі болып табылады. Бірақ, кейбір композиторлар D минорында B кларнеттерін қолданып шығарма жазғанда, егер музыка D мажорға өтетін болса, оларды A кларнеттеріне ауыстырады. Мысалға, Рахманиновтің үшінші фортепиано концерті және Бетховеннің тоғызыншы симфониясының төртінші бөлімі. Көптеген флейталар D тональдылығында жасалады, себебі олар көбінесе скрипкамен бірге ойналатын музыкада қолданылады. Бұл паб сессияларында жиі қолданылатын тональдықтардың бірі.

Тарих

Барокко дәуірінде ре мажор "даңқ кілті" деп есептелді; сондықтан көптеген керней концерттері ре мажорда жазылды, мысалы, Иоганн Фридрих Фаш, Гросс, Мольтер (No. 2), Леопольд Моцарт, Телеман (No. 2) және Джузеппе Торелли. Көптеген керней сонаталары да ре мажорда болды, мысалы, Корелли, Петронио Франческини, Пурселл және Торелли. Гендельдің "Мессиясынан" "Трубаның үні естілетін болсын" және "Халлелуя" хоры, сондай-ақ оның тәж кигізу гимні "Садок діни қызметкері" ре мажорда орындалады. Бұған қоса, Бахтың B минорындағы мессасында ре мажор туыс мажор болып табылады, ал осы кілттегі көптеген хорлар (Gloria, Cum Sancto Spiritu, Sanctus, Hosanna) кернейлерді кеңінен пайдаланады. Хайднның 104 симфониясының 23-і ре мажорда жазылған, бұл оның симфонияларында ең көп қолданылатын негізгі кілт. Моцарттың нөмірленбеген симфонияларының көп бөлігі ре мажорда, атап айтқанда K. 66c, 81/73, 97/73m, 95/73n, 120/111a және 161/163/141a. Симфония увертюрадан дамыды, ал "Д-мажор - он сегізінші ғасырдың екінші жартысында увертюралар үшін ең көп таралған кілт". Бұл романтизм дәуірінде де сақталды және бірнеше ре минорлы симфониялардың "жеңіске толы" соңғы бөлімдері үшін қолданылды, олардың ішінде Бетховеннің Тоғызыншы симфониясы, Роберт Шуманның Төртінші симфониясы, Сезар Франктың жалғыз симфониясы, Сергей Рахманиновтың Бірінші симфониясы және Феликс Мендельсонның Бесінші симфониясы бар. Ре мажорда жазылған танымал симфонияларға Моцарттың No. 31 (Париж) және No. 38 (Прага), Бетховеннің No. 2 Op. 36, Брамстың No. 2 Op. 73, Сибелиус No. 2 Op. 43 және Прокофьевтің No. 1 (Классикалық) Op. 25 кіреді.