Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі. Trachyspermum roxburghianum (кейде Carum roxburghianum деп те аталады) – Апиасея тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Ол Оңтүстік Азия, Оңтүстік-Шығыс Азия және Индонезияда кеңінен өсіріледі. Оның хош иісті құрғақ жемістері, жақын туысы аджвайн сияқты, бенгал асханасында жиі қолданылады, бірақ Үндістанның басқа аймақтарында сирек қолданылады. Бангладеште оны дәмдеуіш ретінде де пайдаланады. Таиландта жас жапырақтарын шөп ретінде, ал Мьянма мен Шри-Ланкада емдік мақсатта қолданады.
Trachyspermum roxburghianum (also known as Carum roxburghianum) is a flowering plant in the family Apiaceae. It is grown extensively in South Asia, Southeast Asia, and Indonesia. Its aromatic dried fruits, like those of its close relative ajwain, are often used in Bengali cuisine but are rarely used in the rest of India. It is also used as a spice in Bangladesh. The fresh leaves are used as an herb in Thailand and it is used medicinally in Myanmar and Sri Lanka.
Сипаттамалары
Бұл кішкентай кептірілген жемістер, көбінесе тұқымдар деп аталатын, сыртқы түрі жағынан ажуан, сельдерей және қарақұмық тұқымдарына ұқсас. Көрінісі мен дәміндегі ұқсастықтарының арқасында, олар жиі сельдерей тұқымымен шатастырылады немесе оның орнына қолданылады.
Этимология
Бенгал тілінде радуни деп аталады, көбінесе сельдереймен шатастырылады және ағылшын тілінде жабайы сельдерей деп аталады. Ол хинди және урду тілдерінде аджмод деп аталады, екеуі де санскрит тіліндегі ажамода немесе ажамодика сөзінен шыққан, содан аджвайн атауы да алынған. Бирма тілінде кант балу, ал тай тілінде фак чи лом (ผักชีล้อม) деп те аталады, бірақ бұл атау кейде сельдерейдің басқа түрлерін де білдіруі мүмкін. Шри-Ланкада оны асамодагам (අසමෝදගම්) деп атайды.
Қолданылуы
Бұл өте күшті дәмдеуіш, иісі петрушкаға ұқсас, ал дәмі кебіске ұқсас. Аз ғана мөлшері кез келген қайнатпаның дәмін басып тастауға жетеді. Бенгал тағамдарында тұқымдары бүтіндей қолданылады, оларды қатты қыздырылған майда жылдам қуырып, жарылғанша пісіреді. Ол бенгалдық шұқты тағамында жиі қолданылады. Кейде қара горчица тұқымының орнына жергілікті панч форон (бенгалдық бес дәмдеуіш) қоспасының құрамына кіреді; қалған ингредиенттер – зира тұқымы, шалфей тұқымы, фенхель тұқымы және қара зире тұқымы. Басқа жерлерде оны тұздауға немесе дәмдеуіш қоспаларына қосу кең таралған. Ол диарея, гастрит, тәбет жоғалту, құсу, іш қату, ас қорытудың бұзылуынан туындаған асқазан аурулары және гельминттерге қарсы ем ретінде қолданылады.