Көгілді дақты саламандр (Ambystoma laterale) – АҚШ, Канаданың көл аймақтарында кездесетін, ерекше көгілдір-ақ дақты амфибия. Сипаттамасы, таралуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амфибия түрлері
Species of amphibian
Көк дақты саламандр (Ambystoma laterale) – Ұлы көлдер аймағы мен АҚШ-тың солтүстік-шығысында, сондай-ақ Канаданың Онтарио және Квебек провинцияларының кейбір бөліктерінде табиғи ортада өсетін, жер астында тіршілік ететін саламандр. Олардың ареалы солтүстікке қарай Джеймс шығанағына, ал батысқа қарай оңтүстік-шығыс Манитобаға дейін жетеді.
The blue spotted salamander (Ambystoma laterale) is a mole salamander native to the Great Lakes states and northeastern United States, and parts of Ontario and Quebec in Canada. Their range is known to extend to James Bay to the north, and southeastern Manitoba to the west.
Сипаттама
Көк дақты саламандралардың ұзындығы аралығында болады, оның құйрығы 40% құрайды. Әдетте, аталықтары аналықтарынан сәл кішідірек (Донато 2000). Олардың терісі көкшіл қара түсті, арқасында ерекше көк және ақ дақтар, ал денесі мен құйрығының бүйірінде көкшіл ақ дақтар болады. Олардың денелері созылған. Жатық тесігі көбінесе қара болады, бұл бауырының ақшыл түсімен контраст құрайды. Өзгерген дернәсілдерде сары дақтар болуы мүмкін, бірақ жеке дарақ жерге шыққаннан кейін олар көк түске айналады. Кейде жабайы табиғатта меланистік дарақтар кездеседі. Оларда ұзын саусақтары бар: алдыңғы аяқтарында төрт, артқы аяқтарында бес. Әдетте, үлгілерде 12–14 қабырға ойығы болады. Аталықтары аналықтарынан кішідірек, бірақ олардың құйрықтары ұзын және жалпақ. Көк дақты саламандралар түнгі жануарлар (Feuka, Hoffman, Hunter, Calhoun, 2017), күндіз жер астында жасырынып, түнде тамақ іздеу үшін шығады (Donato 2000).
Blue spotted salamanders are between in length, of which the tail comprises 40%. Generally, males are slightly smaller than their female counterparts (Donato 2000). Their skin is bluish black, with characteristic blue and white flecks on its back, and bluish white spots on the sides of its body and tail. They have elongated bodies. The vent is typically black, which contrasts with the paler belly. Larvae that have transformed may have yellow splotches; these turn blue once the individual becomes terrestrial. Occasionally, a melanistic individual may be found in the wild. They have long toes: four on the front feet and five on the hind feet. Typically, specimens will have 12–14 costal grooves. Males tend to be smaller than females, though they have longer, flattened tails. Blue spotted salamanders are nocturnal (Feuka, Hoffman, Hunter, Calhoun, 2017) staying underground during the day and coming out at night to find food (Donato 2000).
Географиялық аумағы
Көк дақты саламандралар Солтүстік Американың солтүстік-шығыс бөлігінде кездеседі. АҚШ-тың Жаңа Англия аймағында амбистома латерале сияқты көптеген саламандра түрлерінің көптеген популяциялары бар. Көк дақты саламандраларды батысқа қарай Мичиган штатындағы Ұлы көлдерге дейін және Канаданың шығыс провинцияларында табуға болады (Донато 2000, Гилхен 1974).
Blue spotted salamanders can be found in the northeastern parts of North America. New England in the United states has large populations of many types of salamanders, including Ambystoma laterale. Blue spotted salamanders can be found as far west as the Great Lakes in Michigan and up into the eastern providences of Canada (Donato 2000, Gilhen 1974).
Тіршілік ету ортасы
Көк дақты саламандрлер негізінен ылғалды, жапырақты, қатты ағаш ормандары мен құмды топырақты батпақты орманды жерлерде кездеседі (Донато 2000), бірақ оларды қылқан жапырақты ормандар мен далаларда да табуға болады. Олар суы орта шілдеге дейін сақталатын көктемгі тоғандарды ұнатады, бұл оларға қолайлы көбейту ортасына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Көк дақты саламандрлер филопатриялық және уақытша тоғандардың болуына үлкен дәрежеде тәуелді. Қалың өсімдіктер, жапырақ тіндірілгендері, тастар мен шыршалар баспана ретінде жиі қолданылады. Зерттеулер көрсетуде, мекендеу ортасын таңдауға жарық ластануы және химиялық түстер сияқты факторлар да әсер етуі мүмкін. Көк дақты саламандрлер мекендеу ортасының жоғалу қаупіне тап болып отыр (Хоффман 2017).
Blue spotted salamanders are primarily found in moist, deciduous hardwood forests and swampy woodlands with sandy soil (Donato 2000), though they can be found in coniferous forests and fields too. They prefer vernal pools that retain water into mid summer, to ensure access to a suitable breeding habitat. Blue spotted salamanders are philopatric and largely dependent on the availability of ephemeral pools. Underbrush, leaf litter, rocks and logs are commonly used for shelter. Studies are beginning to show that habitat selection may also be affected by factors such as light pollution and chemical hues. Blue spotted salamanders are facing habitat loss (Hoffman 2017).
Көбею
Көк дақты саламандралар сперматофорды қалдырып, оны жинау арқылы жұптасады. Сперматофор – еркек саламандра бөліп шығаратын сперма жиынтығы. Жұптасу процесін еркек саламандра ұрғашысының басын иелену және оның басын иығымен сүрту арқылы бастайды. Ұрғашының жұмыртқалары сперматофордағы спермамен ұрықтана алады, бірақ ол сперматофорға жақын болуы керек. Еркек оны осылай болуы үшін тиісті жақын жерге орналастыруға тырысады (PBS 2023). Жұмыртқалар орманды көлдің немесе арнаның жиегіндегі бұтақтарға, тастарға немесе өсімдіктерге бекітілген шағын топтарда салынады. Бір клатчта орташа он екі жұмыртқа болады, ал аналықтары жылына 500-ге дейін жұмыртқа сала алады. Еркек және аналық саламандралар екі жасқа келгенде жұптаса бастайды. Көбейіс көктемнің басында, көктемгі сулы көлдердің жанында жүзеге асады. Жұмыртқадан шамамен бір айдың ішінде личинка шығады. Личинканың аузы мен көздері жақсы жетілген, сондай-ақ сыртқы жабырқақтары мен кең құйрық қанаттары болады (Донато 2000). Алдыңғы аяқтары екі аптада, ал артқы аяқтары үш аптада қалыптасады. Личинкалар саламандраның құрлықтағы түріне айналғанша суда өмір сүреді. Суда жүрген кезде личинкалардың түсі қоңыр, жасыл және сұр сияқты бейтарап реңдерде болады. Дақтары да көк емес, сары түсті болады (Gilhen 1974). Ол жаздың соңына қарай толыққанды құрлықтағы түріне айналады. Көк дақты саламандралар ежелгі текті, тек әйелдерден тұратын популяциялармен байланысты екені белгілі. Мұндай әйелдер көбінесе көк дақты саламандраларға ұқсайды, бірақ гибридтік геномға ие, содан кейін сперма геномын жойып, жыныссыз жолмен (яғни, гиногенез, алдын ала мейоздық екі еселеумен) дамиды; алайда, олар спермадан алынған геномды пайда болған ұрпаққа қосуы мүмкін.
Blue spotted salamanders mate through the depositing and collecting of a spermatophore. A spermatophore is a packet of sperm that is deposited by the male. Reproduction is initiated by the male by taking hold of the female and rubbing her head with his chin. The female's eggs can be fertilized by the sperm in the spermatophore, but she must be in close proximity to the spermatophore. The male will try to position her so she is close enough that this can happen (PBS 2023). Eggs are laid in small agglomerations attached to twigs, rocks or plants at the edge of a woodland pond or ditch. Clutches average a dozen eggs, and females may lay up to 500 eggs yearly. Males and females first mate when two years old. Breeding occurs in early spring near vernal pools. Eggs take about one month to hatch. At hatching, larvae have a well developed mouth and eyes, as well as external gills and broad tail fins (Donato 2000). Front limbs form at two weeks, and hind limbs form at three weeks. Larvae live underwater until they transform into the terrestrial form of the salamander. While still in water, the larvae will have more neutral coloring such as browns, greens and grays. The spots will also be yellow instead of blue (Gilhen 1974). It will fully transform to its terrestrial state by late summer. Blue spotted salamanders are known to be associated with unisexual (all female) populations of ancient origin. The unisexual females often look like blue spotted salamanders but have hybrid genomes then discard the sperm genome and develop asexually (i. e., gynogenesis, with premeiotic doubling); however, they may incorporate the genome from the sperm into the resulting offspring.
Тремблай саламандрасымен қарым-қатынасы
Әйел Tremblay саламандралары (Ambystoma tremblayi) наурыз бен сәуір айларында ер көк дақты саламандралармен шағылысады. Жұмыртқалары көл төріндегі қоқысқа жеке-жеке немесе 6-10 жұмыртқадан тұратын кішкентай топтармен салынады. Еркектердің хромосомалық үлесі тек жұмыртқаның дамуын күшейтеді, ал оның генетикалық материалы назарға алынбайды.
Female Tremblay's salamanders (Ambystoma tremblayi) breed with male blue spotted salamanders from March to April. Eggs are laid singly or in small masses of 6 to 10 eggs on debris at pond bottom. The males' chromosome contribution only stimulates the egg's development; its genetic material is ignored.
Қорғау
Көк дақты саламандралардың бірнеше қорғаныс механизмі бар. Саламандраның арқасы мен құйрығындағы көк дақтар оны жыртқыштарға анық көрінбейтіндей етеді. Көк дақты саламандралардың құйрықтарында зиянды сүттей зат секрециялайтын арнайы бездері болады. Саламандра үшін үлкен құйрық та артықшылықты құрайды, себебі ол құйрығын жыртқыштан денесін қорғау үшін пайдалана алады. Улы затпен жабылған үлкен құйрық – саламандраның жыртқыш аузымен алғашқы байланысатын бөлігі, нәтижесінде жыртқыш саламандраны тастап кетеді (Донато 2000).
Blue spotted salamanders have several defense mechanisms. The blue spots on the salamander's back and tail make it difficult for predators to clearly see the salamander. Blue spotted salamanders also have specialized glands on their tails that secrete a milky substance which is harmful to predators. Having a large tail is also advantageous for a salamander as it can use its tail to shield its body from a predator. The large tail covered in a toxic substance would be the first part of the salamander that comes in contact with a predator's mouth, hopefully causing the predator to drop the salamander (Donato 2000).
Диета
Көк дақты саламандралар етқоректі, құрттар, қоқоштар, жұмырқұрттар, жүзқұйрықтар және жәндіктер сияқты омыртқасыздармен қоректенеді. Көптеген саламандралар сияқты, көк дақты саламандралар да күндіз жер астында болады. Бірақ, түнде олар топырақтан шығып жем іздейді. Қоршаған орта жаңбырлы немесе ылғалды болғанда да олар жем алу үшін шыға алады (Донато 2000).
Blue spotted salamanders are carnivorous, eating invertebrates such as worms, snails, slugs, centipedes, as well as insects. Like most salamanders, blue spotted salamanders stay underground during the day. However, at night they will emerge from the soil to feed. They may also emerge to feed when the environment is rainy or moist (Donato 2000).
Жыныстық бірлікте өмір сүретін түрлермен өзара әрекеттесу
Көк дақты саламандрдің географиялық ареалының солтүстік бөлігінде осы түрдің жыныссыз саламандрлар популяциясымен қарым-қатынас жасайтын аймақ бар. Жыныссыз саламандрлар популяциясы көбеюді бастау үшін көк дақты саламандрлармен өзара әрекеттеседі, себебі жыныссыз түрлердің көпшілігі аналық. Бұл өзара әрекеттесу көк дақты саламандрлар популяциясына зиян келтіруі мүмкін, өйткені жыныссыз популяцияның гендері үстемдік танытып, екі топ арасында бәсекелестік тудырады (Бродман, Круз, 2007). Таза диплоидты көк дақты саламандрлар (A. laterale) АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы ең сирек кездесетін қосмекенділердің бірі болып табылады.
In the Northern portion of the blue spotted salamander's geographic range, there is an area where this species interacts with a unisexual population of salamanders. The unisexual population of salamanders interacts with the blue spotted salamanders to initiate reproduction, as the unisexual species is, for the most part, female. This interaction can be somewhat detrimental to blue spotted salamander population because genes of the unisexual population are being promoted, creating competition between the two groups (Brodman, Krouse, 2007). Pure diploid Blue spotted Salamanders (A. laterale) are among the rarest amphibians in the northeastern United States.