Беларусьтік ғалым, құқық қорғаушы және экологист Геннадий Грушевой туралы
Gennady Grushevoy
Геннадий Грушевой: белорусский ученый, правозащитник, эколог, основатель фонда помощи Чернобылю. Лауреат премии Рафто за вклад в демократию и права человека.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Беларусьтік ғалым, адам құқықтарын қорғаушы және қоршаған ортаны қорғаушы Геннадий Грушевой (Хиенадзь Хрушавы; 24 шілде 1950 – 28 қаңтар 2014) – беларусьтік ғалым, саясаткер, адам құқықтары және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі белсенді, сондай-ақ алғашқы Чернобыль жәрдемқорының негізін қалаушы. Ол "Беларусьте демократия мен адам құқықтары үшін көп жыл бойы батыл еңбек еткені үшін" 1999 жылғы Рафто сыйлығымен марапатталды.
Belarusian academic, human rights activist, and environmentalist
Gennady Grushevoy (also known as Hienadź Hrušavy; ; 24 July 1950 – 28 January 2014) was a Belarusian academic, politician, human rights and environmental activist and the founder of one of the first Chernobyl relief foundations. He was awarded the 1999 Rafto Prize for “his many years of courageous work for democracy and human rights in Belarus”.
Ерте өмір және мансап
Грушевой 1950 жылы 24 шілдеде Кеңес Беларусьінің астанасы Минскіде дүниеге келді. 1973 жылы Белоруссия мемлекеттік университетін философия мамандығы бойынша бітіріп, академиялық мансабын жалғастырды. Оның басты ғылыми қызығушылығы Батыс Еуропа және Беларусьтағы Ренессанс дәуірі философиясының тарихы болды. Горбачевтің «Қайта құру» кезеңінде Грушевой демократиялық ұлттық қозғалыс – Беларуссия халық фронтына белсенді қатыса бастады. 1989 жылы Беларусьтегі Чернобыль апатына арналған түрлі саяси және наразылық шараларын ұйымдастырғаны үшін тұтқындалды.
Grushevoy was born in Minsk, the capital of Soviet Belarus, on 24 July 1950. In 1973 he graduated from the Belarusian State University with a degree in Philosophy and stayed on to pursue an academic career. His main academic interest was the history of Renaissance philosophy in Western Europe and Belarus. During Gorbachev’s Perestroika Grushevoy began to participate actively in the democratic national movement, the Belarusian Popular Front. In 1989 he was arrested for organising various political and protest actions commemorating the Chernobyl catastrophe in Belarus.
Чернобыльге көмек қоры
Грушевойдың мақсаты - халықтың төменгі деңгейінде өзін-өзі қолдау ұйымдарын құру болатын. 1989 жылы Грушевой Чернобыль апатынан зардап шеккен белорусь балаларына көмек көрсетуге арналған үкіметтік емес қайырымдылық қорын құрды. Қор 1990 жылы пайда табу мақсаты жоқ, үкіметтік емес «Чернобыль балалары үшін» белорусь қайырымдылық қоры ретінде ресми тіркелді. Ұйым Беларусьте азаматтық қозғалыс бастамаларын қолдады және түрлі гуманитарлық бағдарламалар бойынша жұмыс істеді. Қор көптеген ауыр сырқатқа шалдыққан балаларды Батыс Еуропа мен Солтүстік Америкаға қысқа мерзімді сапарларға жіберіп, оларға сапалы медициналық көмек көрсетті, сондай-ақ апаттан зардап шеккен аймаққа дәрі-дәрмек сияқты көп көлемде гуманитарлық көмек таратты.
Grushevoy’s goal was to set up self help organizations at the grassroots level. In 1989 Grushevoy established a non governmental charitable fund dedicated to helping Belarusian children affected by the Chernobyl catastrophe. The fund was officially registered in 1990 as a non profit, non governmental Belarusian Charitable Fund «For the Children of Chernobyl». The organisation promoted civil movement initiatives within Belarus and worked on a variety of humanitarian programmes. The fund sent a large number of children with serious illnesses to Western Europe and North America for short trips meant to provide them with good medical care and distributed large quantities of humanitarian aid, such as medicine, in the region affected by the disaster.
Басқа қызмет түрлері
Көмек жұмысынан басқа, Грушевой Беларусьтің әртүрлі өңірлерінен келген жастарды қатыстыратын азаматтық қозғалыс инициативаларымен де жұмыс істеді және бүкіл ел бойынша жастар орталықтарының дамуына үлес қосты, онда жас беларустар әлеуметтік, саяси және мәдени мәселелерді талқылайтын. Ол және оның ұйымы көп жыл бойы Минскіде "Болашаққа қара" деген ортақ атпен жыл сайынғы жастар фестивальдері мен конференцияларын өткізіп келді.
Apart from the relief work, Grushevoy also worked with civil movement initiatives involving young people from different regions in Belarus and contributed to development of youth centres throughout the country, where young Belarusians meet to address social, political and cultural issues. For many years he and his organisation arranged annual youth festivals and conferences in Minsk under the common name of the project “Look into the future”.
Беларусь билігінің қысым көрсетуі
1997 жылы Грушевой ұйымы үкіметтік бақылауға түсті және оның қызметін тергеу үшін КГБ-нің арнайы комиссиясы құрылды. Бұл 1997-2000 жылдары президент Лукашенко секторға мемлекеттік бақылау орнатуға тырысқан кезде, үкіметтік емес ұйымдарға қарсы жалпы қысым науқанының бір бөлігі болды. Бастапқыда үкімет Грушевой ұйымының мемлекеттік көмек бағдарламасына қосылуын ұсынды, бірақ ұйым бұл ұсыныстан бас тартты. Бірнеше ай бойы КГБ қызметкерлері қордың кеңселерінде отырып, аудиттер жүргізді (әсіресе, оның неміс ұйымдарымен байланыстары, онда көптеген балалар жазғы демалысқа жіберілді) және қызметтің барлық аспектілерін қадағалады. Нәтижесінде, қор ғимараттан шығарылып, басқа атаумен қонақүй бөлмесінен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Оның бірнеше жетекшілері серіктес ұйымдардың көмегімен Германияға көшті. Минскіде Чернобыль апатының 11 жылдығына арналған демонстрация ұйымдастырғаннан кейін Грушевой мен оның әйелі Иринаны қамауға бұйрық берілді. Ресми себеп – мошенничество. Жұбайлар қордың құжаттарында мошенничествоға дәлел табылмай, айыптар алынып тасталғаннан кейін бір жыл Германияда эмиграцияда болды, содан кейін Белоруссияға оралды.
In 1997 Grushevoy’s organisation had fallen under government scrutiny and a special commission of the KGB was set up to investigate its operations. This was part of a general harassment campaign against NGOs in 1997 2000 as President Lukashenka sought to impose state control over the sector. Initially, the government proposed that Grushevoy’s organisation become a part of the state relief program but the organisation refused the offer. For several months, the KGB officials simply sat in the fund’s offices and carried out audits (especially of its links with German organisations, where many children were sent for the summer months for recreation) while monitoring all facets of business. Ultimately, the fund was evicted from the building and forced to operate, under a different name, out of a hotel room. Some of its leaders moved to Germany, with the help of partner organisations. After organising demonstrations in Minsk to mark the 11th anniversary of the Chernobyl disaster, arrest orders were issued for Grushevoy and his wife Irina. The official reason given by the authorities was fraud. The couple spent a year in exile in Germany before returning to Belarus when the charges were dropped since no evidence of fraud could be found among the papers of the fund.
Өлім
Грушевой 2014 жылғы 28 қаңтарда лейкемиядан қайтыс болды. Ол Минск қаласының шетіндегі Солтүстік бейіште жерленді.
Grushevoy died from leukaemia on 28 January 2014. He was buried in the Northern Cemetery on the outskirts of Minsk.
Тану
1999 жылы ол адам құқықтарын жаһандық деңгейде қолдауға арналған норвегиялық коммерциялық емес және саяси партияға қатыспайтын Rafto Foundation қорынан жыл сайынғы сыйлық алды. "1986 жылғы Чернобыль апатынан ең көп зардап шеккен елде Грушевой экологиялық мәселелерге назар аударды, құрбандардың адам құқықтарын ерекше атап өтті."
In 1999 he received an annual prize from the Rafto Foundation, a Norwegian non profit and non partisan organisation dedicated to the global promotion of human rights. “ In the country most severely hit by the Chernobyl disaster in 1986, Grushevoy has focused on environmental issues by emphasizing the victims' human rights.”