1944 жылғы Говард Хоукс фильмі: «Жарқын сәттер» актерлары мен жасалуы

Кіріспе

1944 жылы Говард Хоукс түсірген американдық романтикалық, соғысқа қатысты оқиғалы фильм.

Уолтер Бреннан Эдди рөлінде. Хоукс 1943 жылдың желтоқсан айында Бреннанмен өндіріс алдындағы кеңесу үшін кездесті. 1944 жылдың наурыз айынан мамыр айына дейін Бреннанның шарты Голдвиннен аптасына 2500 долларға Эдди рөлін ойнау үшін берілді. Келісімде Бреннанның аты титрлерде Богарттың атынан 60 пайызға кішірек болуы керек еді. Лорен Баколл – Мари "Слим" Браунинг рөлінде. Баколл кастинг кезінде 18 жастағы модель болған. Ол "Harper's Bazaar" журналының мұқабасында пайда болды, және Хоукстың әйелі Нэнси "Слим" Кит оны байқап, күйеуіне мұқаба суретін көрсетті. Хоукс 1943 жылдың сәуірінде Баколлды іздеп тауып, оның алғашқы кино рөліне келісім шарт жасады. Фильмде Гарри оны "Слим" деп шақырады, ал ол оны "Стив" деп атайды – бұл Кит пен Хоукс арасында қолданылатын есімдер. Хоукс фильмдегі махаббатқа байланысты қызығушылық екі әйел актриса арасында бөлінуі керек пе, әлде Баколлға толығымен сену керек пе деген мәселені шешуі керек болды. Warner Bros Баколлды пайдалануға Хоукстың ықыласын көрсетпеді және Хоукстен Долорес Моран мен Жоржетт Макки сияқты студияның актрисаларын сынақтан өткізуді талап етті. Бірақ Баколлдың экрандық сынағы сәтті болғаннан кейін Хоукс Баколлға сенімді болды және Фельдман, Уорнер мен Богартты көндіруге болатынына сенді. Баколлға 1944 жылдың басында рөл ұсынылды, келісімшартының жартысы Хоуксқа, жартысы Уорнерге тиесілі болды. Долорес Моран – Гем Элен де Бурсак рөлінде. Энн Шеридан Сильвия/Хелен рөліне оның кейіпкері фильмде үлкен рөлге ие болғанда қарастырылды. Сильвия/Хеленнің рөлі кішкентай болғандықтан, Моран нәзік Баколлға қарама-қарсы, толық денелі актриса ретінде таңдалды. Хоги Кармайкл – Крикет рөлінде. Белгілі ән жазушы Кармайклды Хоукс бір кеште тауып алды. Бұл оның кинодағы алғашқы рөлі болды. Ол бұрын "Topper" фильмінде де ойнаған. Шелдон Леонард – лейтенант Койо рөлінде. Уолтер Сюрови – Пол де Бурсак рөлінде. Марсель Далио – Жерар (Француз) рөлінде. Француз актері Далио Богартпен "Касабланка" фильмінде Эмиль крупие рөлінде бірге ойнаған. Уолтер Санде – Джонсон, Гарридің қате клиенті рөлінде. Дан Сеймур – капитан Ренард рөлінде. "Касабланка" фильмінде Абдул рөлін ойнаған Сеймур кубалық революционер рөлін ойнауға келісіп, кейіпкері сценарийде жоқ екенін байқап таң қалды. Оның орнына оған Виши полициясының рөлі берілді, және Хоукс оның салмақ қосуын талап етті (сол кезде оның салмағы 300 фунтқа жеткен), сондай-ақ жеңіл француз акцентін қоюын өтінді.

Walter Brennan as Eddie. Hawks met with Brennan for a pre production conference in December 1943. Brennan's contract was loaned from Goldwyn for $2,500 per week from March to May 1944 to play Eddie. The agreement included that Brennan's name would appear 60 percent of the size of Bogart's name in the credits. Lauren Bacall as Marie "Slim" Browning. At the time of casting, Bacall was an 18 year old model. She had appeared on the cover of Harper's Bazaar, and was noticed by Hawks' wife, Nancy "Slim" Keith, who showed the cover photo to her husband. Hawks sought Bacall out in April 1943 and signed her for the role, her first movie appearance. In the film, Harry calls her by the nickname "Slim", and she calls him "Steve", the nicknames used between Keith and Hawks. Hawks had to decide whether the love interest in the film would be split between two female actresses or rest alone on Bacall. Warner Bros was uninterested in Hawks using Bacall and required Hawks to screen test some of the studio's actresses such as Dolores Moran and Georgette McKee. After the success of Bacall's screen test, however, Hawks was confident in Bacall and believed he just needed to convince Feldman, Warner, and Bogart. Bacall was offered the part in early 1944, with half of her contract belonging to Hawks, half belonging to Warner. Dolores Moran as Mme Hélène de Bursac. Ann Sheridan was considered for the part of Sylvia/Helen when her character had a larger role in the film. With the part of Sylvia/Helen smaller, Moran was cast as a more voluptuous contrast to slender Bacall. Hoagy Carmichael as Cricket. A prominent songwriter, Carmichael was discovered by Hawks at a party. This was his first credited film role. He had previously appeared in Topper. Sheldon Leonard as Lieutenant Coyo. Walter Surovy as Paul de Bursac. Marcel Dalio as Gérard (Frenchy). French actor Dalio had appeared with Bogart as Emil the Croupier in Casablanca. Walter Sande as Johnson, Harry's inept charter client. Dan Seymour as Capitaine Renard. Seymour who played Abdul in Casablanca signed up to play as a Cuban revolutionary and was shocked to notice his character wasn't in the script. Instead, he was given the role of a Vichy policeman, and Hawks insisted he gain weight (he was 300 pounds at the time) as well as sport a slight French accent.

Өндіріс

Он күндік балық аулау сапарында тәуелсіз режиссер Говард Хоукс Эрнест Хемингуэйді сценарий жазуға көндіруге тырысты, бірақ Хемингуэй Голливудта жұмыс істеуге мүдделі емес еді. Хоукс Хемингуэйдің "ең нашар хикаясынан" фильм жасауға болатынын айтты. Хоукс Хемингуэйдің туындыларын жоғары бағаласа да, "Ие бол және болма" романын "құсқысыз нәрсе" деп санады және Хемингуэйге тура солай айтты. Хемингуэй мен Хоукс балық аулау сапарының қалған бөлігінде сценарий үстінде жұмыс істеді. Олар фильм романға емес, Морганның Маримен қалай танысқаны туралы баяндауға тиіс екенін шешті. Мари кейіпкері фильм үшін кеңінен өзгертілді. 1939 жылдың мамыр айында Хемингуэй кітап құқығын Хоукс байланыста болған Хьюз құрал компаниясына сатты. Хоукс 1943 жылдың қазан айында кітап құқығын сатып алып, кейін Warner Bros. компаниясына сатты. Романның құқықтары бірнеше сатушылар арасында ауысқандықтан, Хоукс құқықтарды сатудан Хемингуэйден он есе көп ақша тапты. Бұл туралы білгеннен кейін Хемингуэй Хоукспен "үш ай" сөйлеспеуге келісім берді. "Ие бол және болма" романының сценарийі Хемингуэйдің романынан көп ерекшеленеді. Ұқсастықтарға Гарри Морганның аты, есімі және кейбір мінездік ерекшеліктері, Маридің есімі, Эддидің есімі және Джонсонның аты мен мінез-құлқы ғана жатады. Джонсон – романнан бастап, барлық өңделген сценарийлерде де, фильмде де өзгермеген жалғыз кейіпкер. Фильм тек романның алғашқы төрт тарауына ұқсайды.

Жазу

Говард Хоукс сценарий жұмысына Жюль Фуртманды шақырды. 1943 жылдың 12 қазанында аяқталған бастапқы сценарий 207 беттен тұрды. Ол соңғы сценарийге қарағанда романға көбірек ұқсады. Желтоқсан айының соңына қарай Фуртман қайта жазылған сценарийді алпыс бетке кеміткен. Хоукс Фуртманға Маридің кейіпкерін Марлен Дитрих сияқты тартымды және еркекше етуге нұсқау берді. Сценарийдің бұрынғы нұсқасында Бакалдың әмияны ұрланған; қайта жазудан кейін Бакалдың кейіпкері әмиянды ұрлады. Бакалдың кейіпкерінің көп бөлігі Хоукстың әйелі Слим Киттің бейнесіне негізделген. Оның кейбір сөздері тікелей Киттен шыққан. Киттің айтуынша, Фуртман тіпті оған сценарий авторлығын сұрауға кеңес берген. Хоукс Фуртманға соңғы сценарийді аяқтауды және сценарийдің екінші нұсқасын жазуды тоқтатуды бұйырды. Екінші нұсқада Бакал рөлге жарамсыз болып шықса, екінші дәрежелі кейіпкер ретінде көрінетін. Фуртман 1944 жылдың қаңтар және ақпан айларында сценариймен жұмыс істеді және оған көмектесу үшін Клив Ф. Адамс пен Уитман Чемберсті шақырды. Ол оны 1944 жылдың 14 ақпанына дейін аяқтады. Джозеф Брин сценарийді оқып, өндіріс кодексін бұзатын үштен бір дүркін жағдайды анықтады, Морган жазаланбаған кісі өлтіруші ретінде бейнеленгенін және әйелдер осыратындар ретінде көрсетілгенін айтты. Ол кейіпкерлерді жұмсарту, студия ерлер мен әйелдер арасындағы орынсыз сексуалдық қатынастарға қатысты барлық меңзеулерді жою және кісі өлтіруді өзін-өзі қорғау ретінде көрсету қажеттігін мәлімдеді. Фильм Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түсірілгендіктен, Хоукс Рузвельт әкімшілігін қанағаттандыру үшін Америкааралық істер жөніндегі координатордың кеңсесінің талабы бойынша Кубадан Виши билігіндегі Мартиникаға көшті. Олар Латын Америкасына қатысты АҚШ үкіметінің «Жақсы көрші» саясатына қарсы Куба үкіметінің жағымсыз бейнесіне наразылық білдірді. Жазушы Уильям Фолкнер 1944 жылдың 22 ақпанында «Хоукс» студиясына «Еркін Франция» мен Виши үкіметі арасындағы саяси қақтығысты сюжетте қайта жазбау және өндіріс кодексін қанағаттандыру үшін шақырылды. Фолкнердің Мартиникаға оқиға орнын ауыстыру туралы ұсыныс жасағаны айтылады, өйткені ол Шарль де Гольге қатысты өндірілмеген сюжет желісімен айналысқандықтан, бұл мәліметтермен жақсы таныс болған. Фолкнер жобаға тартылғаннан кейін Фуртман жазуды тоқтатты. Фолкнер мен Хемингуэй ешқашан кездеспеген, бірақ Чарльз М. Оливер «Біреуде бар және жоқ» романының киноға ең сәтті бейімделуі деп санайды. Өндіріс кодексін қанағаттандыру үшін Фолкнер барлық кейіпкерлердің бір қонақ үйде тұратынын, бірақ Морган мен Маридің бөлмелерін бір-біріне қарама-қарсы орналастырып, олардың арасындағы қарым-қатынасты жеңілдету үшін және Маридің ішімдік ішуін азайту үшін жазды. Ол Морганды кісі өлтіруші ретінде көрсеткен көріністерді де жойды. Басқа қосымшалардың ішінде Мари Морганның жалғыз романтикалық қызығушылығына айналды, ал Хелен мен оның күйеуі қарсылық қозғалысының мүшелері болды. Соңында Фолкнер фильмнің уақытын романдағы бірнеше айдың орнына үш күнге дейін қысқартты. Хоукс сценарийді Хамфри Богарт ойнаған «Касабланка» фильміне ұқсатуға ниеттенді, оның кассадағы табысына үміттене отырып.

Howard Hawks recruited Jules Furthman to work on the screenplay. Completed on October 12, 1943, the initial screenplay was 207 pages. It resembled the novel more than the final screenplay did. By the end of December, Furthman had completed a revised screenplay with sixty fewer pages. Hawks instructed Furthman to alter Marie's character to be more sultry and masculine like Marlene Dietrich. In the previous version of the script, Bacall's purse was stolen; after the revision, Bacall's character stole the purse. Much of Bacall's character was based on Hawks's wife Slim Keith. Some of her lines reportedly came directly from Keith. According to Keith, Furthman even suggested she ask for script credit. Hawks instructed Furthman to work on the final screenplay and stop writing the second version of the screenplay. The second version had Bacall as a minor character in case she proved to be poor for the role. Furthman worked on the screenplay throughout January and February 1944 and recruited Cleve F. Adams and Whitman Chambers to help him with the work. He completed it before February 14, 1944. Joseph Breen read the script and cited three dozen instances that violated the Production Code, citing that Morgan was portrayed as an unpunished murderer and the women as suggested prostitutes. He stated that the characters must be softened, the studio must remove all suggestions of inappropriate sexual relations between men and women, and that murder must be made clear to appear as self defense. As the movie was filmed during World War II, Hawks moved the setting from Cuba to Vichy controlled Martinique as required by the Office of the Coordinator of Inter American Affairs to placate the Roosevelt administration. They objected to the unfavorable portrayal of Cuba's government as against the U. S. government's "Good Neighbor" policy toward Latin American nations. Writer William Faulkner was hired on by Hawks on February 22, 1944, to avoid recounting political conflict between Free France and the Vichy government in the story line and to satisfy the Production Code. It was reportedly Faulkner's idea to change the setting of the film to Martinique, because he had been working on an unproduced story line involving Charles de Gaulle, so he was familiar with the details. Furthman stopped writing after Faulkner was brought on the project. Faulkner and Hemingway never met, but To Have and Have Not is considered by Charles M. Oliver the best adaptation for film of Hemingway's novels. In order to satisfy the Production Code, Faulkner wrote that every character would sleep in the same hotel, but put Morgan and Marie's bedrooms across from each other to facilitate interactions between them as well as reducing Marie's drinking in the film. He also removed scenes in which Morgan appeared to be a murderer. Other additions included Marie becoming Morgan's sole romantic interest and Helen and her husband becoming fighters for the resistance. Finally, Faulkner made the time frame for the film three days instead of the many months depicted in the novel. Hawks intended to have the screenplay be loosely modeled on Casablanca, which also starred Humphrey Bogart, hoping for the same success Casablanca had met at the box office.

Түсірілім

Өндірістік кодекс кеңсесінің талаптарына байланысты өзгерістерге байланысты, 1944 жылғы 29 ақпанда өндіріс басталды, сценарийдің бар болғаны 36 беті ғана жазылған болатын. Фолькнердің сценарийді жалғастыру үшін декорацияларды қайта құрудың арасында өте аз уақыты болды, сондықтан әрбір көрініс түсірілімге үш күн бұрын жазылды. 1944 жылғы 6 наурызда актерлердің соңғы құрамы бекітілді, ал 22 сәуірде сценарийге соңғы түзетулер енгізілді. Хоукс және Богарт жол-жолдан сценарийді өзгеретіп, фильмді одан да сезімтал және комедиялық етуге тырысты. Мысалы, "Қосалсаң, одан да жақсы" деген сөз бастапқыда сценарийде болмаған, ол түсірілім барысында қосылған. 62 күннен кейін түсірілім 1944 жылғы 10 мамырда аяқталды. Богарт пен Хоукс балық аулау және теңіз саяхатындағы тәжірибелеріне орай, өздері техникалық кеңесшілер ретінде жұмыс істеді. Түсірілім басталғаннан кейін, Хоукстың наразылығына қарамастан, Богарт пен Бакалдың арасында махаббат пайда болды. Богарт 45 жаста, үйленген және Бакалдан екі есе үлкен болды. Олар өз қарым-қатынастарын Хоукстен жасырып ұстады. Бұл махаббаттың нәтижесінде Богарт үшінші әйелі Мейо Метоттан ажырасты. Ол Бакалмен "Бар және болмай" фильмінен бір жыл өткен соң үйленді және Богарт 1957 жылы қайтыс болғанға дейін олар некеде болды. "Baltimore Oriole" әні Бакалдың фильмдегі тақырыбы болуы тиіс еді, бірақ Бакалдың вокалдық тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты саундтрекке тек қосымша музыка ретінде енгізілді. Фильмде фондық музыка немесе диегетикалық емес музыка аз қолданылған. Дегенмен, фильмнің музыкалық қосымшасы, соның ішінде басты титр Франц Ваксманмен жазылған. 7b музыкалық бөлігі түпнұсқалық партитурада Уильям Лаваға жатқызылған. Уильям Лава Warner Bros компаниясындағы музыкалық қызметкер болған және ол үнемі қосымша музыкалық бөліктер енгізген. Кинотану профессоры Иан Брукстің сөзіне сүйенсек, Говард Хоукс джазды, әсіресе түрлі нәсілдік топтардың қатысуымен түсірілген сахналарда, фильмнің сюжетіндегі фашизмге қарсы күресті күшейту үшін пайдаланған. Көпке тараған миф бойынша, болашақ әнші-жұлдыз Энди Уильямс Бакалдың әнін дубляждаған. Бірақ Хоукс пен Бакалдың ішіндегі сенімді дереккөздер бұл ақиқат емес екенін мәлімдеді. Бакалдың жеткіліксіз вокалдық қабілетіне қатысты қорқыныштан туындағандықтан, Уильямс және басқа да әйел әншілер Бакалдың әнін дубляждау үшін тексерілді. Бірақ бұл қорқыныштар Бакалдың өзі ән айтуына деген ниеттен (бәлкім Богарттың қолдауымен) басылды, оның дауысы жетілмегеніне қарамастан. Бұл миф Леонард Мальтиннің Кино нұсқауында осы фильм туралы айтылған, бірақ 1986 жылғы "MacGyver" сериалының "Жолға үш" атты эпизодында осы миф қайта жаңғыртылды, онда кино ардагері кейіпкері әйелінен осы сұрақты қойғанда, ол Энди Уильямстың 14 жасында Лорен Бакалдың дауысын дубляждағанын айтады. Фильм түсіріліміне қатысқан бірнеше адам бұл мифтің жалған екенін мәлімдеді. Шындығында, фильмдегі Бакалдың төменгі дауысы оның кейіпкеріне еркек үстемдігінің бір түрін орнатуға көмектеседі.

Production began on February 29, 1944, with only 36 pages of the screenplay written, due to changes required by the Production Code office. Faulkner had very little time in between the rebuilding of sets to continue the screenplay, therefore, each scene was written three days before it was filmed. The final cast reading was done on March 6, 1944, with final script changes finished by April 22. Line by line, Hawks and Bogart changed the script to create a more sexual and comedic film. For example, the line "It's even better when you help" was not originally in the script and was added during filming. After 62 days, filming was completed May 10, 1944. Bogart and Hawks served as their own technical advisers because of their experience with fishing and sailing. After filming began, a romance developed between Bogart and Bacall, despite Hawks's disapproval. Bogart was married and 45 years old, more than twice Bacall's age. They kept their relationship a secret from Hawks. This romance eventually led to Bogart divorcing Mayo Methot, his third wife. He and Bacall married a year after To Have and Have Not and remained married until Bogart's death in 1957. The song "Baltimore Oriole" was intended to be Bacall's theme for the movie, but was merely added as background music on the soundtrack due to Bacall's vocal inexperience. Background music or nondiegetic music is minimal in the picture. However, the film score including the main title was composed by Franz Waxman. One music cue, 7b, is credited to William Lava on the original cue sheet. William Lava was a music staffer at Warner Bros who regularly contributed additional cues. According to professor of film studies Ian Brookes, Howard Hawks uses jazz, particularly through interracial performance scenes, to underscore anti fascism in the story line of the film. A persistent myth is that a teenage Andy Williams, the future singing star, dubbed the singing for Bacall. According to authoritative sources, including Hawks and Bacall, this was not true. Williams and some female singers were tested to dub for Bacall because of fears she lacked the necessary vocal skills. But those fears were overshadowed by the desire to have Bacall do her own singing (perhaps championed by Bogart) despite her less than perfect vocal talent. This myth is disputed in Leonard Maltin's Movie Guide entry for this film, but the myth is propagated in a 1986 episode of MacGyver, entitled "Three for the Road", when the character of a movie veteran asks his wife this particular question, whereupon she answers that Andy Williams, when 14, did dub the voice for Lauren Bacall. Several sources on the film set have stated this myth is false. In fact, Bacall's low singing voice in the film helps her character establish a form of masculine dominance.

Мәдени сілтемелер

Бір көріністе Мари Морганға: "Мені ұстау қиын, Стив. Сен тек сұрасаң болғаны" дейді. Бұл цитата 1939 жылғы Хоукс режиссерінің "Жалғыз періштелерде қанаттар бар" фильмінен алынған, онда Жан Артур Кэри Грантқа: "Мені ұстау қиын, Джефф. Сен тек сұрасаң болғаны" дейді.

Шығару

Warner Bros. 1944 жылдың 11 қазанында «To Have and Have Not» фильмін жарыққа шығарды.

Қабылдау

"Біреуге де, ештеңе де жоқ" фильміне қатысты сын-пікірлер шығу кезінде әртүрлі және көбінесе жағымсыз болды. Алғашқы жарнамалар мен бастапқы реакцияның көп бөлігі Лорен Бакаллға бағытталды, оны мақтап немесе оның рөлін тек баспасөз назарын аудару үшін жасалған амал деп сынады. Кейбіреулер фильмнің Хемингуэй шығармасына адал еместігін де айтты, себебі оның романымен ортақ нәрсесі тек алғашқы он бес минуты ғана. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғысқа алаңдаған американдықтардың назары қайырымдылықтан үнемі бас тартатын, Францияның мүддесіне тек қаржылық тұрғыдан қызығушылық танытатын, өзіне және әйеліне (Мари) көмектесуді мақсат тұтқан Морган сияқты кейіпкерге қызығушылық танытпауы мүмкін. Жалпы, сыншылар фильмді жылдам, әзіл-қалжыңға толы романтикалық фильм деп сипаттап, оның сюжеті тек "кейбір жақсы сахналарға арналған сылтау" екенін айтты. Variety журналы оның "Касабланка" және басқа Warner Bros. мелодрамаларынан нашар екенін атап өтті, бірақ жаңа фильмнің кейіпкерлерді сомдаудағы жетістігін мойындады. Тіпті кейбіреулер оны "Касабланканың" қайта түсірілген нұсқасы деп есептеді; Time журналы оны "Касабланкадан бері миллиондаған киносүйерлер күтіп отырған жұпыр романтикалық мелодрама" деп атады. New York Variety журналы "тамаша өндірістік мүмкіндіктерге" тоқталып, бірақ сюжеттік желісінің "әлсіз" екенін айтты. Американдық киносыншысы Джеймс Эджи фильмді ұнатып, бірақ "Going My Way" фильмін жақсырақ деп санады, себебі "Біреуге де, ештеңе де жоқ" сюжетке емес, "кейіпкер мен атмосфераға" тым көп көңіл бөлген. Ол фильмдегі фашизмге қарсы идеялардан гөрі Бакалдың актерлік шеберлігіне көбірек қызығушылық танытты. Фильм 1944 жылғы ең табысты он фильмнің қатарына кірді. Warner Bros. компаниясының мәліметтері бойынша, фильм отандық кинопрокаттан $3,652,000 ($) және шетелде $1,605,000 ($) табыс тапты, бұл көрсеткіш "Касабланка" фильмінің табысына жақын. Rotten Tomatoes сын-пікірлер жинағында "Біреуге де, ештеңе де жоқ" фильміне 36 сын негізінде 94% мақұлдау көрсетілді, ал орташа бағасы 8.10/10 құрады. Сыншылардың пікірі: "Ховард Хоукс режиссерлік етіп, Богорт пен Бакалл түскен "Біреуге де, ештеңе де жоқ" фильмінде бірнеше деңгейдегі химиялық үйлесім байқалады, бұл экранда жарқырап тұрады".

The critical reception of To Have and Have Not at the time of release was mixed and often unflattering. Early publicity and much of the initial reaction focused on Lauren Bacall, either praising her or criticizing her part as merely a gimmick for attention from the press. Some also faulted the film's unfaithfulness to Hemingway, as only the first fifteen minutes resemble his novel. Further, Americans preoccupied with World War II may have had little interest in a hero (Morgan) who consistently rejects commitment and whose only interest in France's cause is financial, to help himself and his girl (Marie). Overall, critics called the film a fast, witty romance whose plot was merely "an excuse for some good scenes". Variety cited its inferiority to Casablanca and other Warner Bros. melodramas, but acknowledged the new film's success in its characterization. Others even considered it a Casablanca remake; Time called it a "tinny romantic melodrama which millions of cinemaddicts have been waiting for ever since Casablanca." New York Variety was more mixed, citing "nifty productional accoutrements" but "too unsteady" a story line. The American film critic James Agee liked the film but felt Going My Way was better, because To Have and Have Not focused too much on "character and atmosphere" rather than on plot. He was far more interested in Bacall's performance than the anti Fascist themes in the film. The film was one of the top 10 grossing pictures of 1944. According to Warner Bros records the film earned $3,652,000 ($ in terms) domestically and $1,605,000 ($ in terms) foreign, coming close to the high earnings of Casablanca. On review aggregator Rotten Tomatoes, To Have and Have Not has a 94% approval rating based on 36 reviews and an average rating of 8.10/10. The critical consensus states, "With Howard Hawks directing and Bogey and Bacall in front of the cameras, To Have and Have Not benefits from several levels of fine tuned chemistry—all of which ignite on screen."

Талдау

Сценарист және киносыншы Пол Шредер бұл фильмін кинонуардың алғашқы немесе "соғыс уақытындағы" кезеңінде түсірілген фильм ретінде жіктеді. Кейбір ғалымдар оны кинонуар деп санайды, ал кейбіреулері Говард Хоукс ешқашан нағыз "нуар" түсірмегенін айтады. "Байлық пен кедейлік" фильміндегі кейіпкерлердің аттары кейіпкерлердің мінез-құлқымен тікелей байланысты. Көрерменнің ықыласын тудыруға арналған кейіпкерлер лақап атымен таныс: Стив, Слим, Эдди, Френчи және Крикет. Осылайша, Хоукс кейіпкердің тегімен байланысты болатын өткен және қазіргі әлеуметтік статусын жою арқылы кейіпкердің иллюзиясын жасайды. Зұлымдар немесе бұзылған кейіпкерлер, мысалы, Джонсон сияқты тегімен аталады.

Фашизмге қарсылық

Ағылшын киносыншысы Робин Вудтың пікірінше, "Жылы да, жоқ та" фильмі "кино тарихындағы ең маңызды фашизмге қарсы мәлімдемелердің бірі". Фильмде Богарттың кейіпкері арқылы жеке адамның бостандығына баса назар аударылып, адамдардың бірлесіп жұмыс істеуі және алға жылжуы арқылы сол дәуірдегі антифашистік идеялар бейнеленген. Морган қарсылық қозғалысына қосылу туралы шешім қабылдағанда: "Бәлкім, сені жақсы көремін, бәлкім, оларды жақтырмаймын" дейді. Бұл антифашистік мәлімдеменің күші оның идеологиялық емес, инстинктивті болуында. Жалпы алғанда, Хокс авторитарлыққа және жеке құқықтардың бұзылуына қарсылық білдіреді. Дегенмен, Хокс саясатқа қызығушылық танытпағанын және фильмнің негізгі мақсаты Богарт пен Бакаллдың қарым-қатынасын көрсету болғанын айтты. Бірақ, антифашистік тақырыптар олардың арасындағы қарым-қатынаста көрінеді. Олар өз билігін зәулім пайдаланатындарға қарсы тұратын жеке тұлғаны бейнелейді. Иан Брукстің сөзіне сәйкес, Баколл Хоги Кармайклмен бірге "Am I Blue?" әнін орындағандағы төмен дауысы оны "жігіттердің бірі" ретінде, яғни антифашистік күрестің "әскери" ретінде таныстырады. Бұдан бөлек, сол сахнадағы бардағы адамдар түрлі нәсілдерден болып, кеңістікте нәсілдік теңдік сақталған, бұл сол кездегі сегрегация мен нәсілдік дискриминация идеяларына қарсы тұрады. Ал келесі ән, "Гонконг блюзі", Джанго Рейнхардтың соғысқа дейінгі нұсқасын еске салады. Бұл француздық қарсылық рухын көрсетеді, себебі свинг музыкасы Францияда қарсылықтың символына айналды, өйткені сол кезде ол Францияда американдық мәдениеттің жалғыз қолжетімді үлгісі болды.

Гарри Морган

"Біреуге және жоққа" сияқты соғыс фильмдерінің ортақ тақырыбы – түрлену тарихы. Бастапқыда соғысқа қатысуға ниеті жоқ адам, көзқарасының өзгеруі арқылы соғысқа қатысуға азаматтық борышын қабылдап, түрленеді. Гарри Морганның өзгеруімен қатар, Хамфри Богарттың бейнесі жылдар бойы өзгерді, осылайша ол фильмдегі маңызды актерлік таңдауға айналды. Балықшы Гарри Морган "Біреуге және жоққа" сюжетінің орталық тұлғасы. Робин Вудтың сөзінше, Гарри Морган бір мезгілде Хамфри Богарттың және Хокс еңбегінің қаһарманының бейнесін көрсетеді. Гарри Морган кейіпкері – көрермендер шындық деп қабылдайтын, Гомер қаһармандары сияқты мифтің символы. Морган – батырлық идеалды бейнелейді. Морган жеке мүддесін қудалайды, бірақ өзінің ісіне бейжай қарамайды, "өз ісімен" айналысады. Ол жеке одақтастарына деген жауапкершілігінен туындаған жақсылықты жасайды. Морган фильмнің моральдық кодексін адамның не істейтіні мен кім екенінің айырмашылығы арқылы анықтайды. Богарттың кейіпкері адамның жеке сәйкестігі, егер ол оған рұқсат бермесе, оның іс-әрекеттерімен анықталмайтынын көрсетеді. Фильмде Слим Джонсонның әмиянын ұрлайды. Гарри оған біршама бейжай қарайды, себебі Джонсон Морганға қайық капитаны қызметі үшін ақы төлемеген. Екеуіне де Морган жақындағанда, Слим қысылмайды, оның моральдық қағидаларына бұл әрекеті әсер етпегенін көрсетеді. Ал Джонсон ұялады және ол өзінің іс-әрекеттерімен анықталатынын мойындағандықтан, ол көңіл білдірмейді. Богарттың кейіпкері тікелей және ашық, бірақ адамды оның іс-әрекеттеріне қарай бағаламауға тырысады. Гарри Морган жеке адалдығының арқасында "Хокс" қаһарманының қасиеттерін бойына сіңіреді, сонымен қатар батылдығы мен адалдығы үшін Хемингуэйдің кодексті қаһарманы деп сипаттауға болады. Фильм мен роман арасындағы ең үлкен айырмашылық Гарри Морганның тағдырында. Романда Морган сюжет барысында жеңіліске ұшырап, соңында қаза табады. Ал фильмде Морган жеңіске жетеді. Хоукс бұл өзгерісті қасады, себебі ол "жеңіліске ұшырағандар" туралы әңгімелерді ұнатпады.

A common theme of war films such as To Have and Have Not is the conversion narrative. An individual who originally does not want to be involved in the war effort eventually becomes converted through a changed attitude and accepts their duty as a citizen to participate in the war efforts. Along with Harry Morgan's transformation, the Humphrey Bogart persona changed along the years, making him an important casting decision for the film. Harry Morgan, the fisherman, represents the center of the story line of To Have and Have Not. According to Robin Wood, Harry Morgan represents, at the same time, the personality of Humphrey Bogart and the Hawksian hero. Harry Morgan as a character represents a myth the audience accepts as real such as the heroes of Homer. Morgan represents the heroic ideal. Morgan acts on his own interests, yet is not self indulgent, minding his "own business". He does good because of the responsibility he feels he has for his personal alliances. Morgan controls and establishes the morality of the film through the distinctness of what one does and what one is. Bogart's character establishes that one's personal identity is not determined by one's actions if they do not allow it to happen. In the film, Slim steals Johnson's wallet. Harry overlooks this to a point because he (Johnson) did not pay Morgan for his services as a boat captain. When they are both approached by Morgan, Slim shows no shame, indicating her morality was not affected by her actions. Johnson, however, shows shame and doesn't receive sympathy because he reveals he is defined by his actions. Bogart's character is direct and blunt, yet makes an effort to not judge a person by their actions. Harry Morgan encompasses the qualities of the "Hawksian" hero due to his personal integrity, and at the same time, could be described as a Hemingway code hero because of his courage and loyalty. One of the biggest differences between the film and the novel is the resolution of Harry Morgan. In the novel, Morgan is beaten down through the story line and perishes in the end. In the film, however, Morgan ends up a winner. This was specifically altered by Hawks because he did not like stories about "losers".

Мұра

Кейбіреулер "Біреуде бар, біреуде жоқ" фильмін Хоукстің ең жақсы фильмдерінің бірі деп санайды, бұл фильм Нобель сыйлығының иегерлері Фолкнер мен Хемингуэйдің бір фильмнің сценарийі үстінде жұмыс істеген жалғыз жағдайын көрсетеді. Бакаллдың кейбір сөздері екіұштылықтарымен танымал болды; мысалы, "Сен шыбырлауды білесің бе, Стив? Жасыңды біріктіріп, үрлесең болғаны" (оны оған ашық қылықты қарап айтқан). Бұл цитата AFI-нің "100 жыл – 100 фильм цитатасы" тізімінде 34-орында тұр. Хамфри Богартты жерлегенде Бакалл оның қабіріне "Егер бір нәрсе керек болса, шыбырлап айт" деген жазуы бар алтын сыбызғыны салды, бұл олардың бірінші бірлескен фильміндегі оның сөзіне сілтеме еді.

Тәуелділігі мен бейімделулері

"Біреуге де, біреуге де жоқ" бұрынғы фильмдер "Касабланка" (1942), "Марокко" (1930) және "Тынық мұхитының ар жағында" (1942) фильмдерімен ұқсас екенімен ерекшеленеді. Оның сюжеті ертеректегі "Касабланкаға" қандай да бір ұқсастықтар бар, екеуі де француз қарсыласы туралы айтады. Хемингуэйдің басқа өзгерістері де сол бағытта болды, мысалы, маңызды қосалқы кейіпкер ретінде жақсы көретін пианиношінің енгізілуі. Кармайклдың "Крикеті" Хемингуэйдің кітабында болған жоқ, ал ол Дули Уилсонның "Касабланкадағы Сэміне" ұқсас. "Касабланкадан" бірнеше актерлер де осы фильмде пайда болады; Богарт пен Далиодан (Касабланкадағы Эмиль) басқа, Дан Сеймур (Касабланкадағы Абдул) Капитан Ренард рөлін ойнайды, оның аты мен лауазымы "Касабланкадағы" Капитан Реноға ұқсайды. "Касабланкадағыдай", Багарттың бастапқыда тартынған кейіпкері ерлі-зайыпты қарсыласушыларға көмектеседі. "Біреуге де, біреуге де жоқ" бір сағаттық радиоспектакль ретінде "Люкс радио театры" үшін бейімделді, онда Богарт пен Баколл экрандағы рөлдерін қайта ойнады. Бұл бағдарлама 1946 жылдың 14 қазанында эфирге шықты. "Warner Brothers" романы екінші рет Майкл Куртиз режиссерлік еткен "The Breaking Point" (1950) фильмімен қайта түсірді, ол да "Касабланкаға" авторлық құқығын алған. Бұл сценарий романға жақын болды, ал 1944 жылғы фильмге ұқсамайтын. Сценарист Ранальд Макдугалл мен Куртиз Хемингуэй романынан үлгі алған фильм жасауға қызығушылық танытты. Фильм "Касабланкаға" мүлдем ұқсамайды. Фильмнің романға адал болғанына қарамастан, ол "Біреуге де, біреуге де жоқ" фильмінен гөрі аз танымал, бірақ Хемингуэй қайта жасау "оған ұнады" деді. Фильм 1958 жылы режиссер Дон Сигелдің "The Gun Runners" фильмі ретінде қайта түсірілді. Сигел фильмді қайта түсіруге құштар болған жоқ, бірақ "ақшаға мұқтаж болды". Фильм тез және арзан түсірілді. Автор Джин Д. Филлипстің айтуынша, "Тұрақшылар" – "Хемингуэй кітабының түктеп алуынан" басқа ештеңе емес. 1956 жылы "Warner" оны "Рио Хондодағы ашу" атты батыс телесериалының эпизоды ретінде қайта жасады. Сценарийде диалогтың барлық бөліктері алынса да, авторлардың ешқайсысы көрсетілмеді. 1951 жылдан 1952 жылға дейін Хамфри Богарт пен Лорен Баколл "Болд Венчур" атты апталық, жарты сағаттық радио оқиғалар сериясына қатысты, ол "Біреуге де, біреуге де жоқ" фильмінің спин-оффы болуға тиіс еді. "Bacall to Arms" – 1946 жылғы "Looney Tunes" қысқаметражды фильмі, "Біреуге де, біреуге де жоқ" фильмінің көріністерін пародизациялап, "Bogey Gocart" және "Laurie Bee Cool" әндерін ұсынады. Ол "Біреуге де, біреуге де жоқ" DVD-сінің арнайы мүмкіндіктерінің бірі ретінде қосылған. "Біреуге де, біреуге де жоқ" фильміндегі "жаңа шляпа" алмасуы 2019 жылғы "Hulu" телесериалының "Reprisal" пилоттық эпизодында тікелей қайталанды.

To Have and Have Not is noted for its similarity to earlier films Casablanca (1942), Morocco (1930), and Across the Pacific (1942). There are some similarities to the plot of the earlier Casablanca, and both stories involve the French Resistance. Other changes from Hemingway tended in the same direction, such as the introduction of a sympathetic piano player as an important supporting character. Carmichael's Cricket was not in the Hemingway book, and parallels Dooley Wilson's Sam in Casablanca. Several cast members from Casablanca also appear in the film; apart from Bogart and Dalio (Emil in Casablanca), Dan Seymour (Abdul in Casablanca) plays Captain Renard, whose name and position resemble Captain Renault in Casablanca. As in Casablanca, Bogart's initially reluctant character assists husband and wife Resistance members. To Have and Have Not was adapted as an hour long radio play for Lux Radio Theater, with Bogart and Bacall reprising their screen roles. It was broadcast on October 14, 1946. Warner Brothers adapted the novel a second time with the film The Breaking Point (1950) directed by Michael Curtiz, who was also credited for Casablanca. This screenplay stayed closer to the novel; it bore little resemblance to the 1944 film. Screenwriter Ranald MacDougall and Curtiz were interested in creating a film better modeled after Hemingway's novel. The film did not remotely resemble Casablanca. Despite the film's faithfulness to the novel, it remains less popular than To Have and Have Not, though Hemingway said the remake, "suited him". The film was remade another time in 1958 by director Don Siegel as The Gun Runners. Siegel was reluctant to remake the film, but "needed the money". The film was shot quickly and cheaply. According to author Gene D. Phillips, The Gun Runners was nothing more than a "crass exploitation of the Hemingway book". In 1956, Warners remade it yet again as an episode of the western TV series Cheyenne entitled "Fury at Rio Hondo." None of the original writers were credited, even though it lifted entire chunks of dialogue from the script. From 1951 to 1952, Humphrey Bogart and Lauren Bacall participated in a weekly, half hour radio adventure series called Bold Venture, intended to be a spin off of To Have and Have Not. Bacall to Arms is a 1946 Looney Tunes short, spoofing scenes from To Have and Have Not, and featuring "Bogey Gocart" and "Laurie Bee Cool." It is included as a Special Feature on the DVD release of To Have and Have Not. The "new hat" exchange from To Have and Have Not is directly replicated in the pilot episode of the 2019 Hulu series Reprisal.