Кіріспе

Әдеби жанр

Слипстрим жанры – ғылыми фантастика, фэнтези және көркем әдебиетті біріктіретін, немесе жанр мен повестің қалыпты шекараларынан шығып кететін болжамдық көркем әдебиеттің түрлерін атау үшін қолданылатын термин. Ол тікелей «Жаңа толқын» ғылыми фантастикасының тәжірибелерінен туындайды, сонымен қатар фэнтези, психологиялық, философиялық көркем әдебиет және басқа да әдеби жанрлар мен стильдерден елеулі үлес алады.

Шығу тегі

Терминді Ричард Дорсет атақты киберпанк авторы Брюс Стерлингтің "Mythaxis Review" журналына берген сұхбатында ойлап тапты. Ол былай деді: "Оны менің досым, қазір қайтыс болған Ричард Дорсетт, екеуміз жанрлық емес фантастикалық кітаптардың бір санатын талқылап жатқанда ойлап тапты, оған есім қоя алмадық. "Олар, әрине, бағытты емес" дедім мен, "Неге 'ағымнан тыс' демейміз?" - деп ол ұсынды, мен бұл өте жақсы атау деп ойладым. Стерлинг оны 1989 жылғы шілдеде "SF Eye" журналының #5 санында жарияланған мақаласында "жазудың сізді қатты қызықтыратын, ерекше сезімге бөлейтін түрі; егер сіз белгілі бір сезімталдыққа ие болсаңыз, екінші жүз жылдықта өмір сүру сізді қалай сезіндіретіні сияқты" деп сипаттады. "Ғылым фантастикасы энциклопедиясы" Стерлингке "slipstream sf" терминін "ғылыми-фантастикалық құралдарды қолданатын, бірақ ғылыми-фантастика жанрына жатпайтын" туындылар үшін ойлап тапқан деп есептейді.

Тұжырымдама

Слипстрим көркем әдебиеті "ерелік әдебиет" деп сипатталған, немесе шындық элементтеріне күмәнмен қарап, "таныс нәрсені ерекше немесе ерекше нәрсені таныс" ететін жазу түрі. Мұны көрсететін үлгілер ретінде Франц Кафка мен Хорхе Луис Борхестің әңгімелері слипстрим стилінің бастаулары саналады. Ғылыми фантастика авторлары Джеймс Патрик Келли мен Джон Кессел, "Feeling Very Strange: The Slipstream Anthology" жинағының редакторлары, когнитивтік диссонанстың слипстримнің өзегі екенін және оның жанр емес, қорқыныш немесе комедия сияқты әдеби эффект екенін айтты. Сол сияқты, Кристофер Прист Анна Каванның жанрлық шектеулерден тыс, бірақ слипстрим романы саналатын "Ice" романына жазған кіріспесінде былай деп жазды: "Слипстримді түсінудің ең жақсы жолы – оны барлық категориялардан тыс саналы күй немесе ерекше көзқарас ретінде қарастыру. Слипстрим аудиторияда "өзгешелік" сезімін тудырады, бұл бұрмаланған айнаға қарағандай әсер етеді."

Сипаттамалары

Слипстримде, термин бойынша қарастырылатын көркем шығармалардың ерекшеліктері реализм принципін бұзу, дәстүрлі фантастикалық әңгіме болудан қашу және постмодернистік повествование болып табылады. 2012 жылы шыққан "Бұлттарда серуендеу: Түпкілікті ғылыми фантастика антологиясы" атты жинағында Грейс Диллон американдық түпкіліктілердің слипстрим ағынын анықтады, ол слипстримнің мерзімінен бұрын пайда болып, оны болжады. Атап айтқанда, бұл ағын Джеральд Визенордың 1978 жылғы "Слипстримдегі Кастер" атты қысқа әңгімесін қамтиды. Басқа ғылыми-фантастика авторлары мен жанкүйерлері "слипстрим – метафикцияны, сиқырлы реализмді, сюрреализмді, тәжірибелік фантастиканы, контрреализмді" және постмодернистік жазуды біріктіретін термин, сондай-ақ осы әдеби ықпалдардың бірінен немесе бірнешеуінен туындаған тақырыптарды қамтитын әңгімелерге қолданылады деп санайды.

Сыртқы ресурстар

Брюс Стерлинг пен Лоуренс Персонның Nova Express журналының 5-томы, 2-санынан құрастырылған слипстрим тізімі. 2007 жылғы Readercon 18 конференциясында жинақталған Слипстрим әдебиетінің жұмыс каноны. Джеймс Патрик Келли "Азимовтың ғылыми фантастикасынан" жарияланған "Желіде" атты екі бағанында слипстримді қарастырады: Слипстрим және Жанр. Слипстримге арналған сілтемелер жинағы, оның ішінде пікірлерге, талқылауларға және слипстрим мәтіндеріне шолуларға сілтемелер бар. Fantastic Metropolis.com. Ғылыми фантастика зерттеулері журналының слипстрим фантастикасына арналған арнайы санының веб-беті. Мазмұны және мақалалардың аннотациялары. Слипстрим (O de como la Ciencia Ficción ya no es Ciencia Ficción) [Слипстрим (немесе ғылыми фантастика енді ғылыми фантастика емес)] (испан тілінде).