Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Елиша немесе Елисей (אֱלִישָׁה ’Ĕlīšā) – Жаратылыс кітабының (10:4) Масорет мәтінінде Яванның ұлы ретінде жазылған. Жаратылыс кітабының 10-тарауындағы грек Септуагинтасында Елиза Яванның ұлы ғана емес, сонымен қатар Яфеттің немересі деп көрсетілген. Оның аты еврей тілінде Еліше пайғамбардың атынан өзгеше жазылады, ол айн (ע) орнына хей (ה) әрпімен аяқталады. Ғалымдар Елишаны Кипр тұрғындарымен байланыстырып қарастырады, себебі ежелгі заманда Кипр аралының немесе оның бір бөлігінің Алашья деп аталуы белгілі. Еврей энциклопедиясына сәйкес, Елиша Магна Греция және Сицилиямен теңестіріледі. Яһуди тарихшысы Иосиф Флавий Елишаның ұрпақтарын гректердің ата-бабалық тармақтарының бірі – эолдықтармен байланыстырған. Басқа да ғалымдар Геллас пен Карфаген ("Элиса") деп қарастырған. Елиша ортағасырлық раввиндік Яшер кітабында (ивритше Sefer haYashar) да еске алынады; Яшерде ол "Алманимдердің" атасы болғандығы айтылады, бұл, мүмкін, герман тайпаларына (алемандарға) сілтеме болуы мүмкін. Ескі және кең таралған дәстүр бойынша ол Грекияны, әсіресе Пелопоннестің Элис аймағын қоныстандырушы ретінде танылады.
Elishah or Eliseus (אֱלִישָׁה ’Ĕlīšā) was the son of Javan according to the Book of Genesis (10:4) in the Masoretic Text. The Greek Septuagint of Genesis 10 lists Elisa not only as the son of Javan, but also a grandson of Japheth. His name is spelled differently in Hebrew to the prophet Elisha, ending in a hei (ה) instead of an ayin (ע). Scholars have often identified Elishah with Cypriots, as in ancient times the island of Cyprus or part of it was known as Alashiya. According to the Jewish encyclopedia Elishah is to be identified with Magna Graecia and Sicels. Judean historian Flavius Josephus related the descendants of Elishah with the Aeolians, one of the ancestral branches of the Greeks. Other proposed scholarly identifications are with Hellas and Carthage ("Elissa"). Elishah is also mentioned in the mediaeval, rabbinic Book of Jasher (Hebrew transliteration: Sefer haYashar); he is said in Jasher to have been the ancestor of the "Almanim", possibly a reference to Germanic tribes (Alemanni). An older and more common tradition refers to him as a settler of Greece, particularly Elis in the Peloponnese.
Португалия дәстүрлері
Португалиялық фольклор бойынша Элиша (Лисиас/Лисиас атымен) Лузустың атасы және оның ізінен келгені (Элиша үлкен, ол 1900 ж.б.д. Иберия королі Бриго тұсында Порталегрені құруға келген ағасы Тубалмен бірге келген). Лисийдің өз күткен қабірі (Порталегреде) оның Лузитанияны алғашқы өсіргені екенін көрсетеді. Лузустың билеуі дәстүрлі түрде б.з.д. 16-15 ғасырларға жатқызылады, мысалы, Livro Primeiro da Monarchia Lusitana еңбегінде. Бұның бәрі даулы; Лузус Лизиядан бұрын келген деп айтылады, сондықтан ол Элиша болуы үшін тым ерте немесе шамалы кейін, тіпті басқа есімдермен бір адам болуы мүмкін. Лузус кейде Бакхустың ұлы және Лизийдің руынан шыққан деп, немесе керісінше, тіпті серігі деп есептеледі. Португалдық шешен және мифограф әке Антонио Виейра (1608-1697) Элишаны (оның нақты Киелі кітаптағы атымен) Лиссабон мен Лузитанияның негізін қалаушы және оның атымен аталушысы (ағасы Тубалмен Иберияға келген кезде), сондай-ақ мифологиялық Елисей атауының шығу тегі деп атайды. Виейра сонымен қатар Элишаның Киелі кітаптағы бауыры Таршиштың Андалусиядағы Тартесостың негізін қалаушысы екенін айтады, бұл екеуі де Тубалмен бірге Иберияға келгенін көрсетеді (бірақ бұл Таршиштің кім екендігі туралы жалғыз теория емес). Осы португалдық бейнелеуде Элиша Бакхустың капитаны Лисиас/Лисиаспен, кейде Лузус және Форонеуспен теңестіріледі, ол Порталегренің негізін қалаушы ретінде танылады және қала ішіндегі Сан-Кристовао шіркеуінде (Ermida de São Cristovão) жерленген.
Portuguese folklore traditionally makes Elishah (under the name Lysias/Lísias) an ancestor and predecessor of Lusus (Elisha being older, having arrived accompanying his uncle Tubal founding Portalegre in 1900 BC under Iberian king Brigo). Lysias' own supposed tomb (in Portalegre) claims that he was the first "cultivator" of Lusitania. Lusus' reign is traditionally placed in the 16th 15th centuries BC, e. g., in the Livro Primeiro da Monarchia Lusitana. All this is debated; Lusus has also been described as coming before Lysias, who would thus be too late to be Elishah or vaguely at the same time, or even the same individual under different names. Lusus is sometimes called a son of Baccus and of the lineage of Lysias, or the other way around, or even a mere companion. The Portuguese orator and mythographer Father António Vieira (1608 1697) refers to Elishah (under his actual biblical name) as founder and eponym of Lisbon and Lusitania (when he came to Iberia with his uncle Tubal), as well as the origin of the name of the mythological Elysium. Vieira also identified Elisha's biblical brother Tarshish as the founder of Tartesos in Andalucia, implying both would have come to Iberia with Tubal (though this isn't the only theory on the identity of Tarshish). Elishah in this Portuguese portrayal is identified with Bacchus' captain Lysias/Lísias, sometimes also with Lusus and Phoroneus, and is referred to as the founder of Portalegre and being buried at the Ermida de São Cristovão (Chapel of Saint Christopher) inside the town.