Кіріспе

Шотландиялық саясаткер және судья Чарльз Хоуп, Рт Хон. Лорд Грантон ФРСЭ (29 маусым 1763 – 30 қазан 1851) – шотланд саясаткері және судьясы.

Өмір

Хоуп 1763 жылдың 29 маусымында Мэри Бретонның тұңғыш ұлы ретінде дүниеге келді. Анасы – Форти Хиллдегі Элиаб Бретонның жалғыз қызы, Энфилд (Сэр Уильям Вулстенхолмнің немересі) және Линлитгоушир округінен парламент депутаты Джон Хоуптың, сондай-ақ Хоуптунның 1-ші графы Чарльз Хоуптың немересі болды. Ол Энфилд грамматикалық мектебінде, кейін Эдинбург орта мектебінде білім алды, онда 1777 жылы латын тілінен үздік оқушы атанды. Эдинбург университетінде заңды оқып бітірген соң, 1784 жылдың 11 желтоқсанында адвокаттыққа қабылданды, ал 1786 жылдың 25 наурызында адвокаттың орынбасары болып тағайындалды. 1788 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның үміткерлері Аллан Маконочи, Лорд Медоубанк, Джеймс Грегори және математик Джон Плейфейр болды. Заңгер ретінде айрықша көзге түспегенімен, ол шешен сөйлейтін және саяси жиналыстарда торилерге көмектесетін білгір адам еді. 1792 жылдың 5 маусымында ол Оркни округінің шерифі болды, ал 1801 жылдың маусымында Адингтон үкіметінде Арнистонның Роберт Дандасының орнына Лорд Адвокат болып тағайындалды. Осы қызметі үшін ол Эдинбург қаласының құрметті азаматы атанып, қала басшыларына кедейлерге көмектескені үшін күміс табақ сыйланды. 1802 жылдың шілдесінде өткен жалпы сайлауда ол Думфрис округінен Парламентке сайланды, бірақ Генри Дандастың жоғарғы палатаға көтерілуіне байланысты мандатын тастап, 1803 жылдың қаңтарында Эдинбург қаласынан қарсылықсыз сайланды. Лорд Адвокат қызметін атқарып жүргенде Хоуп Шотландияның Парохиялық мектеп мұғалімдері туралы заңды (43 Geo. 3. c. 54) Парламент арқылы қабылдады. Бұл заңға сәйкес, мектеп салған органдар мұғалімдер үшін кемінде екі бөлмелі үйлер салуға міндетті болды. Оның "Парламенттік пікірсайыстарда" жарияланған жалғыз сөзі – Уитбредтің Хоуптың Банфширдегі Морисон есімді шаруаға қатысты құжаттарды ұсыну туралы ұсынысын талқылау кезіндегі өзін-өзі қорғау сөзі болды. Хоуп тапқырлықпен қорғаныс жасап, өзінің кеңсесінің көптеген міндеттерін жан-жақты сипаттады. Оған қарсы айғақтар күшті болғанымен, Питт пен Фокс қатысқан қызу пікірсайыстардан кейін ұсыныс 159-82 есебімен жеңіліске ұшырады. 1804 жылдың 20 қарашасында Хоуп Сер Дэвид Рей, Лорд Эскгроувтың орнына Сессия Лорды және Лорд Сот Клеркі болып тағайындалды. Лорд Грантон атағын алған ол 1804 жылдың 6 желтоқсанында сот алқасына отырды. 1811 жылдың 12 қарашасында ол Роберт Блэр, Лорд Авентунды Сессия сотының Лорд-президенті ретінде алмастырды, ал Лорд Сот Клеркі қызметіне Дэвид Бойл, Лорд Бойл тағайындалды. 1820 жылы Глазгодағы мемлекеттік қаскөйлік іс бойынша арнайы комиссияға төрағалық етті, ал 1822 жылдың 17 тамызында Холируд сарайындағы Құпия кеңеске қабылданды. 1823 жылдың 29 шілдесінде Хоуп өзінің үлкен ұлы Джонмен бірге Шотландиядағы сот процесінің формалары мен апелляциялар жүйесін зерттеу комиссиясына тағайындалды. Джеймс Грэм, Монтрозтың 3-ші герцогы 1836 жылдың желтоқсанында қайтыс болғаннан кейін, Хоуп 1830 жылғы Сессиялық сот заңына сәйкес Лорд-генерал болды. Бұл заңда "қазіргі қолданыстағы мүдде тоқтатылғаннан кейін" бұл лауазым "Сессия сотының Лорд-президенті лауазымымен біріктірілуі керек" делінген. Хоуп 1841 жылдың күзінде соттан зейнетке шықты, ал Лорд-президент қызметіне Дэвид Бойл тағайындалды. Ол 1851 жылдың 30 қазанында 89 жасында Эдинбургтегі 12 Moray Place мекенжайында қайтыс болды. 1851 жылдың 4 қарашасында Хоптун үйіндегі мавзолейге жерленді.

Бағалау

Үміт – еңсерілмес сырт келбетімен, керемет дауысымен көзге түсетін адам еді. Лорд Кокберннің айтуынша, оның даусы "тек ғана әйгілі миссис Сиддонстың даусымен ғана теңесе алатын", сонымен қатар ол керемет шешендік өнерге ие болған. Саяси жақтастығы күшті болғанымен, әдептілік пен салмақтылықтан мүлдем мүсір болса да, "оның адалдығы, турашылдығы, мейірімділігі, жомарттығы және ақылды мінезі баршаның құрметіне бөленді". Ол қазылар алдында сөйлеген сөздері ерекше ықпалды және әсерлі болды. Локхарт "Питердің туыстарына хаттары" (1819, II. 102–8) еңбегінде Хоуптың соттағы сұлу сырт келбетін көрнекті бейнелейді, сондай-ақ ол "Лорд президент Хоуптың ең жақсы тәсілмен жеткізген, сот сөзінің ең керемет үлгісі" деп сипаттаған оқиғаны да баяндайды. Франциямен соғыс басталғанда, Хоуп Корольдік Эдинбург еріктілерінің бірінші полкіне қатардағы жауынгер болып тіркелді. Кейіннен ол корпустың подполковнигі болып тағайындалды және 1814 жылы полк екінші рет таратылғанға дейін бірнеше жыл бойы осы лауазымда ынтамен қызмет етті. 1819 жылдың желтоқсанында "ескі көктер" тағы да жиналғанда, ол оларға "ешқашан естімеген ең әсем сөздерін" айтты және Эдинбург қалашығында кезекшілік етіп тұрған еріктілерді күнделікті тексеріп отырды, ал тұрақты әскерлер батыс округтеріне жіберілді. Хоуптың 1803 жылғы 18 қазандағы атақты полк бұйрықтары, ең қызықты және егжей-тегжейлі мәліметтерді қамтиды, Кокберннің "Естеліктерінде" толық жазылған.

Отбасы

1793 жылғы 8 тамызда Хоуп өзінің туысы леди Шарлотта Хоупқа үйленді, ол Джон Хоуптың екінші қызы, Хоуптун 2-ші графы, үшінші әйелі леди Элизабет Леслиден туған, ал леди Элизабет Лесли – Александрдың екінші қызы, Левен мен Мелвиллдің 5-ші графы. Олардың төрт ұлы болды, олардың үлкені Джон (1794–1858) 1822 жылдан 1830 жылға дейін Шотландияның бас прокуроры қызметін атқарды, сондай-ақ сегіз қызы болды. Оның қызы Энн Вильгельмина Геркулес Робертсонға, Бенхольм лордына тұрмысқа шықты, ал оның сегізінші және соңғы қызы Луиза Октавия Аугуста Хоуп үй білім беруді қолдады. Оның әйелі 1834 жылғы 22 қаңтарда Эдинбургте 62 жасында қайтыс болды. Крейхед бароны Хоуп, Дэвид Хоуп, 1989 жылдан 1996 жылға дейін Сот отырысының Лорд-президенті, Лорд Грантонның үшінші ұлынан тараған.