Кіріспе

BVerfGE 39,1 – Аборт I (BVerfGE 39,1 – Schwangerschaftsabbruch I) – Германия Федеративтік Конституциялық Сотының 1975 жылы аборт мәселесін қарастырған шешімі. Бұл шешім АҚШ Жоғарғы Сотының Roe v. Wade ісі бойынша шешімінен екі жыл кейін қабылданды. Сот адамның қадір-қасиетін құрметтеуді талап етеді, сондықтан "индикация" ("Indikationen") деп аталатын маңызды себептер болмаса, абортты қылмыстық жазаға тартылуға тиіс деп шешті. Мұндай себептердің бірнеше түрі бар, олардың ең маңыздысы – ананың өміріне қауіп төнуі, яғни жүктілікті толық мерзімге дейін жалғастырса, денсаулығына зиян келтіруі мүмкін. Сондай-ақ, қылмыстық себептер де қарастырылады, мысалы, бала зорлау салдарынан туған жағдайда. Шешімде заңды абортты қолдау үшін келтірілген барлық аргументтер зерделенді, олардың кейбіреулері бұрыннан (Германияда ғасырлар бойы талқыланып келген мәселе) ал кейбіреулері жақында пайда болған (АҚШ және Ұлыбритания сияқты бірнеше жыл бұрын абортты заңдаған елдерде қолданылған). Атап айтқанда, шешім Roe v. Wade ісіндегі негізгі аргументтерді, сондай-ақ оның "мерзімді шешімін" өмірге құқық конституциялық түрде кепілдендірілгендігімен үйлесімсіз деп таныды. Сот өмірге құқық, Негізгі Заңның 2-бабының 2-тармағында кепілдендірілген, Негізгі Заңның 1-бабында баяндалған адамның қадір-қасиетіне сәйкес келіп, туылмаған баланың өміріне де қатысты болуы керек деп шешті. Германияның бірігуі аборт заңдарын қайта қарауға алып келді, олар көп жағынан либералдануға ұшырады, бірақ Шығыс Германия заңдарына қарағанда одан да шектеулі болды. Шығыс Германия заңдары жүктіліктің алғашқы он екі аптасында талап бойынша аборт жасауға рұқсат берген. 1990 жылдардың басында Бундестаг жүктіліктің алғашқы үш айында аборт жасаған әйелге міндетті кеңес беруден кейін қылмыстық жаза қолданылмайтынын қарастырды. Мұндай кеңес берудің мақсаты – дамушы ұрықтың тәуелсіз адам өмірі екенін түсіндіру және кеңес беру мен аборт арасында 72 сағаттық күту мерзімін сақтау. Кейінірек жасалатын аборттар, егер ананың денсаулығына қауіп тудыруы немесе ұрықтың ауыр кемістіктері болса, жазаланбайды. 1993 жылы Федеративтік Конституциялық Сот 1992 жылы абортқа қатысты жеңілдетілген шектеулерді жойған екінші шешім шығарды. Сот туылмаған адамның өмірге құқығын қорғау міндетті түрде тыйым салуды білдіреді деп шешті. Қылмыстық шаралар қажет болғамен, туылмаған өмірді қорғауға конституциялық талаптар әлеуметтік, саяси және әлеуметтік шараларды да қамтуы мүмкін. Сондықтан заң шығарушылар заңнан жүктіліктің алғашқы он екі аптасында жасалған аборт қылмыстық жазаға тартылмайды деген ережені алып тастады.