Кіріспе

Кенияның екінші вице-президенті Жозеф Зузарте Мурумби (18 маусым 1911 – 22 маусым 1990) – кениялық саясаткер, 1964 жылдан 1966 жылға дейін Кения Республикасының Сыртқы істер министрі және 1966 жылдың мамыр айынан желтоқсан айына дейін елдің екінші вице-президенті болған.

Ерте өмір

Ол Жозеф Мурумби Зузарте ретінде дүниеге келді. Ол Гоа саудагері Питер Николас Зузарттың, масаи бақсысының қызынан туған заңды емес баласы еді. Оның ата-анасы ол өте кішкентай кезінде танысып кетті. Оның әкесі тоғыз баласы бар Езальда Клара Альбукерке есімді Гоа жесіріне үйленді. Содан кейін ол алты жасында оқу үшін Үндістанға жіберілді. Ол Баңғалор қаласындағы Good Shepherd Convent School және St. Joseph's High School мектептерінде оқыды. Білімін Беларидегі Сент-Панкрас еуропалық ұлдар гимназиясында аяқтады.

Саяси мансап

Англиядан Кенияға оралғаннан кейін, ол Лондондағы Марокко елшілігінде аудармашы болып жұмыс істеді. Мурумби Кения Африка одағы саяси партиясының мүшесі болды, бұл Шығыс Африкадағы саяси қозғалыстың басталуымен байланысты, себебі Британ империясы Африка құрлығынан қолдарын кері тартып бастады. 1952 жылғы 20 қазанда Кенияда төтенше жағдай жариялануы Кения Африка одағының жетекшілерінің көптеген ірі тұлғаларының тұтқындалуына әкеп соқты, ал Мурумби партияның бас хатшысы міндетін атқарушы ретінде партия басшылығының ортасына ілігіп қалды. Ол төтенше жағдай кезінде тұтқындалғандарға заңдық көмек көрсетуде маңызды рөл атқарды және Пио Гама Пинтомен бірге «Хроника» сияқты үнді газеттері арқылы Кениядағы британдық империялық үстемдіктің жалғасуына қарсылық білдірді. Алайда, 1953 жылдың наурыз айында Мурумби британдық биліктен қашу үшін елден кетуге мәжбүр болды. Үндістанның жоғарғы комиссары Апа Панттың көмегімен Мурумби ауыл шаруашылығы стипендиясы бойынша Үндістанға ұшып, Үндістан, Египет және Ұлыбританияда саяси байланыстар орнатып, британдық билік өкілдерінің көрнекті кениялықтарды тұтқындауы туралы хабардарлықты арттырды. Мурумби осы кезеңнің көп бөлігін Үндістан үкіметіндегі жанашыр ұлтшылдармен бірге өткізді, бұл оған үнді баспасөзінде кеңінен жазуға және «Барлық Үндістан радиосында» сөйлеуге мүмкіндік берді.

Қызмет мансабы

Кения 1963 жылы британдық империялық үкімшіліктен тәуелсіздік алғаннан кейін, Мурумби оның алғашқы мемлекеттік конституциясын жазуға қатысты және 1964 жылдан 1966 жылға дейін Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Жаңа құрылған мемлекет үшін шетелдік астаналарда көптеген елшіліктерді ашу мақсатымен ол әлемді аралап сапар шекті. Кейіннен ол 1966 жылы Жомо Кениатта басқарған үкіметте тоғыз ай бойы Республиканың вице-президенті болып қызмет етті. Алайда, осы кезеңде Мурумби Кениаттаның саяси қарсыластарымен қарым-қатынастағы авторитарлық тәсілдерінің күшеюі және жаңа кениялық үкімет жүйесінде жемқорлықтың өрбуіне алаңдады. Оның бұл уайымдары кейіннен расталды, Кениатта 1960 және 1970 жылдары жерді заңсыз иелену үшін үкіметтік билікті пайдалана бастады. Мурумбидің жаңа кениялық басқару жүйесінен шеттеуіне себеп болған тағы бір фактор – 1965 жылдың сәуір айында Мурумбидің жақын досы және маңызды саяси-философиялық ұстазы Пио Гама Пинтоның, оны жария түрде сынай бастағаннан кейін, қаза болуы. Фирозе Новрожидің айтуынша:

Пинтоның қазасы Мурумбиге жаңа үкіметтің өзі берген уәделерінен қаншалықты алшақтағанын көрсетті. Оның пікірінше, осы қағидалар үшін көптеген адамдар қиындықтарға тап болған және оның (биліктегі жаңа саяси жүйеден) кетуі тек уақыт мәселесі еді. 1966 жылдың қараша айында денсаулығының нашарлауына байланысты вице-президент лауазымынан кеткен Мурумби саяси өмірден мүлдем қол үзді.

Кейінгі өмірі

Саясаттан кеткен соң Мурумби Кения Ұлттық мұрағатының міндетін атқарушы төрағасы болды, кейін Алан Донованмен бірге «Африкалық мұра» құрылымын ұйымдастырды, ол континенттегі ең ірі панафрикалық өнер галереясына айналды.

Өлім

1982 жылы ол үйінде құлап, ауыр жарақат алды және өмірінің соңғы жылдарында дөңгелек креслоға тәуелді болды. 1990 жылдың 22 маусымында 79 жасында дүние салды. Мүрүмбидің денесі Найроби қалалық саябағына жерленді. Белгісіз қабір 1990-жылдардың соңы мен 2000-жылдардың басында ескерусіз қалдырылып, вандализмге ұшырады және бір кезде қабір орнында құрылыс жоспары қарастырылғанда мүлдем жоғалып кету қаупі туды, оның есімімен аталатын ескерткіш бақ құрылып, ол қорғалғанша.

Жеке өмір

Мурумби 1950-ші жылдардың соңында Англияда Кениядан саяси қуғынға шыққан кезде танысқан кітапханашы Шилаға үйленді. Кейін олар Кенияда Мутайга ауданындағы шаруашылықта тұрды. Ол 2000 жылы қайтыс болды.

Мұра

Ол өнерді ынтамен жинаған адам болды және өмірі барысында 50 000-нан астам кітап пен ресми хаттар жинады. Кенияның Ұлттық мұрағаты Мурумби қайтыс болғаннан кейін оларға сеніп тапсырылған 8000 сирек кітаптан (1900 жылға дейін жарық көрген) тұратын кітапхана құрды. Кенияның Ұлттық мұрағаты сол ғимарат ішінде "Мурумби галереясын" да ашты, онда ол өмірі бойы жинаған түрлі африкалық өнер туындылары қойылған.